zapobieganie przewlekłym powikłaniom kardiotoksycznym spowodowanym przez doksorubicynę lub epirubicynę stosowaną u pacjentów z zaawansowanym rakiem piersi
Wskazanie

Doksorubicyna i epirubicyna to antracykliny powszechnie stosowane w leczeniu zaawansowanego raka piersi, jednak ich stosowanie wiąże się z ryzykiem rozwoju przewlekłej kardiotoksyczności. Powikłania te mogą manifestować się jako niewydolność serca, kardiomiopatia rozstrzeniowa czy zaburzenia rytmu serca. Ryzyko kardiotoksyczności rośnie wraz z kumulacyjną dawką antracyklin, a efekty mogą pojawić się nawet po wielu latach od zakończenia terapii.

W celu zapobiegania przewlekłym powikłaniom kardiotoksycznym stosuje się deksrazoksan, który działa jako chelator żelaza, zmniejszając ilość wolnych rodników i ograniczając uszkodzenia miokardium. W Polsce dostępne są preparaty takie jak Cardioxane, stosowane u pacjentów, którzy otrzymali już określoną dawkę kumulacyjną antracyklin (zazwyczaj powyżej 300 mg/m² doksorubicyny lub 540 mg/m² epirubicyny) lub u pacjentów z czynnikami ryzyka kardiotoksyczności.

Alternatywne strategie obejmują stosowanie liposomalnych postaci doksorubicyny (Myocet, Caelyx), które charakteryzują się zmniejszonym profilem kardiotoksyczności przy zachowanej skuteczności przeciwnowotworowej. Ważne jest również modyfikowanie schematów dawkowania antracyklin, z preferencją dla podawania w infuzjach ciągłych zamiast w bolusach.

Największą trudnością w zapobieganiu powikłaniom kardiotoksycznym jest zachowanie równowagi między skutecznością leczenia przeciwnowotworowego a bezpieczeństwem kardiologicznym. Wyzwaniem jest również wczesne wykrywanie subklinicznych uszkodzeń serca, co wymaga regularnego monitorowania funkcji serca poprzez badania echokardiograficzne, oznaczanie biomarkerów (troponina, NT-proBNP) oraz elektrokardiografię. Istotną barierą jest też częsta konieczność kompromisu między optymalnym leczeniem onkologicznym a ograniczeniami wynikającymi z obciążeń kardiologicznych pacjenta.

Ważne jest multidyscyplinarne podejście do pacjentów otrzymujących antracykliny, z udziałem kardiologa i onkologa. Strategie kardioprotekcyjne powinny być indywidualizowane, uwzględniając czynniki ryzyka pacjenta takie jak wiek, choroby współistniejące, wcześniejsza radioterapia klatki piersiowej czy leczenie trastuzumabem, który może nasilać kardiotoksyczność antracyklin.