Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Zyprazydon

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania zyprazydonu

Przed zaleceniem terapii zyprazydonem, konieczne jest przeprowadzenie dokładnego wywiadu medycznego, obejmującego zarówno historię chorób pacjenta, jak i występowanie schorzeń w jego rodzinie, a także szczegółową ocenę aktualnego stanu zdrowia. Takie postępowanie pozwala na określenie, czy leczenie tą substancją jest odpowiednie dla danego pacjenta.¹

Wpływ na odstęp QT i bezpieczeństwo kardiologiczne

Zyprazydon powoduje wydłużenie odstępu QT o nasileniu od łagodnego do umiarkowanego, przy czym efekt ten jest proporcjonalny do wielkości zastosowanej dawki. Z tego powodu istnieją istotne ograniczenia w stosowaniu tego leku, szczególnie w kontekście jednoczesnej terapii innymi preparatami wydłużającymi odstęp QT.²

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z bradykardią. Przed rozpoczęciem leczenia produktem Zypsila konieczne jest wyrównanie zaburzeń elektrolitowych, takich jak hipokaliemia i hipomagnezemia, ponieważ znacząco zwiększają one ryzyko wystąpienia groźnych arytmii. U pacjentów ze stabilną chorobą serca wskazane jest rozważenie wykonania badania EKG przed wdrożeniem terapii.³

W trakcie terapii zyprazydonem należy zwracać uwagę na objawy sugerujące zaburzenia rytmu serca, takie jak: kołatanie serca, zawroty głowy czy omdlenia. W przypadku ich wystąpienia konieczne jest rozważenie możliwości rozwoju złośliwej arytmii oraz monitorowanie funkcji serca, również za pomocą badania EKG. Jeżeli w badaniu EKG stwierdzi się wydłużenie odstępu QTc powyżej 500 ms, zaleca się przerwanie leczenia.⁴

W okresie po wprowadzeniu leku Zypsila do obrotu odnotowano rzadkie przypadki torsade de pointes u pacjentów przyjmujących zyprazydon, którzy jednocześnie prezentowali liczne czynniki ryzyka mogące predysponować do wystąpienia tej groźnej arytmii.⁵

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Należy podkreślić, że bezpieczeństwo i skuteczność stosowania zyprazydonu w leczeniu schizofrenii u dzieci i młodzieży nie zostały ustalone, co stanowi istotne ograniczenie w stosowaniu tego leku w tej grupie wiekowej.⁶

Złośliwy zespół neuroleptyczny

Złośliwy zespół neuroleptyczny (NMS – neuroleptic malignant syndrome) jest rzadkim, ale potencjalnie zagrażającym życiu powikłaniem, które może wystąpić podczas terapii lekami przeciwpsychotycznymi, w tym również podczas stosowania zyprazydonu. W przypadku rozpoznania NMS konieczne jest natychmiastowe odstawienie wszystkich leków przeciwpsychotycznych.⁷

Ciężkie skórne działania niepożądane

Podczas stosowania zyprazydonu raportowano przypadki osutki polekowej z eozynofilią i objawami ogólnymi (DRESS – drug reaction with eosinophilia and systemic symptoms). Zespół DRESS charakteryzuje się wystąpieniem co najmniej trzech z następujących objawów: reakcja skórna (taka jak wysypka lub złuszczające zapalenie skóry), eozynofilia, gorączka, limfadenopatia oraz jedno lub więcej powikłań ze strony narządów wewnętrznych, takich jak: zapalenie wątroby, zapalenie nerek, zapalenie płuc, zapalenie mięśnia sercowego lub zapalenie osierdzia.⁸

W związku ze stosowaniem zyprazydonu zgłaszano również inne ciężkie działania niepożądane dotyczące skóry, w tym zespół Stevensa-Johnsona. Te poważne powikłania skórne mogą w niektórych przypadkach prowadzić do zgonu pacjenta. W razie ich wystąpienia konieczne jest natychmiastowe przerwanie podawania zyprazydonu.⁹

Dyskinezy późne

Długotrwałe stosowanie zyprazydonu może powodować dyskinezy późne oraz inne późne zaburzenia pozapiramidowe. Pacjenci z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym są szczególnie narażeni na rozwój tych objawów. Ryzyko wystąpienia dyskinez wzrasta wraz z wydłużaniem czasu terapii oraz z wiekiem pacjenta. Jeśli podczas leczenia pojawią się objawy wskazujące na dyskinezę późną, należy rozważyć redukcję dawki lub całkowite odstawienie zyprazydonu.¹⁰

Ryzyko upadków

Zyprazydon może powodować szereg działań niepożądanych, które zwiększają ryzyko upadków, w tym: senność, zawroty głowy, niedociśnienie ortostatyczne oraz zaburzenia chodu. Szczególną ostrożność należy zachować podczas leczenia pacjentów z podwyższonym ryzykiem upadków. W tej grupie chorych, do której zaliczają się osoby w podeszłym wieku oraz pacjenci osłabieni, warto rozważyć zastosowanie mniejszej dawki początkowej.¹¹

Napady drgawkowe

W przypadku pacjentów, u których w przeszłości występowały napady drgawkowe, zaleca się zachowanie szczególnej ostrożności podczas terapii zyprazydonem.¹²

Zaburzenia czynności wątroby

Ze względu na ograniczone doświadczenie kliniczne w stosowaniu zyprazydonu u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby, w tej grupie chorych lek Zypsila należy stosować ze szczególną ostrożnością.¹³

Zwiększone ryzyko zdarzeń mózgowo-naczyniowych u pacjentów z otępieniem

Badania kliniczne kontrolowane placebo wykazały około trzykrotnie większe ryzyko wystąpienia niepożądanych zdarzeń mózgowo-naczyniowych u pacjentów z otępieniem leczonych atypowymi lekami przeciwpsychotycznymi. Chociaż mechanizm odpowiedzialny za to zjawisko nie został jeszcze jednoznacznie wyjaśniony, nie można wykluczyć podobnego ryzyka w przypadku stosowania zyprazydonu. Lek ten należy stosować ze szczególną ostrożnością u pacjentów z czynnikami ryzyka udaru mózgu.¹⁴

Zwiększona śmiertelność u pacjentów w wieku podeszłym z otępieniem

Dane pochodzące z dużych badań obserwacyjnych wskazują na nieznacznie zwiększone ryzyko zgonu i/lub potencjalnych niepożądanych zdarzeń mózgowo-naczyniowych u osób w podeszłym wieku z otępieniem, które otrzymywały leki przeciwpsychotyczne, w porównaniu z grupą nieleczoną. Dokładna skala tego ryzyka nie została precyzyjnie określona, a jego przyczyna pozostaje nieznana. Należy podkreślić, że zyprazydon nie jest zarejestrowany do stosowania w leczeniu psychoz rozwijających się na tle demencji.¹⁵

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa

W trakcie leczenia z zastosowaniem leków przeciwpsychotycznych raportowano przypadki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE). Ponieważ u pacjentów leczonych lekami przeciwpsychotycznymi często występują nabyte czynniki ryzyka VTE, przed rozpoczęciem oraz w trakcie leczenia zyprazydonem należy zidentyfikować wszystkie możliwe czynniki ryzyka tej choroby i wdrożyć odpowiednie środki profilaktyczne.¹⁶

Priapizm

W toku terapii zyprazydonem, jak również podczas stosowania innych leków przeciwpsychotycznych, obserwowano przypadki priapizmu. Wystąpienie tego działania niepożądanego nie wydaje się zależne od dawki leku ani czasu trwania leczenia.¹⁷

Hiperprolaktynemia

Zyprazydon, podobnie jak inne leki będące antagonistami receptorów dopaminowych D2, może powodować zwiększenie stężenia prolaktyny w osoczu. W trakcie stosowania leków powodujących hiperprolaktynemię opisywano takie zaburzenia jak: mlekotok, brak miesiączki, ginekomastia oraz impotencja. Długotrwała hiperprolaktynemia, której towarzyszy niedoczynność gonad, może prowadzić do zmniejszenia gęstości mineralnej kości, zwiększając tym samym ryzyko złamań.¹⁸

Nietolerancja laktozy

Zypsila zawiera laktozę w następujących ilościach na kapsułkę:

Produkt nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.¹⁹