Działania niepożądane
Warfaryna

Warfaryna sodowa, stosowana w preparatach takich jak Warfin (tabletki 3 mg i 5 mg), charakteryzuje się profilem bezpieczeństwa zdominowanym przez ryzyko powikłań krwotocznych. Roczny odsetek krwawień wynosi około 8%, w tym krwawienia mniej ciężkie 6%, ciężkie 1% oraz śmiertelne 0,25%. Szczególnie niebezpieczne jest krwawienie wewnątrzczaszkowe, którego ryzyko wzrasta przy niekontrolowanym nadciśnieniu tętniczym oraz przy INR przekraczającym górną granicę zakresu terapeutycznego, choć może wystąpić także przy prawidłowych wartościach INR. Rzadkim, ale poważnym powikłaniem jest martwica kumarynowa (<0,1%), związana z niedoborem białek C i S, manifestująca się ciemniejącymi zmianami skórnymi z obrzękiem, głównie na kończynach dolnych i pośladkach. W takich przypadkach zaleca się natychmiastowe odstawienie warfaryny i kontynuację leczenia heparyną. Zespół purpurowego palucha, bardzo rzadkie powikłanie, dotyczy głównie mężczyzn z miażdżycą i objawia się symetrycznymi purpurowymi zmianami skóry paluchów oraz podeszew stóp z piekącym bólem; leczenie polega na odstawieniu warfaryny.

  1. Działania niepożądane warfaryny – wprowadzenie
  2. Powikłania krwotoczne – najczęstsze działania niepożądane
  3. Martwica kumarynowa naskórka
    1. Postępowanie w przypadku martwicy kumarynowej
  4. Zespół purpurowego palucha
  5. Inne istotne działania niepożądane
    1. Zaburzenia naczyniowe
    2. Zaburzenia oddechowe, klatki piersiowej i śródpiersia
    3. Zaburzenia żołądka i jelit
    4. Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych
    5. Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej
    6. Zaburzenia nerek i dróg moczowych
    7. Zaburzenia układu rozrodczego i piersi
    8. Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania
    9. Nieprawidłowości w badaniach laboratoryjnych
  6. Tabela działań niepożądanych warfaryny
  7. Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych
    1. Kolejne rozdziały

Działania niepożądane warfaryny – wprowadzenie

Warfaryna sodowa, substancja czynna zawarta w produktach leczniczych takich jak Warfin (tabletkach 3 mg i 5 mg), może powodować szereg działań niepożądanych, które wymagają szczególnej uwagi ze strony personelu medycznego. Profil bezpieczeństwa warfaryny jest zdominowany przez powikłania krwotoczne, jednakże substancja ta może wywoływać także inne, mniej częste ale potencjalnie poważne działania niepożądane.1

Powikłania krwotoczne – najczęstsze działania niepożądane

Krwawienia stanowią najczęstsze działania niepożądane podczas terapii warfaryną. Statystyki wskazują, że ogólny odsetek krwawień wynosi około 8% rocznie, w tym:2

  • Krwawienia mniej ciężkie – 6% rocznie
  • Krwawienia ciężkie – 1% rocznie
  • Krwawienia śmiertelne – 0,25% rocznie

3

Krwawienie wewnątrzczaszkowe stanowi jedno z najpoważniejszych powikłań terapii warfaryną. Najczęstszym czynnikiem ryzyka tego rodzaju krwawienia jest nieleczone lub niekontrolowane nadciśnienie tętnicze. Ryzyko wystąpienia krwawienia wzrasta wraz ze znaczącym zwiększeniem wskaźnika INR powyżej docelowego zakresu terapeutycznego. Co istotne, krwawienie może pojawić się nawet przy prawidłowych wartościach INR – wówczas należy poszukiwać przyczyny współistniejącej.4

Martwica kumarynowa naskórka

Martwica kumarynowa to rzadkie powikłanie (występuje u mniej niż 0,1% pacjentów) związane z terapią warfaryną. Charakteryzuje się specyficznym obrazem klinicznym i przebiegiem:<sup data-drug="Warfin" data-section="Działania niepożądane" title="Martwica kumarynowa jest rzadko występującym powikłaniem (5

  • Początkowo pojawiają się ciemniejące zmiany skórne z obrzękiem
  • Zmiany lokalizują się najczęściej na kończynach dolnych lub pośladkach, mogą jednak wystąpić również w innych lokalizacjach
  • Z czasem zmiany przechodzą w zmiany martwicze

<sup data-drug="Warfin" data-section="Działania niepożądane" title="Martwica kumarynowa jest rzadko występującym powikłaniem (6

Epidemiologia i patogeneza martwicy kumarynowej wskazują na wyraźny związek z niedoborem białek przeciwzakrzepowych:7

  • 90% pacjentów stanowią kobiety
  • Zmiany pojawiają się między 3 a 10 dobą leczenia warfaryną
  • Etiologia obejmuje względny niedobór przeciwzakrzepowych białek C i S
  • Wrodzony niedobór tych białek stanowi czynnik predysponujący do wystąpienia tego powikłania

8

Postępowanie w przypadku martwicy kumarynowej

W przypadku pacjentów z rozpoznanym niedoborem białek C i S, leczenie warfaryną należy rozpoczynać jednocześnie z heparyną, stosując małe dawki początkowe warfaryny. Jeśli martwica kumarynowa wystąpi, należy:9

  1. Natychmiast odstawić warfarynę
  2. Kontynuować leczenie heparyną
  3. Utrzymać terapię heparyną aż do wygojenia lub zabliźnienia zmian skórnych

10

Zespół purpurowego palucha

Zespół purpurowego palucha stanowi niezwykle rzadkie powikłanie terapii warfaryną. Charakteryzuje się specyficznym obrazem klinicznym i dotyczy określonej grupy pacjentów:11

  • Występuje głównie u mężczyzn z miażdżycą
  • Patogeneza obejmuje krwawienia do płytek miażdżycowych prowadzące do mikrozatorowości
  • Objawy kliniczne obejmują symetryczne purpurowe zmiany skóry paluchów oraz podeszew stóp, którym towarzyszy piekący ból

12

W przypadku wystąpienia zespołu purpurowego palucha należy odstawić warfarynę, co prowadzi do powolnego zanikania zmian skórnych.13

Inne istotne działania niepożądane

Oprócz powikłań krwotocznych i martwicy skóry, warfaryna może powodować szereg innych działań niepożądanych dotyczących różnych układów i narządów.<sup data-drug="Warfin" data-section="Działania niepożądane" title="Bardzo często (≥1/10) Często (≥1/100 do <1/10) Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) Bardzo rzadko (14

Zaburzenia naczyniowe

W obrębie układu naczyniowego, poza już omówionymi, mogą wystąpić:15

  • Zapalenie naczyń – częstość występowania nieznana

16

Zaburzenia oddechowe, klatki piersiowej i śródpiersia

Warfaryna może również prowadzić do zmian w obrębie układu oddechowego:17

  • Zwapnienia tchawiczne – częstość występowania nieznana

18

Zaburzenia żołądka i jelit

Powikłania ze strony układu pokarmowego należą do często obserwowanych:19

  • Nudności – częstość występowania nieznana
  • Wymioty – częstość występowania nieznana
  • Biegunka – częstość występowania nieznana

20

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Warfaryna może wywoływać następujące działania niepożądane ze strony wątroby:21

  • Przemijające zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych – częstość występowania nieznana
  • Cholestatyczne zapalenie wątroby – częstość występowania nieznana

22

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Poza martwicą kumarynową skóry, warfaryna może powodować:23

  • Przemijające łysienie – częstość występowania nieznana
  • Wysypka – częstość występowania nieznana
  • Kalcyfilaksja – częstość występowania nieznana

24

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

W obrębie układu moczowego opisywano:25

  • Nefropatia związana z lekami przeciwzakrzepowymi – częstość występowania nieznana

26

Zaburzenia układu rozrodczego i piersi

W układzie rozrodczym warfaryna może powodować:27

  • Priapizm – częstość występowania nieznana

28

Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania

Wśród reakcji ogólnoustrojowych opisywano:29

  • Reakcje alergiczne – najczęściej objawiające się wysypką, częstość występowania nieznana

30

Nieprawidłowości w badaniach laboratoryjnych

W badaniach dodatkowych można stwierdzić:31

  • Zatorowość cholesterolowa – częstość występowania nieznana

32

Tabela działań niepożądanych warfaryny

Klasyfikacja układowo-narządowa Działanie niepożądane Częstość występowania Opis kliniczny
Zaburzenia naczyniowe Krwawienie Bardzo często Ogólny odsetek 8% rocznie; mniej ciężkie (6%), ciężkie (1%), śmiertelne (0,25%)
Martwica kumarynowa naskórka Rzadko (<0,1%) Ciemniejące zmiany skórne z obrzękiem, przechodzące w zmiany martwicze, głównie na kończynach dolnych lub pośladkach
Zespół purpurowego palucha Bardzo rzadko Symetryczne purpurowe zmiany skóry paluchów oraz podeszew, z towarzyszącym piekącym bólem
Zaburzenia oddechowe Zwapnienia tchawiczne Częstość nieznana Odkładanie się złogów wapniowych w obrębie tchawicy
Zaburzenia żołądka i jelit Nudności Częstość nieznana Dyskomfort w nadbrzuszu z towarzyszącymi mdłościami
Wymioty Częstość nieznana Wydalanie treści żołądkowej
Biegunka Częstość nieznana Zwiększona częstość wypróżnień z wodnistym stolcem
Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych Przemijające zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych Częstość nieznana Podwyższone wartości AspAT, AlAT, GGTP w badaniach laboratoryjnych
Cholestatyczne zapalenie wątroby Częstość nieznana Zapalenie wątroby z zastojem żółci
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej Przemijające łysienie Częstość nieznana Odwracalna utrata włosów
Wysypka Częstość nieznana Zmiany skórne różnego typu
Kalcyfilaksja Częstość nieznana Rzadki zespół związany z kalcyfikacją naczyń i martwicą skóry
Zaburzenia nerek i dróg moczowych Nefropatia związana z lekami przeciwzakrzepowymi Częstość nieznana Uszkodzenie nerek związane z terapią antykoagulacyjną
Zaburzenia układu rozrodczego Priapizm Częstość nieznana Przedłużająca się erekcja prącia, bolesna, niezwiązana ze stymulacją seksualną
Zaburzenia ogólne Reakcje alergiczne Częstość nieznana Najczęściej objawiające się wysypką
Badania laboratoryjne Zatorowość cholesterolowa Częstość nieznana Zatory powstające z materiału cholesterolowego

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu niezwykle istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego zawierającego warfarynę. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych: Al. Jerozolimskie 181 C, 02-222 Warszawa. Tel.: +48 22 49 21 301, Faks: + 48 22 49 21 309. Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl.33

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu, który wprowadził produkt leczniczy do obrotu.34

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl