Leki w grupie
„aminoglikozyd”

Aminoglikozydy to grupa antybiotyków bakteriobójczych, działających poprzez hamowanie syntezy białek bakteryjnych. Wiążą się one nieodwracalnie z podjednostką 30S rybosomu bakteryjnego, powodując błędy w odczycie mRNA i zaburzając proces translacji. Wykazują szczególną aktywność wobec bakterii Gram-ujemnych, w tym Pseudomonas aeruginosa oraz niektórych bakterii Gram-dodatnich.

Do najważniejszych aminoglikozydów należą: gentamycyna (Gentamycin), amikacyna (Amikacin, Biklin), tobramycyna (Tobrex – postać oczna), streptomycyna, neomycyna (Neomycin – głównie w preparatach złożonych), oraz kanamycyna. W Polsce najczęściej stosowane są gentamycyna i amikacyna, które znajdują zastosowanie w leczeniu ciężkich zakażeń, zwłaszcza szpitalnych.

Największą zaletą aminoglikozydów jest ich silne działanie bakteriobójcze, szybki efekt terapeutyczny oraz synergizm działania z antybiotykami beta-laktamowymi. Są skuteczne w leczeniu ciężkich zakażeń, w tym sepsy, zakażeń układu moczowego, oddechowego oraz zakażeń wewnątrzbrzusznych. Wykazują również niewielką tendencję do rozwoju oporności bakteryjnej podczas terapii.

Istotnym ograniczeniem stosowania aminoglikozydów jest ich potencjalna nefrotoksyczność i ototoksyczność. Mogą powodować ostre uszkodzenie nerek oraz nieodwracalne uszkodzenia słuchu i równowagi. Z tego powodu wymagają monitorowania stężenia leku w surowicy, zwłaszcza u pacjentów z upośledzoną funkcją nerek, osób starszych oraz przy długotrwałej terapii. Dodatkowo wykazują słabe wchłanianie z przewodu pokarmowego, dlatego podawane są głównie drogą pozajelitową.

Aminoglikozydy można podzielić na generacje. Do pierwszej generacji zalicza się streptomycynę, neomycynę i kanamycynę – leki o węższym spektrum działania i wyższej toksyczności. Druga generacja obejmuje gentamycynę i tobramycynę, natomiast do trzeciej generacji należy amikacyna, która wykazuje najszersze spektrum działania i największą odporność na enzymy bakteryjne inaktywujące aminoglikozydy.