Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Gramicydyna

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania gramicydyny

Gramicydyna jest substancją czynną wchodzącą w skład produktu leczniczego Dicortineff, który zawiera również neomycynę (2 500 j.m./ml) oraz fludrokortyzonu octan (1 mg/ml). Ze względu na kompleksowy charakter tego preparatu, stosowanego w postaci kropli do oczu i uszu, należy przestrzegać szczególnych środków ostrożności i uwzględniać specjalne ostrzeżenia dotyczące zarówno gramicydyny, jak i pozostałych substancji czynnych.¹

Podstawowe zastrzeżenia podczas stosowania

Preparat zawierający gramicydynę należy aplikować wyłącznie do oczu lub uszu, zgodnie z zaleceniami. Niedopuszczalne jest stosowanie go w inny sposób niż określony w charakterystyce produktu leczniczego.²

Ważnym ograniczeniem jest czas terapii. Produktu Dicortineff zawierającego gramicydynę nie należy stosować długotrwale, ponieważ zwiększa to ryzyko wystąpienia nadkażeń bakteryjnych i grzybiczych. Jest to szczególnie istotne przy jednoczesnym stosowaniu kortykosteroidów, które mogą zmniejszać naturalną odporność na infekcje.³

Szczególna ostrożność przy zastosowaniu ocznym

Przy podawaniu preparatu Dicortineff do oczu należy mieć na uwadze, że długotrwałe stosowanie może prowadzić do poważnych konsekwencji okulistycznych. U osób predysponowanych może dojść do podwyższenia ciśnienia śródgałkowego, a w dalszej perspektywie nawet do rozwoju zaćmy posteroidowej.⁴

Długotrwałe podawanie preparatu zawierającego gramicydynę wraz ze sterydami do oczu może powodować nadciśnienie oczne i/lub jaskrę, z uszkodzeniem nerwu wzrokowego, zmniejszeniem ostrości widzenia i ubytkami w polu widzenia oraz tylną zaćmą podtorebkową. Z tego powodu u pacjentów leczonych długotrwale tym produktem powinno się regularnie i często kontrolować ciśnienie wewnątrzgałkowe.⁵

Szczególne ryzyko występuje u pacjentów z chorobami powodującymi zmniejszenie grubości rogówki i twardówki. W takich przypadkach miejscowe zastosowanie kortykosteroidów wraz z gramicydyną może prowadzić do perforacji.⁶

Środki ostrożności przy stosowaniu do uszu

Przy podawaniu preparatu Dicortineff do uszu szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów, u których podejrzewa się perforację błony bębenkowej. Przedostanie się produktu zawierającego gramicydynę do ucha środkowego może wywołać piekący ból, a w poważniejszych przypadkach nawet uszkodzenie nerwu słuchowego.⁷

Ryzyko reakcji nadwrażliwości

Stosując preparat zawierający gramicydynę należy pamiętać o możliwości wystąpienia nadwrażliwości na aminoglikozydy. U niektórych pacjentów może wystąpić nadwrażliwość na miejscowo zastosowane aminoglikozydy, w tym nadwrażliwość krzyżowa na inne aminoglikozydy. W przypadku pojawienia się objawów nadwrażliwości, należy natychmiast zaprzestać stosowania produktu Dicortineff.⁸

Pacjenci stosujący preparat Dicortineff do oczu powinni skonsultować się z lekarzem, jeśli nasila się lub utrzymuje ból oka, zaczerwienienie, obrzęk lub podrażnienie. Objawy te mogą wskazywać na reakcję nadwrażliwości lub nieodpowiednią odpowiedź na leczenie.⁹

Ryzyko działania ogólnoustrojowego

Przy stosowaniu preparatu zawierającego gramicydynę wraz z neomycyną należy mieć na uwadze możliwość wystąpienia poważnych działań niepożądanych. U pacjentów otrzymujących neomycynę systemowo lub stosujących ją miejscowo na otwarte rany czy uszkodzoną skórę, obserwowano przypadki neurotoksyczności, ototoksyczności i nefrotoksyczności. Pomimo braku zgłoszeń takich działań przy stosowaniu miejscowym do oka, należy zachować szczególną ostrożność podczas jednoczesnego stosowania ogólnoustrojowych antybiotyków aminoglikozydowych.¹⁰

Ograniczenia czasowe leczenia

W przypadku braku poprawy klinicznej, leczenie za pomocą produktu leczniczego złożonego zawierającego gramicydynę wraz z kortykosteroidem i antybiotykiem, nie powinno trwać dłużej niż 7 dni. Przedłużenie terapii bez widocznych efektów leczniczych zwiększa ryzyko działań niepożądanych bez dodatkowych korzyści terapeutycznych.¹¹

Wpływ na odporność i zakażenia

Kortykosteroidy wchodzące w skład preparatu Dicortineff mogą powodować kilka niekorzystnych efektów przy stosowaniu razem z gramicydyną:¹²

• Zmniejszenie odporności na zakażenia
• Sprzyjanie powstawaniu zakażeń bakteryjnych, wirusowych lub grzybiczych
• Maskowanie objawów klinicznych zakażenia
• Maskowanie braku skuteczności antybiotyku
• Zmniejszanie reakcji nadwrażliwości na produkt leczniczy Dicortineff

¹³

Ta interakcja jest szczególnie istotna z klinicznego punktu widzenia, ponieważ może prowadzić do opóźnienia właściwego rozpoznania i leczenia infekcji lub reakcji niepożądanych. Z tego powodu szczególnie ważne jest dokładne monitorowanie stanu pacjenta podczas terapii preparatem zawierającym gramicydynę w połączeniu z kortykosteroidami.¹⁴