przeszczepianie narządów miąższowych
Wskazanie

Przeszczepianie narządów miąższowych to zabieg chirurgiczny polegający na transplantacji organów takich jak nerki, wątroba, trzustka, płuca czy serce od dawcy do biorcy. Wskazaniem do przeszczepienia jest najczęściej schyłkowa niewydolność danego narządu, która nie poddaje się leczeniu zachowawczemu. Przed kwalifikacją do zabiegu pacjent przechodzi szereg badań mających na celu ocenę jego stanu ogólnego oraz wykluczenie przeciwwskazań do transplantacji.

Po przeszczepieniu konieczne jest stosowanie leków immunosupresyjnych, które zapobiegają odrzuceniu przeszczepionego narządu. W Polsce najczęściej stosowane są preparaty zawierające inhibitory kalcyneuryny (takrolimus – Advagraf, Envarsus, Prograf; cyklosporyna – Sandimmun Neoral), leki antyproliferacyjne (mykofenolan mofetylu – CellCept, Myfenax; azatiopryna – Imuran), inhibitory mTOR (ewerolimus – Certican; sirolimus – Rapamune) oraz glikokortykosteroidy (prednizon – Encorton; metyloprednizolon – Medrol, Solu-Medrol).

W indukcji immunosupresji stosowane są również przeciwciała monoklonalne jak bazyliksymab (Simulect) czy globulina antytymocytarna (Thymoglobuline). Protokoły leczenia immunosupresyjnego różnią się w zależności od przeszczepianego narządu oraz indywidualnych cech pacjenta i są modyfikowane w czasie w odpowiedzi na ewentualne powikłania.

Największymi trudnościami w leczeniu pacjentów po przeszczepieniu narządów miąższowych są: ryzyko odrzucania przeszczepu (ostre i przewlekłe), powikłania infekcyjne wynikające z obniżonej odporności, toksyczność leków immunosupresyjnych (nefrotoksyczność, neurotoksyczność, zaburzenia metaboliczne), zwiększone ryzyko nowotworów oraz problemy z adherencją pacjentów do złożonych schematów leczenia. Szczególnym wyzwaniem jest balansowanie między odpowiednią immunosupresją zapobiegającą odrzucaniu a ograniczeniem ryzyka infekcji i innych działań niepożądanych.

Istotnym problemem pozostaje również niedobór narządów do przeszczepienia, co skutkuje długim czasem oczekiwania na zabieg. Dlatego tak ważna jest edukacja społeczeństwa w zakresie dawstwa narządów oraz rozwój programów przeszczepiania od dawców żywych (w przypadku nerek i fragmentu wątroby) oraz programów przeszczepiania krzyżowego.