toksyczność trimetreksatu

Trimetreksat to syntetyczny antagonista kwasu foliowego, który hamuje reduktazę dihydrofolianową, enzym kluczowy w syntezie DNA. Lek ten, podobnie jak inne antymetabolity, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych wynikających z jego mechanizmu działania.

Główne objawy toksyczności trimetreksatu obejmują mielosupresję (prowadzącą do leukopenii, neutropenii, trombocytopenii i niedokrwistości), uszkodzenie błon śluzowych (zapalenie jamy ustnej, zapalenie przełyku, biegunka), hepatotoksyczność oraz nefrotoksyczność. W ciężkich przypadkach może wystąpić zagrażająca życiu pancytopenia oraz infekcje oportunistyczne.

Toksyczność trimetreksatu można zminimalizować poprzez równoczesne podawanie kwasu folinowego (leukoworyny), który działa jako „rescue therapy” – omija zablokowany przez trimetreksat etap redukcji kwasu foliowego, dostarczając zredukowane formy folianów do komórek prawidłowych. Jest to szczególnie istotne przy stosowaniu trimetreksatu w leczeniu pneumocystozy (PCP) u pacjentów z HIV.

Monitorowanie parametrów morfologii krwi, funkcji wątroby i nerek jest niezbędne podczas terapii trimetreksatem. W przypadku wystąpienia objawów toksyczności konieczna jest modyfikacja dawki lub czasowe przerwanie leczenia, a w ciężkich przypadkach intensyfikacja terapii ratunkowej leukoworyną.

Powiązane wpisy

Leksykon substancji czynnych
Kwas folinowy – Dawkowanie i sposób podawania

Kwas folinowy (folinian wapnia) jest stosowany głównie jako lek ochronny podczas terapii metotreksatem oraz w leczeniu skojarzonym z 5-fluorouracylem (5-FU). Podawany może być dożylnie, domięśniowo lub doustnie, przy czym dawki powyżej 25-50 mg wymagają podania pozajelitowego ze względu na ograniczone wchłanianie jelitowe. W terapii metotreksatem dawka początkowa folinianu wynosi 15 mg (6-12 mg/m² powierzchni ciała), podawana w ciągu 12-24 godzin po rozpoczęciu infuzji metotreksatu, a następnie co 6 godzin przez 72 godziny. Monitorowanie stężenia metotreksatu po 48 godzinach jest kluczowe; przy stężeniach ≥0,5 μmol/l, ≥1,0 μmol/l i ≥2,0 μmol/l dawki folinianu należy odpowiednio zwiększyć do 15 mg/m², 100 mg/m² i 200 mg/m² powierzchni ciała. Podczas podawania dożylnego nie należy przekraczać szybkości 160 mg/min, a roztwór folinianu należy rozcieńczać 0,9% NaCl lub 5% glukozą. Podanie dooponowe jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko zgonu.
5-fluorouracyl, 5% roztwór glukozy, 9% roztwór chlorku sodu, alkalizacja moczu, antagonista kwasu foliowego, diureza, elementy morfotyczne krwi, folinian wapnia, infuzja dożylna, krew obwodowa, kwas folinowy, metotreksat, pirymetamina, podanie dooponowe, przerzutowy rak jelita grubego, stężenie kreatyniny, stężenie metotreksatu, terapia cytotoksyczna, terapia ochronna, toksyczność trimetreksatu, trimetoprym, trimetreksat, wstrzyknięcie dożylne, zawartość wapnia, zespół złego wchłaniania, zmiany hematologiczne

toksyczność trimetreksatu

Powiązane wpisy

Kwas folinowy – Dawkowanie i sposób podawania