Dawkowanie i sposób podawania
Gonadotropina kosmówkowa

Wprowadzenie do gonadotropiny kosmówkowej

Gonadotropina kosmówkowa (hCG) jest hormonem glikoproteinowym wytwarzanym przez łożysko podczas ciąży. W preparatach leczniczych gonadotropina kosmówkowa uzyskiwana jest z moczu kobiet w ciąży i stanowi istotną substancję czynną w leczeniu zaburzeń płodności zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn. W zależności od wskazania klinicznego, może być stosowana samodzielnie (preparaty zawierające wyłącznie hCG) lub jako składnik preparatów zawierających menotropinę (ludzką gonadotropinę menopauzalną, hMG), gdzie hCG stanowi główny czynnik aktywności LH (hormonu luteinizującego).^{1 2}

Zasady ogólne dawkowania

Dawkowanie gonadotropiny kosmówkowej zależy od konkretnego wskazania klinicznego, płci pacjenta, wieku oraz indywidualnej odpowiedzi organizmu na leczenie. Kluczowe jest, aby leczenie produktami zawierającymi gonadotropinę kosmówkową odbywało się pod ścisłym nadzorem lekarza specjalisty mającego doświadczenie w leczeniu zaburzeń płodności.^{3 4 5 6}

Dawkowanie u kobiet

Indukcja owulacji

U kobiet z brakiem owulacji lub z rzadko występującą owulacją, gonadotropinę kosmówkową podaje się po osiągnięciu optymalnej stymulacji wzrostu pęcherzyków jajnikowych. Dawkowanie w tym wskazaniu wynosi:^{7 8}

• 5000 IU (jedna fiolka) lub 10 000 IU (dwie fiolki) w pojedynczym wstrzyknięciu
• Podanie 24-48 godzin po osiągnięciu optymalnej stymulacji wzrostu pęcherzyków
• Zaleca się odbycie stosunku płciowego w dniu wstrzyknięcia oraz następnego dnia

⁹

Techniki wspomaganego rozrodu

W ramach technik wspomaganego rozrodu, takich jak zapłodnienie pozaustrojowe (IVF), dawkowanie gonadotropiny kosmówkowej jest podobne jak w przypadku indukcji owulacji:^{10 11}

• 5000 IU (jedna fiolka) lub 10 000 IU (dwie fiolki) w pojedynczym wstrzyknięciu
• Podanie 24-48 godzin po ostatnim podaniu FSH lub hMG, po uzyskaniu optymalnej stymulacji

¹²

W przypadku stosowania protokołów kontrolowanej hiperstymulacji jajników z użyciem menotropiny, po osiągnięciu odpowiedniej dojrzałości pęcherzyków podaje się hCG w celu wywołania ostatniej fazy dojrzewania pęcherzyków przed pobraniem oocytów. Dawkowanie w tym przypadku wynosi:^{13 14}

• 5000-10 000 IU w pojedynczym wstrzyknięciu
• Podanie 24-48 godzin po ostatnim wstrzyknięciu menotropiny
• Uwolnienie komórki jajowej następuje 34-35 godzin po podaniu hCG

¹⁵

Dawkowanie u mężczyzn

Hipogonadyzm hipogonadotropowy

W leczeniu hipogonadyzmu hipogonadotropowego u mężczyzn, gonadotropina kosmówkowa stosowana jest często w skojarzeniu z hormonem folikulotropowym (FSH) lub menotropiną (hMG) w celu stymulacji spermatogenezy. Dawkowanie Chorapuru w tym wskazaniu wynosi:¹⁶

• 1500 IU (jedna fiolka Chorapur 1500) dwa razy w tygodniu (co odpowiada 3000 IU na tydzień)
• Stosowanie w skojarzeniu z hMG lub FSH przez okres kilku miesięcy

¹⁷

Aby uzyskać poprawę spermatogenezy, leczenie należy kontynuować przez minimum 3 miesiące. W trakcie leczenia nie zaleca się stosowania uzupełniającej terapii testosteronem. Konieczne jest okresowe kontrolowanie stężenia testosteronu, a w razie potrzeby można zwiększyć dawkę hCG. Jeśli odpowiedź na podstawowe leczenie hCG jest niewystarczająca, należy rozważyć dodanie hMG lub FSH.¹⁸

Diagnostyka czynności jąder

W celu oceny czynności jąder u pacjentów z hipogonadyzmem hipogonadotropowym stosuje się jednorazową dawkę 5000 IU produktu Chorapur.¹⁹

Dawkowanie u dzieci i młodzieży

Leczenie wnętrostwa

Leczenie wnętrostwa przy pomocy gonadotropiny kosmówkowej powinno zakończyć się przed ukończeniem pierwszego roku życia dziecka. Dawkowanie u niemowląt wynosi:²⁰

• 250 IU na dawkę (0,17 ml z fiolki zawierającej 1500 IU)
• Podawanie dwa razy w tygodniu
• Okres leczenia: pięć tygodni

²¹

Indukcja dojrzewania płciowego

W celu indukcji dojrzewania płciowego u chłopców z opóźnionym dojrzewaniem płciowym stosuje się:²²

• 5000 IU (jedna fiolka) raz w tygodniu
• Okres leczenia: 3 miesiące

²³

Diagnostyka różnicowa wnętrostwa

W diagnostyce różnicowej wnętrostwa i wrodzonego braku jąder stosuje się jednorazową dawkę 5000 IU gonadotropiny kosmówkowej.²⁴

Szczegółowa tabela dawkowania gonadotropiny kosmówkowej

Sposób podawania

Gonadotropina kosmówkowa może być podawana drogą domięśniową (im) lub podskórną (sc), w zależności od konkretnego preparatu i wskazania. Bezpośrednio przed użyciem należy przygotować roztwór zgodnie z instrukcją dołączoną do opakowania.^{25 26}

Chorapur

Produkt leczniczy Chorapur przeznaczony jest do podawania domięśniowego. Proszek należy rozpuścić w dołączonym rozpuszczalniku bezpośrednio przed użyciem.²⁷

Zivafert

Roztwór produktu Zivafert należy niezwłocznie podać domięśniowo lub podskórnie po dodaniu rozpuszczalnika do proszku. Niewykorzystane resztki roztworu należy usunąć.²⁸

Menopur

W przypadku produktu Menopur, który zawiera menotropinę z aktywnością hCG jako składnikiem odpowiadającym za aktywność LH, podanie odbywa się podskórnie. Zaleca się, aby pierwsze wstrzyknięcie wykonywać pod bezpośrednim nadzorem lekarskim. Kolejne wstrzyknięcia mogą być wykonywane samodzielnie przez pacjentkę, pod warunkiem odpowiedniego przeszkolenia i dostępu do konsultacji lekarskiej.²⁹

Mensinorm Set

Produkt Mensinorm Set przeznaczony jest do podawania podskórnego lub domięśniowego. Aby uniknąć bolesnych wstrzyknięć i zminimalizować wyciek, przy podawaniu podskórnym należy wykonywać wstrzyknięcie powoli i zmieniać miejsca wstrzyknięć, aby zapobiec lipoatrofii. Wstrzyknięcia podskórne mogą być wykonywane samodzielnie przez pacjentki pod warunkiem przestrzegania instrukcji i zaleceń lekarza.³⁰

Specjalne grupy pacjentów

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby nie byli włączani do badań klinicznych z zastosowaniem gonadotropiny kosmówkowej. Brak jest szczegółowych zaleceń dotyczących dostosowania dawki w tych grupach pacjentów.^{31 32}

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Poza opisanymi wcześniej wskazaniami pediatrycznymi (leczenie wnętrostwa, diagnostyka różnicowa wnętrostwa, indukcja dojrzewania płciowego), stosowanie gonadotropiny kosmówkowej u dzieci i młodzieży nie jest zalecane. Produkt Zivafert jest przeciwwskazany do stosowania u dzieci.³³ Produkt Menopur nie jest przeznaczony do stosowania u dzieci i młodzieży.³⁴ Podobnie produkt Mensinorm Set nie jest przeznaczony do stosowania w populacji pediatrycznej.³⁵

Sytuacje wymagające modyfikacji dawkowania

W trakcie stosowania gonadotropiny kosmówkowej konieczne jest monitorowanie odpowiedzi pacjenta na leczenie. W niektórych przypadkach konieczna jest modyfikacja dawkowania lub przerwanie leczenia.

Nadmierna reakcja jajników

W przypadku uzyskania nadmiernej reakcji jajników na leczenie (występowanie zbyt wielu pęcherzyków jajnikowych lub zbyt szybki wzrost stężenia estradiolu), należy przerwać leczenie i odstąpić od podania hCG w celu uniknięcia ryzyka zespołu hiperstymulacji jajników (OHSS) i ciąży mnogiej. Pacjentka powinna zastosować mechaniczną metodę antykoncepcji lub powstrzymać się od odbywania stosunków płciowych do czasu wystąpienia następnego krwawienia miesiączkowego.^{36 37}

Brak odpowiedniej odpowiedzi

Jeśli u pacjentki nie stwierdza się odpowiedniej odpowiedzi na leczenie po 4 tygodniach, ten cykl leczenia należy przerwać. W nowym cyklu zaleca się rozpoczęcie od dawki początkowej większej niż zastosowana w przerwanym cyklu.³⁸

W przypadku pacjentów z hipogonadyzmem hipogonadotropowym, jeśli reakcja na podstawowe leczenie hCG jest niewystarczająca, konieczne może być dodatkowe podanie hMG lub FSH.³⁹