Działania niepożądane
Mukopolisacharydowy polisiarczan

Mukopolisacharydowy polisiarczan, stosowany miejscowo w preparatach takich jak Hirudoid (0,3 g/100 g) oraz Mobilat (0,2 g/100 g), cechuje się korzystnym profilem bezpieczeństwa. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są miejscowe reakcje skórne, w tym bardzo rzadkie (<1/10 000) zaczerwienienie skóry przy stosowaniu Hirudoid oraz rzadkie (≥1/10 000 do <1/1000) podrażnienia i bardzo rzadkie uczulenia kontaktowe przy stosowaniu Mobilat. Działania niepożądane zwykle ustępują po zaprzestaniu terapii. W preparatach tych istotną rolę mogą odgrywać także substancje pomocnicze, takie jak alkohol cetostearylowy (31,09 mg/g w maści Hirudoid), parahydroksybenzoesany (1,6 mg i 0,4 mg/g w maści Hirudoid), glikol propylenowy (5 mg/g w żelu Hirudoid, 8,0 g/100 g w żelu Mobilat) oraz kwas salicylowy w Mobilat, które mogą nasilać ryzyko miejscowych reakcji nadwrażliwości i podrażnień skóry.

Działania niepożądane mukopolisacharydowego polisiarczanu

Mukopolisacharydowy polisiarczan (Mucopolisaccharidum polisulphatum), stosowany w preparatach miejscowych, charakteryzuje się stosunkowo korzystnym profilem bezpieczeństwa. Jest substancją aktywną zawartą w takich preparatach jak Hirudoid (w stężeniu 0,3 g/100 g) oraz Mobilat (w stężeniu 0,2 g/100 g). Mimo dobrej tolerancji, występują pewne działania niepożądane, które warto poznać przed zastosowaniem leczenia.<sup data-drug="Hirudoid" data-section="Działania niepożądane" title="Do określenia częstości występowania działań niepożądanych przyjęto następującą klasyfikację: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000), bardzo rzadko (1

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Najczęściej zgłaszane działania niepożądane związane ze stosowaniem mukopolisacharydowego polisiarczanu dotyczą reakcji skórnych. W preparacie Hirudoid bardzo rzadko (z częstością <1/10 000) mogą wystąpić miejscowe reakcje nadwrażliwości, takie jak zaczerwienienie skóry. Należy podkreślić, że te objawy zazwyczaj ustępują szybko po zaprzestaniu stosowania produktu leczniczego.2

W przypadku preparatu Mobilat, zawierającego oprócz mukopolisacharydowego polisiarczanu również ekstrakt z kory nadnerczy i kwas salicylowy, profil działań niepożądanych jest nieco szerszy. Rzadko (z częstością ≥1/10 000 do <1/1000) obserwuje się miejscowe podrażnienia skóry, natomiast bardzo rzadko (<1/10 000) mogą wystąpić uczulenia kontaktowe.3

Czynniki mogące wywołać działania niepożądane

Należy zwrócić uwagę, że działania niepożądane mogą być również związane z substancjami pomocniczymi zawartymi w preparatach z mukopolisacharydowym polisiarczanem. W przypadku Hirudoid w postaci maści, w składzie znajduje się alkohol cetostearylowy (31,09 mg/g) oraz parahydroksybenzoesany (1,6 mg 4-hydroksybenzoesanu metylu i 0,4 mg 4-hydroksybenzoesanu propylu na 1 g maści), które mogą być przyczyną reakcji miejscowych.4

Z kolei w żelu Hirudoid znajduje się glikol propylenowy (5 mg/g), który może powodować podrażnienia skóry.5 Podobnie w żelu Mobilat znajduje się ten sam składnik, lecz w wyższym stężeniu (8,0 g/100 g), zwiększając ryzyko wystąpienia reakcji niepożądanych.6

W maści Mobilat znajduje się cetylostearylowy alkohol emulgujący (typ A), który również może przyczyniać się do wystąpienia miejscowych reakcji skórnych.7

Postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych

W przypadku wystąpienia objawów niepożądanych podczas stosowania preparatów zawierających mukopolisacharydowy polisiarczan, zaleca się przerwanie terapii. Jak wspomniano wcześniej, objawy niepożądane zazwyczaj szybko ustępują po zaprzestaniu stosowania leku.8

Istotne jest również zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.9

Tabela działań niepożądanych mukopolisacharydowego polisiarczanu

Klasyfikacja układów i narządów Działanie niepożądane Częstość występowania Produkt leczniczy Opis
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej Miejscowe reakcje nadwrażliwości (zaczerwienienie skóry) Bardzo rzadko (<1/10 000) Hirudoid Reakcje zazwyczaj przemijają szybko po zaprzestaniu stosowania produktu leczniczego
Miejscowe podrażnienia skóry Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) Mobilat Miejscowe zmiany zapalne, świąd, pieczenie w miejscu aplikacji
Uczulenia kontaktowe Bardzo rzadko (<1/10 000) Mobilat Reakcje alergiczne na składniki preparatu, mogą objawiać się wypryskiem kontaktowym
Potencjalne działania niepożądane związane z substancjami pomocniczymi:
Reakcje związane z substancjami pomocniczymi Reakcje na alkohol cetostearylowy Częstość nieznana Hirudoid maść, Mobilat maść Może powodować miejscowe reakcje skórne (np. kontaktowe zapalenie skóry)
Reakcje na parahydroksybenzoesany Częstość nieznana Hirudoid maść Mogą powodować reakcje alergiczne (możliwe reakcje typu późnego)
Reakcje na glikol propylenowy Częstość nieznana Hirudoid żel, Mobilat żel Może powodować podrażnienie skóry, szczególnie przy wyższych stężeniach (8,0 g/100 g w Mobilat żel)
Reakcje na kwas salicylowy Częstość nieznana Mobilat Może powodować miejscowe podrażnienia, szczególnie u osób z wrażliwą skórą

Wnioski i zalecenia praktyczne

Analizując profil bezpieczeństwa mukopolisacharydowego polisiarczanu, można stwierdzić, że jest to substancja o stosunkowo niewielkiej liczbie i nasileniu działań niepożądanych. Działania niepożądane występują rzadko lub bardzo rzadko i dotyczą głównie miejscowych reakcji skórnych, które ustępują po przerwaniu leczenia.10 11

Należy jednak pamiętać, że preparaty złożone, takie jak Mobilat, zawierają również inne substancje czynne (ekstrakt z kory nadnerczy i kwas salicylowy), które mogą zwiększać ryzyko wystąpienia działań niepożądanych.12

W praktyce klinicznej zaleca się:

  • Poinformowanie pacjenta o możliwości wystąpienia działań niepożądanych i konieczności przerwania terapii w przypadku ich pojawienia się
  • Ostrożne stosowanie u pacjentów z wywiadem alergicznym
  • Monitorowanie skóry podczas stosowania preparatu
  • Zwrócenie szczególnej uwagi na pacjentów z wrażliwą skórą
  • Rozważenie alternatywnych form terapii w przypadku wystąpienia działań niepożądanych

13

Podsumowując, mukopolisacharydowy polisiarczan charakteryzuje się dobrym profilem bezpieczeństwa, a nieliczne działania niepożądane mają zazwyczaj charakter łagodny i przemijający. Świadomość potencjalnych działań niepożądanych pozwala na odpowiednie monitorowanie pacjenta i szybką reakcję w przypadku ich wystąpienia.14

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl