burza cytokinowa
Burza cytokinowa to poważna, gwałtowna reakcja immunologiczna, w której dochodzi do niekontrolowanego uwolnienia dużych ilości cytokin prozapalnych do krwiobiegu. Stan ten charakteryzuje się nadmierną aktywacją komórek układu odpornościowego, co prowadzi do kaskadowej reakcji zapalnej mogącej objąć wiele narządów i układów.
Z klinicznego punktu widzenia, burza cytokinowa objawia się wysoką gorączką, znacznym osłabieniem, bólami mięśniowymi, nudnościami, wymiotami oraz może prowadzić do niewydolności wielonarządowej, zespołu ostrej niewydolności oddechowej (ARDS) i wstrząsu septycznego. Diagnoza opiera się na obrazie klinicznym oraz badaniach laboratoryjnych wykazujących podwyższone markery stanu zapalnego.
Burza cytokinowa występuje w przebiegu ciężkich infekcji (w tym COVID-19), po przeszczepach (reakcja przeszczep przeciwko gospodarzowi), w chorobach autoimmunologicznych, a także jako powikłanie niektórych terapii (np. CAR-T). Leczenie obejmuje leki immunosupresyjne, m.in. kortykosteroidy, inhibitory IL-6 (tocilizumab), inhibitory IL-1 (anakinra) oraz inne leki biologiczne, zależnie od przyczyny i nasilenia objawów.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Denga – Etiologia i przyczyny
Denga jest chorobą wirusową wywoływaną przez cztery antygenowo odrębne serotypy wirusa dengi (DENV-1 do DENV-4), należące do rodzaju Flavivirus. Zakażenie przenoszone jest głównie przez komary Aedes aegypti i Aedes albopictus, a okres inkubacji wynosi średnio 4-7 dni (zakres 4-10 dni). Zakażenie jednym serotypem zapewnia długotrwałą odporność na ten serotyp, ale tylko krótkotrwałą ochronę przed pozostałymi, co umożliwia wielokrotne zakażenia i zwiększa ryzyko ciężkiej dengi, m.in. z powodu mechanizmu wzmocnienia zależnego od przeciwciał (ADE). Patogeneza ciężkiej dengi obejmuje m.in. działanie białka NS1 wirusa, które indukuje wyciek naczyniowy, uszkodzenie śródbłonka oraz burzę cytokinową, prowadząc do zespołu wstrząsu dengi i krwotoków. Diagnostyka opiera się na wykryciu RNA wirusa metodą RT-PCR lub antygenu NS1 w odpowiednim kontekście klinicznym i epidemiologicznym.
antygen NS1, białko NS1, burza cytokinowa, ciężka denga, epidemiologia dengi, gorączka krwotoczna denga, kleszczowe zapalenie mózgu, komar Aedes aegypti, komar Aedes albopictus, przepuszczalność naczyń, szczepionka przeciwko dendze, transfuzja krwi, transmisja wertykalna, transmisja wirusa dengi, ukąszenie komara, układ dopełniacza, wirus dengi, wyciek naczyniowy, wzmocnienie zależne od przeciwciał, zespół wstrząsu dengi, żółta gorączka