Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Laktoza jednowodna

Wpływ laktozy jednowodnej na płodność, ciążę i laktację

W ramach praktyki klinicznej istotne jest omówienie wpływu substancji pomocniczych zawartych w lekach na stan pacjentek w ciąży oraz karmiących piersią. Laktoza jednowodna stanowi jedną z takich substancji, obecną w wielu preparatach farmaceutycznych, w tym w produktach zawierających lewotyroksynę sodową jak Althyxin. Każda tabletka Althyxin o mocy 125 mikrogramów zawiera 62,54 mg laktozy jednowodnej jako substancji pomocniczej.¹

Znaczenie informacji o laktozie w kontekście ciąży

Podczas konsultacji z pacjentkami w ciąży przyjmującymi preparaty zawierające laktozę jednowodną, lekarz powinien przekazać istotne informacje dotyczące wpływu tej substancji na przebieg ciąży. Warto podkreślić, że w przypadku preparatów takich jak Althyxin, który zawiera lewotyroksynę wraz z laktozą jednowodną, leczenie powinno być prowadzone bez przerwy, szczególnie w okresie ciąży.²

U kobiet w ciąży przyjmujących leki zawierające laktozę jednowodną jako substancję pomocniczą, lekarz powinien zwrócić uwagę na możliwość konieczności modyfikacji dawkowania substancji czynnej (w przypadku Althyxinu – lewotyroksyny). W okresie ciąży może być konieczne zwiększenie dawki lewotyroksyny, co wiąże się również z przyjmowaniem większej ilości substancji pomocniczych, w tym laktozy jednowodnej.³

Monitorowanie pacjentek w ciąży przyjmujących leki z laktozą jednowodną

W przypadku preparatów zawierających laktozę jednowodną jako substancję pomocniczą, stosowanych w terapii zaburzeń tarczycy, szczególnie istotne jest regularne monitorowanie stanu pacjentki. Zwiększone stężenie TSH w surowicy może wystąpić już w 4 tygodniu ciąży, dlatego kobiety w ciąży przyjmujące leki zawierające laktozę jednowodną jako nośnik substancji czynnej powinny kontrolować stężenie TSH w trakcie każdego trymestru ciąży.⁴

Celem takiego monitorowania jest potwierdzenie, że wartości TSH w surowicy matki mieszczą się w zakresie referencyjnym dla każdego trymestru ciąży. Jeśli stwierdzone zostanie zwiększone stężenie TSH w surowicy, powinno ono zostać zmniejszone poprzez zwiększenie dawki substancji czynnej, co wiąże się również z odpowiednim zwiększeniem ekspozycji na laktozę jednowodną.⁵

Postępowanie po porodzie u pacjentek przyjmujących leki z laktozą jednowodną

Po porodzie u pacjentek przyjmujących leki zawierające laktozę jednowodną jako substancję pomocniczą należy zmodyfikować dawkowanie. W przypadku preparatów takich jak Althyxin, należy bezzwłocznie przywrócić dawkowanie lewotyroksyny sprzed ciąży, ponieważ stężenie TSH po porodzie jest porównywalne do wartości sprzed ciąży.⁶

W ramach prawidłowego monitorowania pacjentki po porodzie, stężenie TSH w surowicy należy oznaczyć 6 do 8 tygodni po porodzie, co pozwala na właściwą ocenę skuteczności terapii oraz bezpieczeństwa stosowania preparatu zawierającego laktozę jednowodną.⁷

Bezpieczeństwo stosowania leków zawierających laktozę jednowodną w ciąży

Doświadczenie kliniczne ze stosowaniem preparatów zawierających laktozę jednowodną jako substancję pomocniczą nie wykazało dowodów na teratogenne ani toksyczne działanie na płód człowieka, przy stosowaniu w zalecanych zakresach dawek.⁸

Należy jednak poinformować pacjentkę, że nadmiernie duże dawki substancji czynnej (np. lewotyroksyny), a co za tym idzie również laktozy jednowodnej, w okresie ciąży mogą mieć negatywny wpływ na rozwój płodu i rozwój postnatalny.⁹

Laktoza jednowodna a laktacja

W kontekście karmienia piersią, lekarz powinien poinformować pacjentkę, że substancje czynne leków zawierających laktozę jednowodną mogą przenikać do mleka kobiecego. W przypadku preparatów takich jak Althyxin zawierający lewotyroksynę wraz z laktozą jednowodną, substancja czynna przenika do mleka, jednak stężenia osiągane przy stosowaniu dawek z zalecanego zakresu nie są wystarczające, aby mogły spowodować rozwój nadczynności tarczycy lub supresję TSH u dziecka.¹⁰

Przeciwwskazania i środki ostrożności dotyczące leków z laktozą jednowodną w okresie ciąży

Lekarz powinien poinformować pacjentkę, że w okresie ciąży należy zachować szczególną ostrożność przy stosowaniu preparatów zawierających laktozę jednowodną w przypadku równoczesnej terapii innymi lekami. W przypadku leków takich jak Althyxin, nie jest wskazane jednoczesne leczenie lewotyroksyną i lekami przeciwtarczycowymi w leczeniu nadczynności tarczycy w okresie ciąży.¹¹

Takie leczenie skojarzone wymaga stosowania większych dawek leków przeciwtarczycowych, co wiąże się z większym ryzykiem dla płodu. Leki przeciwtarczycowe mogą wywierać działanie na płód i mogą wywołać niedoczynność tarczycy u dziecka.¹²

Dodatkowo należy poinformować pacjentkę, że w okresie ciąży należy unikać przeprowadzania testów diagnostycznych polegających na hamowaniu czynności tarczycy, ponieważ stosowanie substancji radioaktywnych u kobiet w ciąży jest przeciwwskazane.¹³

Rekomendacje dla lekarzy dotyczące informowania pacjentek o laktozie jednowodnej

Lekarz powinien przekazać pacjentce następujące kluczowe informacje dotyczące laktozy jednowodnej zawartej w stosowanych przez nią preparatach:

• Dokładną zawartość laktozy jednowodnej w stosowanym preparacie (np. w Althyxinie 125 µg – 62,54 mg laktozy jednowodnej)¹⁴
• Zalecenia dotyczące regularnych kontroli parametrów laboratoryjnych w czasie ciąży¹⁵
• Informacje o konieczności potencjalnej modyfikacji dawkowania w czasie ciąży¹⁶
• Zalecenia dotyczące przywrócenia dawkowania sprzed ciąży po porodzie¹⁷
• Informacje o bezpieczeństwie karmienia piersią podczas stosowania preparatu¹⁸

Kompleksowe przekazanie powyższych informacji zapewni optymalne bezpieczeństwo terapii i świadome uczestnictwo pacjentki w procesie leczenia podczas ciąży i karmienia piersią.