zapobieganie porodom przedwczesnym u kobiet w ciąży pojedynczej z krótką szyjką macicy i (lub) ze spontanicznymi porodami przedwczesnymi w wywiadzie
Wskazanie

Zapobieganie porodom przedwczesnym u kobiet w ciąży pojedynczej z krótką szyjką macicy i/lub ze spontanicznymi porodami przedwczesnymi w wywiadzie jest kluczowym aspektem opieki perinatologicznej. Poród przedwczesny (przed ukończeniem 37. tygodnia ciąży) stanowi jedną z głównych przyczyn umieralności i zachorowalności noworodków. Krótka szyjka macicy (poniżej 25 mm w pomiarze ultrasonograficznym) jest istotnym czynnikiem ryzyka porodu przedwczesnego, podobnie jak przebyte wcześniej porody przedwczesne.

W postępowaniu prewencyjnym stosuje się kilka strategii farmakologicznych. Głównym lekiem stosowanym w Polsce jest progesteron, dostępny jako Luteina (tabletki dopochwowe), Lutinus (tabletki dopochwowe) czy Prolutex (roztwór do wstrzykiwań). U pacjentek z krótką szyjką macicy zaleca się dopochwowe podawanie progesteronu od momentu rozpoznania do 36. tygodnia ciąży. Przy obciążonym wywiadzie położniczym stosowany jest również hydroksyprogesteron (Makena) w formie iniekcji domięśniowych.

W przypadkach bardziej zaawansowanych zmian w szyjce macicy rozważana jest procedura zakładania szwu okrężnego szyjki macicy (cerclage) lub pesarium szyjkowego. W ostrych przypadkach zagrażającego porodu przedwczesnego stosuje się tokolityki, takie jak Fenoterol (Fenoterol WZF), Nifedypina (Cordafen) czy antagonisty receptora oksytocynowego – Atosiban (Tractocile).

Największe trudności w zapobieganiu porodom przedwczesnym wiążą się z wieloczynnikową etiologią tego problemu. Często trudno jest precyzyjnie określić przyczynę zagrażającego porodu przedwczesnego, co utrudnia dobór odpowiedniej metody leczenia. Wyzwaniem jest także moment rozpoczęcia terapii – zbyt późne wdrożenie może być nieskuteczne, natomiast zbyt wczesne może narażać pacjentkę na niepotrzebne działania niepożądane leków. Dodatkowym problemem jest ograniczona skuteczność dostępnych metod zapobiegawczych, szczególnie w przypadkach zaawansowanych zmian szyjki macicy lub przy współistniejących infekcjach.

Istotnym elementem postępowania jest także odpowiednia edukacja pacjentek na temat objawów zagrażającego porodu przedwczesnego oraz regularne monitorowanie długości szyjki macicy w badaniach ultrasonograficznych, szczególnie w grupach wysokiego ryzyka. Kompleksowe podejście, łączące farmakoterapię, monitorowanie i ewentualnie zabiegi, daje najlepsze wyniki w prewencji porodów przedwczesnych.