Właściwości farmakodynamiczne
Suksametonium

Właściwości farmakodynamiczne suksametonium

Chlorek suksametoniowy (suksametonium) to lek należący do grupy środków zwiotczających mięśnie szkieletowe o działaniu depolaryzującym, oznaczony kodem ATC M03AB01. Jest środkiem o bardzo krótkim czasie działania, co stanowi jego główną charakterystykę farmakodynamiczną. Mechanizm działania polega na depolaryzacji płytki nerwowo-mięśniowej, co w efekcie prowadzi do zwiotczenia mięśni szkieletowych.¹

Fazy działania leku

Działanie farmakodynamiczne suksametonium charakteryzuje się specyficznym przebiegiem. Całkowitemu blokowi nerwowo-mięśniowemu towarzyszą charakterystyczne objawy poprzedzające – krótkotrwałe drżenia pęczkowe mięśni. Drżenia te są szczególnie wyraźne w obrębie twarzy, szyi oraz kończyn, jednak ustępują po kilku sekundach, ustępując miejsca pełnemu zwiotczeniu mięśni.²

Wpływ na układ sercowo-naczyniowy

Suksametonium wykazuje złożony wpływ na układ sercowo-naczyniowy, który jest zależny od dawki. Lek poprzez działanie na zwoje współczulne może powodować przyspieszenie czynności serca (tachykardię) oraz podwyższenie ciśnienia tętniczego. Interesujący jest fakt, że przy zastosowaniu większych dawek suksametonium, obserwuje się wpływ na muskarynowe receptory cholinergiczne, co może skutkować efektami przeciwnymi – bradykardią (zwolnienie czynności serca) i rytmem węzłowym.³

Wpływ na ciśnienia wewnątrzustrojowe

W trakcie działania farmakologicznego, chlorek suksametoniowy wpływa na różne parametry fizjologiczne organizmu. Po podaniu obserwuje się podwyższenie ciśnienia śródgałkowego, co ma istotne znaczenie kliniczne szczególnie u pacjentów z jaskrą lub urazami gałki ocznej. Równocześnie dochodzi do zwiększenia ciśnienia śródczaszkowego, co wymaga szczególnej ostrożności u osób z patologiami ośrodkowego układu nerwowego. Ponadto, suksametonium powoduje zwiększenie ciśnienia wewnątrzżołądkowego oraz napięcia dolnego zwieracza przełyku, co może zwiększać ryzyko regurgitacji i aspiracji treści żołądkowej.⁴

Działanie histaminoergiczne

Ważnym aspektem farmakodynamicznym suksametonium jest jego zdolność do wywoływania uwalniania histaminy w organizmie. Efekt ten może prowadzić do reakcji alergicznych o różnym nasileniu – od niewielkich zmian skórnych po poważne reakcje anafilaktyczne.⁵

Zjawiska po wielokrotnym podaniu

Przy wielokrotnym podawaniu suksametonium w krótkich odstępach czasu mogą wystąpić dwa istotne zjawiska farmakodynamiczne:

• Tachyfilaksja – zmniejszenie odpowiedzi na lek pomimo podawania tej samej dawki
• Zmiana bloku I fazy w blok II fazy – przejście z depolaryzacyjnego bloku nerwowo-mięśniowego w stan przypominający niedepolaryzacyjny blok nerwowo-mięśniowy

⁶

Konsekwencją zmiany bloku I fazy w blok II fazy może być długotrwały bezdech, stanowiący poważne powikłanie wymagające przedłużonej wentylacji mechanicznej pacjenta. Zjawisko to jest szczególnie istotne klinicznie i wymaga monitorowania pacjenta po wielokrotnym podaniu leku Chlorsuccillin.⁷