Właściwości farmakodynamiczne
Kłącze pięciornika

Właściwości farmakodynamiczne kłącza pięciornika

Kłącze pięciornika (Potentilla erecta (L.) Raeusch, Potentilla tormentilla Stokes, rhizoma) stanowi wartościowy surowiec leczniczy stosowany w różnych postaciach farmaceutycznych. Jest ono składnikiem złożonych preparatów, takich jak czopki Hemorol, gdzie występuje jako jeden z komponentów wyciągu gęstego złożonego, a także występuje jako samodzielny surowiec roślinny w postaci ziół do zaparzania (produkt Kłącze pięciornika).^{1 2}

Główne działania farmakologiczne

Kłącze pięciornika charakteryzuje się wielokierunkowym działaniem farmakologicznym, co czyni je cennym składnikiem preparatów leczniczych. W złożonych preparatach, takich jak czopki Hemorol, działa ono synergistycznie z innymi składnikami roślinnymi, przyczyniając się do efektu terapeutycznego preparatu.³

Do głównych właściwości farmakodynamicznych kłącza pięciornika należą:

• Działanie ściągające – jest to jedna z najważniejszych właściwości kłącza pięciornika, wykorzystywana w preparatach stosowanych miejscowo, takich jak czopki Hemorol
• Działanie przeciwzapalne – przyczynia się do łagodzenia stanu zapalnego w miejscu aplikacji
• Działanie rozkurczające – wspomaga zmniejszenie napięcia mięśni gładkich

⁴

Zastosowanie w preparatach złożonych

W przypadku preparatu Hemorol, kłącze pięciornika stanowi istotny składnik wyciągu gęstego złożonego (4:1), gdzie występuje w proporcji 1:1:1:1 wraz z zielem żarnowca (Cytisus scoparius L. herba), korą kasztanowca (Aesculus hippocastanum L. cortex) oraz zielem krwawnika (Achillea millefolium L. herba). Do ekstrakcji tych surowców wykorzystywany jest etanol 40% (V/V), co zapewnia optymalną ekstrakcję związków czynnych z surowca.⁵

W czopkach Hemorol, które należą do grupy farmakoterapeutycznej preparatów zawierających środki miejscowo znieczulające (kod ATC: C 05 AD 03), kłącze pięciornika wraz z innymi składnikami roślinnymi wspomaga działanie głównej substancji czynnej – benzokainy, która odpowiada za efekt znieczulający. Działanie ściągające, przeciwzapalne i rozkurczające wyciągów roślinnych, w tym kłącza pięciornika, uzupełnia efekt terapeutyczny preparatu.⁶

Zastosowanie jako samodzielny surowiec

Kłącze pięciornika występuje również jako samodzielny surowiec roślinny w produkcie leczniczym „Kłącze pięciornika” w postaci ziół do zaparzania, gdzie stanowi 100% składu (1 g produktu zawiera 1 g kłącza pięciornika). W tej formie zachowuje wszystkie swoje właściwości farmakodynamiczne, które mogą być wykorzystywane w tradycyjnym lecznictwie.⁷

Warto zauważyć, że dla samodzielnego produktu leczniczego „Kłącze pięciornika” dokumentacja rejestracyjna wskazuje, że szczegółowa charakterystyka właściwości farmakodynamicznych nie jest wymagana, co może wynikać z długotrwałego tradycyjnego stosowania tego surowca i dobrze udokumentowanego profilu jego działania w praktyce medycznej.⁸

Mechanizmy działania

Działanie farmakodynamiczne kłącza pięciornika wynika z obecności w nim związków biologicznie czynnych, głównie garbników. To właśnie te związki odpowiadają za efekt ściągający, który przejawia się w zmniejszeniu przepuszczalności naczyń krwionośnych i stabilizacji błon komórkowych. Efekt ten jest szczególnie istotny w preparatach stosowanych miejscowo, takich jak czopki Hemorol.⁹

Działanie przeciwzapalne kłącza pięciornika polega na hamowaniu uwalniania mediatorów stanu zapalnego i zmniejszeniu odpowiedzi zapalnej organizmu. Z kolei efekt rozkurczający wynika z wpływu na mięśnie gładkie, co może przyczyniać się do zmniejszenia dolegliwości bólowych.¹⁰

W preparacie Hemorol kłącze pięciornika, jako składnik wyciągu złożonego, współdziała z innymi składnikami roślinnymi oraz z benzokainą, tworząc kompleksowy preparat o działaniu przeciwbólowym, przeciwzapalnym, ściągającym i rozkurczającym, który znajduje zastosowanie w łagodzeniu dolegliwości bólowych.¹¹