5-fluorouracyl i kwas folinowy

5-fluorouracyl (5-FU) i kwas folinowy (leukoworyna) to połączenie leków stosowane w chemioterapii różnych typów nowotworów, szczególnie w leczeniu raka jelita grubego, raka piersi, raka żołądka oraz nowotworów głowy i szyi. 5-FU jest antymetabolitem pirymidynowym, który hamuje syntezę DNA i RNA w komórkach nowotworowych, prowadząc do ich śmierci.

Kwas folinowy nie posiada właściwości przeciwnowotworowych, ale działa jako modulator biochemiczny, który wzmacnia cytotoksyczne działanie 5-fluorouracylu. Mechanizm tego działania polega na stabilizacji kompleksu utworzonego między produktem metabolicznym 5-FU a enzymem syntazą tymidylanową, co prowadzi do skuteczniejszego hamowania syntezy DNA w komórkach nowotworowych.

Schemat leczenia oparty na 5-FU i kwasie folinowym, znany również jako protokół Mayo Clinic lub schemat de Gramont, stanowi podstawę wielu strategii chemioterapeutycznych. Leki te mogą być podawane w różnych schematach dawkowania, zarówno w formie bolusów dożylnych, jak i wlewów ciągłych, w zależności od typu nowotworu i indywidualnych cech pacjenta.

Do najczęstszych działań niepożądanych terapii skojarzonej 5-FU z kwasem folinowym należą: zapalenie błon śluzowych, biegunka, neutropenia, trombocytopenia, zespół ręka-stopa oraz nudności i wymioty. Monitorowanie pacjentów pod kątem toksyczności jest kluczowe, szczególnie u osób z niedoborem dehydrogenazy dihydropirymidynowej (DPD), enzymu odpowiedzialnego za metabolizm 5-FU.

Powiązane wpisy

  1. 16.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl