Leki w grupie
„blokery kanału wapniowego”
Blokery kanału wapniowego (antagoniści wapnia, CCB) to grupa leków działających poprzez blokowanie kanałów wapniowych typu L w komórkach mięśnia sercowego i naczyń krwionośnych. Mechanizm ich działania polega na hamowaniu napływu jonów wapnia do komórek, co prowadzi do zmniejszenia kurczliwości mięśnia sercowego oraz rozszerzenia naczyń krwionośnych. Efektem jest obniżenie ciśnienia tętniczego, zmniejszenie obciążenia wstępnego i następczego serca oraz poprawa przepływu wieńcowego.
Blokery kanału wapniowego dzielą się na trzy główne podgrupy: dihydropirydynowe, fenyloalkiloaminowe i benzotiazepinowe. Dihydropirydyny (np. amlodypina, felodypina, nitrendypina) działają głównie na naczynia obwodowe, powodując ich rozszerzenie. Leki fenyloalkiloaminowe (werapamil) i benzotiazepinowe (diltiazem) oddziałują silniej na mięsień sercowy, zwalniając przewodnictwo i zmniejszając kurczliwość.
Do najważniejszych blokerów kanału wapniowego należą: amlodypina (Amlozek, Norvasc), werapamil (Staveran, Isoptin), diltiazem (Dilzem, Oxycardil), nitrendypina (Nitrendypina), felodypina (Plendil), lacydypina (Lacipil), lerkanidypina (Lercan, Zaranta) oraz nifedypina (Cordafen).
Główne zalety stosowania blokerów kanału wapniowego to wysoka skuteczność w leczeniu nadciśnienia tętniczego i choroby wieńcowej, korzystny profil metaboliczny (nie wpływają negatywnie na gospodarkę lipidową i węglowodanową), możliwość stosowania u pacjentów z astmą i POChP (w przeciwieństwie do beta-blokerów), oraz długi czas działania wielu przedstawicieli tej grupy, co umożliwia dawkowanie raz na dobę.
Najważniejsze zagrożenia związane ze stosowaniem blokerów kanału wapniowego obejmują: obrzęki kończyn dolnych (szczególnie przy dihydropirydynach), zaparcia (zwłaszcza przy werapamilu), bradykardię i bloki przewodzenia (werapamil, diltiazem), a także odruchową tachykardię (dihydropirydyny o krótkim czasie działania). Werapamil i diltiazem mogą nasilać działanie innych leków obniżających ciśnienie, co może prowadzić do hipotonii. Należy zachować ostrożność przy stosowaniu tych leków u pacjentów z niewydolnością serca.
Dihydropirydynowe blokery kanału wapniowego (amlodypina, felodypina, nitrendypina, lerkanidypina) wykazują silne działanie naczyniorozszerzające przy minimalnym wpływie na przewodnictwo i kurczliwość serca. Są szczególnie przydatne w leczeniu nadciśnienia tętniczego i dławicy piersiowej. Niedihydropirydynowe blokery (werapamil, diltiazem) oprócz działania hipotensyjnego mają istotny wpływ na układ bodźcoprzewodzący serca, przez co znajdują zastosowanie w leczeniu zaburzeń rytmu serca, zwłaszcza nadkomorowych.