Leki w grupie
„antagoniści receptora endotelinowego”

Antagoniści receptora endotelinowego to grupa leków, które działają poprzez blokowanie receptorów endoteliny-1 (ET-1) – silnego wazokonstryktora produkowanego przez komórki śródbłonka naczyń. Leki te zapobiegają wiązaniu endoteliny z jej receptorami (ETA i ETB), co prowadzi do rozszerzenia naczyń krwionośnych, zmniejszenia oporu naczyniowego i obniżenia ciśnienia krwi w krążeniu płucnym.

Główne wskazania do stosowania antagonistów receptora endotelinowego obejmują tętnicze nadciśnienie płucne (PAH), gdzie stanowią one jedną z podstawowych grup leków modyfikujących przebieg choroby. Działają one nie tylko wazodylatacyjnie, ale również hamują proliferację komórek mięśni gładkich naczyń i włóknienie, co przeciwdziała przebudowie naczyń płucnych.

Do najważniejszych leków z tej grupy należą: bosentan (Tracleer), ambrisentan (Volibris), macitentan (Opsumit) oraz sitaksentan (wycofany z rynku ze względu na hepatotoksyczność). W Polsce dostępne są preparaty: Tracleer, Stayveer (bosentan), Volibris (ambrisentan) oraz Opsumit (macitentan).

Antagoniści receptora endotelinowego można podzielić na selektywne i nieselektywne. Bosentan jest nieselektywnym antagonistą, blokującym zarówno receptory ETA jak i ETB. Ambrisentan i macitentan są natomiast selektywnymi antagonistami receptora ETA, co potencjalnie może zmniejszać ryzyko niektórych działań niepożądanych.

Główne zalety stosowania antagonistów receptora endotelinowego to znacząca poprawa wydolności wysiłkowej pacjentów z PAH, poprawa parametrów hemodynamicznych, wydłużenie czasu do pogorszenia klinicznego oraz poprawa jakości życia. Leki te mogą być stosowane w monoterapii lub terapii skojarzonej z innymi lekami stosowanymi w PAH, takimi jak inhibitory fosfodiesterazy typu 5 czy prostanoidy.

Największe niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem tej grupy leków obejmują hepatotoksyczność (szczególnie w przypadku bosentanu, wymagającego regularnego monitorowania enzymów wątrobowych), niedokrwistość, obrzęki obwodowe oraz potencjalne działanie teratogenne. Z tego powodu u kobiet w wieku rozrodczym konieczne jest stosowanie skutecznej antykoncepcji. Ponadto bosentan wchodzi w interakcje z wieloma lekami poprzez indukcję enzymów cytochromu P450, co wymaga ostrożności przy jednoczesnym stosowaniu innych preparatów.