Dawkowanie i sposób podawania
Kwas asparaginowy

Kwas asparaginowy jest kluczowym aminokwasem w żywieniu pozajelitowym, obecnym w różnych preparatach aminokwasowych, których dawkowanie ustala się indywidualnie w zależności od stanu klinicznego, masy ciała i wieku pacjenta. U dorosłych dawka aminokwasów wynosi zwykle 0,8-2,0 g/kg mc./dobę, z możliwością zwiększenia do 2,5 g/kg mc./dobę w stanach ciężkiego katabolizmu. Przykładowo, w preparacie Aminoplasmal 15% kwas asparaginowy stanowi 7,95 g/1000 ml, a w Aminoplasmal B. Braun 10% – 5,60 g/1000 ml. Maksymalna szybkość infuzji aminokwasów u dorosłych to 0,1 g/kg mc./godz., co dla pacjenta 70 kg oznacza 7 g/godz. U dzieci dawkowanie zależy od wieku i masy ciała, z dawkami od 1,0 do 4,0 g/kg mc./dobę i taką samą maksymalną szybkością infuzji 0,1 g/kg mc./godz. Noworodki i wcześniaki wymagają stopniowego zwiększania dawki, a u dzieci poniżej 2 lat większość preparatów zawierających kwas asparaginowy jest przeciwwskazana, stosując dedykowane preparaty Pediaven NN1 i NN2. W przypadku niewydolności nerek i wątroby dawkowanie wymaga indywidualnego dostosowania, z przeciwwskazaniami w ciężkich postaciach tych schorzeń oraz specjalnymi preparatami dla pacjentów z chorobami wątroby (np. Aminoplasmal Hepa). U pacjentów z otyłością dawkę oblicza się na podstawie idealnej masy ciała (IBW).

  1. Dawkowanie i sposób podawania kwasu asparaginowego
  2. Dawkowanie u pacjentów dorosłych
    1. Dawka dobowa aminokwasów (w tym kwasu asparaginowego)
    2. Maksymalna szybkość infuzji
  3. Dawkowanie u dzieci i młodzieży
    1. Tabela dawkowania aminokwasów dla dzieci i młodzieży
    2. Dawkowanie u dzieci – specjalne przypadki
  4. Dostosowanie dawki w wybranych grupach pacjentów
    1. Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek
    2. Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby
    3. Pacjenci z chorobliwą otyłością
  5. Sposób podawania kwasu asparaginowego
    1. Droga podania
    2. Czas trwania infuzji
    3. Czas trwania leczenia
  6. Specjalne środki ostrożności przy podawaniu
  7. Monitorowanie pacjenta
    1. Kolejne rozdziały

Dawkowanie i sposób podawania kwasu asparaginowego

Kwas asparaginowy jest aminokwasem niezbędnym w żywieniu pozajelitowym, stanowiącym istotny składnik mieszanin aminokwasowych stosowanych w terapii żywieniowej. Dawkowanie oraz sposób podawania substancji zależą od indywidualnych potrzeb pacjenta, jego stanu klinicznego, masy ciała oraz wieku.12

Kwas asparaginowy wchodzi w skład różnych preparatów do żywienia pozajelitowego, gdzie występuje w określonych stężeniach. Preparaty różnią się zawartością kwasu asparaginowego, dlatego przy planowaniu terapii należy uwzględnić skład konkretnego produktu leczniczego.34

Dawkowanie u pacjentów dorosłych

Dawkowanie u dorosłych pacjentów jest ustalane na podstawie indywidualnego zapotrzebowania na aminokwasy, które zależy od stanu klinicznego, stanu odżywienia oraz stopnia katabolizmu białek.5

Dawka dobowa aminokwasów (w tym kwasu asparaginowego)

Średnia dawka dobowa aminokwasów u dorosłych wynosi zazwyczaj 0,8-2,0 g/kg masy ciała na dobę, co odpowiada 1,0-2,0 g aminokwasów/kg masy ciała/dobę. W przypadku pacjentów z ciężkim katabolizmem i w stanie ciężkim, dawka może wynosić do 2,5 g aminokwasów/kg masy ciała/dobę.67

W ramach tych dawek aminokwasów, kwas asparaginowy stanowi określony procent składu, zależny od konkretnego preparatu. Na przykład, w preparacie Aminoplasmal 15%, kwas asparaginowy stanowi 7,95 g/1000 ml roztworu, a w Aminoplasmal B. Braun 10% – 5,60 g/1000 ml.89

Maksymalna szybkość infuzji

Maksymalna szybkość infuzji aminokwasów u dorosłych pacjentów wynosi 0,1 g/kg masy ciała/godzinę. Przekroczenie tej szybkości może prowadzić do wystąpienia działań niepożądanych.1011

Przykładowo, dla pacjenta o masie ciała 70 kg maksymalna szybkość infuzji wynosi:12

  • 0,1 g aminokwasów/kg mc./godz. = 7 g aminokwasów/godz.13

Dawkowanie u dzieci i młodzieży

Dawkowanie kwasu asparaginowego u dzieci i młodzieży jest również częścią całkowitej dawki aminokwasów i zależy od wieku, masy ciała oraz stanu klinicznego pacjenta.14

Tabela dawkowania aminokwasów dla dzieci i młodzieży

Wiek Dawka dobowa aminokwasów (g/kg mc./dobę) Maksymalna szybkość infuzji (g/kg mc./godz.)
Noworodki urodzone o czasie* 1,0 – 3,0** 0,1
Wcześniaki ≥1500 g* 1,5 – 4,0** 0,1
Wcześniaki <1500 g* 1,5 – 4,0** 0,1
1 miesiąc – 2 lata 2,0 – 3,0 0,1
2 – 5 lat 1,5 – 2,5 0,1
6 – 14 lat 1,0 – 2,0 0,1
Młodzież 14-18 lat 1,0 – 2,0 0,1

* Zgodnie z zaleceniami dla noworodków<sup data-drug="Pediaven NN2" data-section="Dawkowanie i sposób podawania" title="1. Zalecenia żywieniowe* dla noworodków urodzonych o czasie […] Aminokwasy (g/kg mc./dobę): 1,0 – 1,5, stopniowe zwiększanie dawki, 2,5 – 3,0 […] 2. Zalecenia żywieniowe* dla wcześniaków o wadze ≥1500 g […] Aminokwasy (g/kg mc./dobę): 1,5, stopniowe zwiększanie dawki, 3,5 – 4,0 […] 3. Zalecenia żywieniowe dla wcześniaków o wadze 15

** W przypadku noworodków i wcześniaków dawkę należy stopniowo zwiększać, zaczynając od niższej wartości i dochodząc do wartości docelowej.16

Dawkowanie u dzieci – specjalne przypadki

W przypadku pacjentów pediatrycznych w stanie krytycznym, dawka aminokwasów może być większa i dochodzić do 3,0 g/kg masy ciała/dobę.17

U dzieci poniżej 2 lat większość preparatów zawierających kwas asparaginowy (np. Aminoplasmal 15%, Omegaflex peri, Lipoflex peri) jest przeciwwskazana.1819

Dla noworodków dostępne są specjalnie dedykowane preparaty, jak Pediaven NN1 i Pediaven NN2, które zawierają odpowiednio dostosowane ilości kwasu asparaginowego.2021

Dostosowanie dawki w wybranych grupach pacjentów

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek dawkowanie wymaga indywidualnego dostosowania, ze szczególnym uwzględnieniem podwyższonego poziomu składników azotowych.2223

Ciężka niewydolność nerek: Większość preparatów zawierających kwas asparaginowy jest przeciwwskazana u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek przy braku leczenia nerkozastępczego.24

Podczas hemodializy: W przypadku pacjentów poddawanych hemodializie, żywienie pozajelitowe może być stosowane w zwiększonych dawkach w celu kompensacji strat substancji odżywczych podczas dializy.2526

Ciągła terapia nerkozastępcza (CRRT): U pacjentów poddawanych ciągłej terapii nerkozastępczej maksymalna dawka dobowa może być zwiększona do 2,5 g aminokwasów/kg masy ciała/dobę.27

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby dawkowanie także wymaga indywidualnego dostosowania.28

Ciężka niewydolność wątroby: Większość preparatów zawierających kwas asparaginowy jest przeciwwskazana u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby.29

W przypadku pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby istnieją specjalne preparaty, jak Aminoplasmal Hepa, dostosowane do specyficznych potrzeb pacjentów z chorobami wątroby.30

Pacjenci z chorobliwą otyłością

U pacjentów z chorobliwą otyłością dawkę należy obliczać na podstawie idealnej masy ciała (IBW), a nie rzeczywistej masy ciała.31

Sposób podawania kwasu asparaginowego

Kwas asparaginowy, jako składnik preparatów do żywienia pozajelitowego, jest podawany wyłącznie drogą dożylną w infuzji.32

Droga podania

Zależnie od stężenia i osmolarności preparatu, infuzja może być prowadzona przez:

  • Żyłę centralną: Preparaty o wysokiej osmolarności (>800 mOsm/l), takie jak Aminoplasmal 15%, Omegaflex special, muszą być podawane wyłącznie do żyły centralnej.3334
  • Żyłę obwodową: Preparaty o niższej osmolarności, takie jak Lipoflex peri, Nutriflex peri, mogą być podawane do żył obwodowych.3536
  • Żyłę pępkową: W przypadku noworodków możliwe jest podawanie przez żyłę pępkową.37

Czas trwania infuzji

Zalecany jest ciągły wlew przez 24 godziny.3839

Aby zapobiec powikłaniom związanym z gwałtownymi zmianami stężenia glukozy we krwi, zaleca się, aby:40

  • Stopniowo zwiększać szybkość infuzji w ciągu pierwszych 30 minut do osiągnięcia zaplanowanej szybkości41
  • Stopniowo zmniejszać szybkość infuzji na godzinę przed zakończeniem podawania42

Czas trwania leczenia

Czas trwania leczenia zależy od wskazań klinicznych i może być różny dla poszczególnych preparatów:

  • Preparaty przeznaczone do podawania do żył obwodowych (np. Omegaflex peri): zazwyczaj czas stosowania nie powinien przekraczać 7 dni.43
  • Preparaty przeznaczone do podawania do żył centralnych: czas stosowania może być nieograniczony, jeśli istnieją wskazania kliniczne.44

W przypadku długotrwałego żywienia pozajelitowego, należy zapewnić odpowiednią suplementację niezbędnych kwasów tłuszczowych, witamin i pierwiastków śladowych.45

Specjalne środki ostrożności przy podawaniu

Podczas podawania preparatów zawierających kwas asparaginowy należy zwrócić uwagę na następujące kwestie:

  • Roztwór należy przed infuzją ogrzać do temperatury pokojowej.46
  • W przypadku stosowania u dzieci poniżej 2 lat, roztwór (w workach i zestawach do podawania) należy chronić przed światłem aż do zakończenia podawania.47
  • Konieczne jest stosowanie odpowiedniego sprzętu do infuzji i filtrów.48

Monitorowanie pacjenta

Podczas stosowania preparatów zawierających kwas asparaginowy konieczne jest regularne monitorowanie:

  • Parametrów biochemicznych krwi
  • Gospodarki wodno-elektrolitowej
  • Funkcji wątroby i nerek
  • Stężenia glukozy we krwi
  • Równowagi kwasowo-zasadowej

Częstotliwość wykonywania badań kontrolnych powinna być dostosowana do stanu klinicznego pacjenta, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby lub nerek.49

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 12.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl