Dawkowanie i sposób podawania
Sodu glicerofosforan

Dawkowanie i sposób podawania sodu glicerofosforanu – wprowadzenie

Sodu glicerofosforan jest składnikiem stosowanym w preparatach do żywienia pozajelitowego, dostarczającym zarówno sodu jak i fosforanów niezbędnych w wielu procesach metabolicznych organizmu. Dawkowanie tej substancji musi być starannie dobrane do indywidualnych potrzeb pacjenta, z uwzględnieniem stanu klinicznego oraz zdolności do eliminacji i metabolizowania składników odżywczych. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje na temat dawkowania i sposobu podawania sodu glicerofosforanu w kontekście różnych preparatów żywieniowych, w których występuje.¹

Dawkowanie u pacjentów dorosłych

Zapotrzebowanie na składniki odżywcze, w tym elektrolity takie jak sód dostarczany przez sodu glicerofosforan, zależy od stanu pacjenta. Dawkowanie preparatów zawierających sodu glicerofosforan należy ustalać indywidualnie, z uwzględnieniem stanu klinicznego pacjenta, jego masy ciała, zapotrzebowania na substancje odżywcze i energetyczne oraz stosowanego dodatkowo żywienia doustnego/dojelitowego.²

U pacjentów dorosłych z prawidłowym stanem odżywienia lub w stanie łagodnego stresu katabolicznego zapotrzebowanie na azot wynosi około 0,10-0,15 g/kg masy ciała/dobę (odpowiada to 0,6-0,9 g aminokwasów/kg mc./dobę). U pacjentów z umiarkowanie lub bardzo nasilonym stresem metabolicznym, z towarzyszącym niedożywieniem lub bez, zapotrzebowanie może wzrosnąć do 0,15-0,25 g azotu/kg mc./dobę (0,9-1,6 g aminokwasów/kg mc./dobę).³

Dawkowanie sodu glicerofosforanu jest składową ogólnego dawkowania preparatów do żywienia pozajelitowego. Preparaty zawierające sodu glicerofosforan dostarczają różne ilości elektrolitów, w tym fosforanów, które są istotne w planowaniu terapii żywieniowej.⁴

Dawkowanie w zależności od preparatu

W przypadku preparatu Kabiven Peripheral, sodu glicerofosforan w ilości 2,5 g, 1,6 g lub 0,8 g (w zależności od wielkości worka) dostarcza odpowiednio 18 mmol, 14 mmol lub 11 mmol fosforanów.⁵

W preparacie SmofKabiven, sodu glicerofosforan uwodniony w ilościach 1,1 g, 2,1 g, 3,1 g, 4,2 g lub 5,2 g (w zależności od wielkości opakowania) dostarcza odpowiednio 6 mmol, 12 mmol, 19 mmol, 25 mmol lub 31 mmol fosforanów.⁶

Dla preparatu SmofKabiven extra Nitrogen, sodu glicerofosforan uwodniony w dawkach 1,2 g, 2,3 g, 3,5 g, 4,6 g lub 5,8 g dostarcza odpowiednio 6,4 mmol, 12,9 mmol, 19,3 mmol, 25,8 mmol lub 32,2 mmol fosforanów.⁷

Szczegółowe dawkowanie sodu glicerofosforanu w zależności od stanu klinicznego

Dawkowanie sodu glicerofosforanu jako składnika preparatów do żywienia pozajelitowego musi uwzględniać całkowitą zawartość elektrolitów i fosforanów podawanych pacjentowi. Poniżej przedstawiono szczegółowe zalecenia dotyczące dawkowania w różnych stanach klinicznych.⁸

Szybkość infuzji i maksymalne dawki dobowe

Szybkość infuzji preparatów zawierających sodu glicerofosforan musi być dostosowana do tolerancji pacjenta i uwzględniać maksymalne dopuszczalne szybkości infuzji dla aminokwasów, glukozy i tłuszczów. Dla większości preparatów zalecany czas trwania infuzji wynosi od 12 do 24 godzin.⁹

W przypadku preparatu Kabiven Peripheral, szybkość infuzji nie powinna przekraczać 3,7 ml/kg mc./godzinę, a maksymalna dawka dobowa wynosi 40 ml/kg mc./dobę. Odpowiada to jednorazowemu podaniu opakowania o największej objętości u pacjenta ważącego 64 kg.¹⁰

Dla preparatu SmofKabiven, szybkość infuzji nie powinna przekraczać 2,0 ml/kg mc./godzinę, a maksymalna zalecana dawka dobowa wynosi 35 ml/kg mc./dobę.¹¹

W przypadku SmofKabiven extra Nitrogen, szybkość infuzji nie powinna przekraczać 1,5 ml/kg mc./godzinę, a maksymalna zalecana dawka dobowa wynosi 31 ml/kg mc./dobę.¹²

Dla SmofKabiven Low Osmo Peripheral, szybkość infuzji nie powinna przekraczać 3,7 ml/kg mc./godzinę, a maksymalna dawka dobowa wynosi 40 ml/kg mc./dobę.¹³

W przypadku SmofKabiven Nutribase, szybkość infuzji nie powinna przekraczać 2,8 ml/kg mc./godzinę, a maksymalna zalecana dawka dobowa wynosi 40 ml/kg mc./dobę.¹⁴

Dla preparatu Multimel N4-550 E, jako ogólna zasada, podczas podawania emulsji do infuzji nie należy przekraczać szybkości wlewu 3,0 ml/kg mc. na godzinę.¹⁵

W przypadku preparatu Olimel N12E, maksymalna szybkość infuzji wynosi 1,3 ml/kg/godz.¹⁶

Dawkowanie u pacjentów w szczególnych stanach klinicznych

U pacjentów otyłych dawkę preparatów zawierających sodu glicerofosforan należy obliczać na podstawie szacunkowej, prawidłowej masy ciała.¹⁷

W przypadku pacjentów poddawanych ciągłej terapii nerkozastępczej (CRRT), dla preparatu Olimel N12E, maksymalna dawka dobowa to 33 ml/kg, co odpowiada 2,5 g aminokwasów/kg, 2,4 g glukozy/kg i 1,2 g lipidów/kg.¹⁸

U pacjentów z chorobliwą otyłością dawkę należy obliczyć na podstawie idealnej masy ciała (IBW). Dla preparatu Olimel N12E, maksymalna dawka dobowa to 33 ml/kg IBW.¹⁹

Dawkowanie u dzieci i młodzieży

Dawkowanie preparatów zawierających sodu glicerofosforan u dzieci i młodzieży wymaga szczególnej uwagi i dostosowania do zmiennych potrzeb pacjentów pediatrycznych.²⁰

Dzieci w wieku 2-11 lat

Dawkowanie preparatów zawierających sodu glicerofosforan u dzieci w wieku 2-11 lat powinno być regularnie dostosowywane do indywidualnych potrzeb, które zmieniają się znacznie bardziej niż u dorosłych. Dobowe zapotrzebowanie na płyny, azot i energię maleje wraz z wiekiem.²¹

W przypadku Kabiven Peripheral, u małych dzieci (w wieku 2-10 lat) infuzję należy rozpoczynać od małej dawki, tj. 14-28 ml/kg mc. i zwiększać ją o 10-15 ml/kg mc./dobę, aż do maksymalnej dawki wynoszącej 40 ml/kg mc./dobę.²²

Dla preparatu SmofKabiven, zalecana maksymalna szybkość infuzji wynosi 2,4 ml/kg mc./godzinę, a maksymalna zalecana dawka dobowa wynosi 35 ml/kg mc./dobę.²³

W przypadku SmofKabiven extra Nitrogen, zalecana maksymalna szybkość infuzji wynosi 1,8 ml/kg mc./godzinę, a maksymalna zalecana dawka dobowa wynosi 31 ml/kg mc./dobę.²⁴

Dla preparatu SmofKabiven Low Osmo Peripheral, zalecana maksymalna szybkość infuzji wynosi 4,0 ml/kg mc./godzinę, a maksymalna zalecana dawka dobowa wynosi 40 ml/kg mc./dobę.²⁵

W przypadku SmofKabiven Nutribase, zalecana maksymalna szybkość infuzji wynosi 3,4 ml/kg mc./godzinę, a maksymalna zalecana dawka dobowa wynosi 40 ml/kg mc./dobę.²⁶

Dla preparatu Olimel N12E, czynnikami ograniczającymi dla dawki dobowej są stężenia aminokwasów i magnezu, a dla szybkości podania na godzinę – stężenie aminokwasów. Maksymalna dobowa dawka wynosi 33 ml/kg, co odpowiada 2,5 g aminokwasów/kg/dobę. Maksymalna szybkość podania wynosi 2,6 ml/kg/godzinę, co odpowiada 0,20 g aminokwasów/kg/godz.²⁷

Młodzież w wieku 12-18 lat

U młodzieży w wieku powyżej 12 lat dawkowanie dla większości preparatów zawierających sodu glicerofosforan można prowadzić jak u pacjentów dorosłych.^{28 29}

Dla preparatu Olimel N12E, czynnikami ograniczającymi dla dawki dobowej są stężenia aminokwasów i magnezu, a dla szybkości podania na godzinę – stężenie aminokwasów. Maksymalna dobowa dawka wynosi 26 ml/kg, co odpowiada 2,0 g aminokwasów/kg/dobę. Maksymalna szybkość podania wynosi 1,6 ml/kg/godzinę, co odpowiada 0,12 g aminokwasów/kg/godz.³⁰

Sposób podawania preparatów zawierających sodu glicerofosforan

Preparaty zawierające sodu glicerofosforan podawane są dożylnie w postaci infuzji.³¹

Droga podania

W zależności od osmolarności preparatu, infuzja może być podawana do żyły obwodowej lub centralnej:

• Preparaty o niskiej osmolarności, takie jak Kabiven Peripheral (osmolarność około 750 mOsm/l) i SmofKabiven Low Osmo Peripheral (osmolarność około 750 mOsm/l) mogą być podawane zarówno do żyły obwodowej, jak i centralnej.^{32 33 34}
• Preparaty o wyższej osmolarności, takie jak SmofKabiven (osmolarność około 1500 mOsm/l), SmofKabiven extra Nitrogen (osmolarność około 1300 mOsm/l), SmofKabiven Nutribase (osmolarność około 1007 mOsm/l) i Olimel N12E (osmolarność 1270 mOsm/l) powinny być podawane wyłącznie do żyły centralnej.^{35 36 37}

Czas trwania infuzji

Dla większości preparatów zawierających sodu glicerofosforan, zalecany czas trwania infuzji wynosi od 12 do 24 godzin.^{38 39 40}

Szybkość infuzji należy dostosować do wielkości podawanej dawki, charakterystyki końcowej mieszaniny, całkowitej objętości przewidzianej do przetoczenia w ciągu doby i czasu trwania wlewu. W normalnych warunkach, szybkość wlewu powinna być stopniowo zwiększana w trakcie pierwszej godziny podawania.⁴¹

Kontynuacja leczenia żywieniowego

Leczenie za pomocą odżywiania pozajelitowego z wykorzystaniem preparatów zawierających sodu glicerofosforan można kontynuować tak długo, jak tego wymaga stan kliniczny pacjenta.^{42 43}

Tabela dawkowania sodu glicerofosforanu w preparatach do żywienia pozajelitowego

* Maksymalna dawka dobowa dla Multimel N4-550 E zależy od stanu klinicznego pacjenta i jego zapotrzebowania na aminokwasy.⁴⁴

Uwagi dodatkowe dotyczące dawkowania

Należy pamiętać, że preparaty zawierające sodu glicerofosforan mają stały skład. Ze względu na ustalony skład worka wielokomorowego, równoczesne spełnienie wszystkich potrzeb żywieniowych pacjenta może nie być możliwe. Może wystąpić sytuacja kliniczna, w której pacjent będzie wymagać innej ilości składników odżywczych niż dostępne w stałym składzie worka.⁴⁵

W celu zapewnienia pełnego żywienia pozajelitowego, oprócz preparatów zawierających sodu glicerofosforan, należy podawać mikroelementy, witaminy i ewentualnie dodatkowe elektrolity, odpowiednio do potrzeb pacjenta.⁴⁶

Dawkowanie sodu glicerofosforanu musi być dostosowane do całkowitej ilości elektrolitów, szczególnie sodu i fosforanów, podawanych pacjentowi w ramach kompleksowej terapii żywieniowej.⁴⁷