Dawkowanie i sposób podawania
Glukoza jednowodna

Dawkowanie glukozy jednowodnej w dializie otrzewnowej

Glukoza jednowodna stanowi kluczowy składnik roztworów do dializy otrzewnowej, wpływając na osmolarność płynu i efektywność usuwania nadmiaru płynów z organizmu pacjenta. Dawkowanie glukozy jednowodnej w preparatach do dializy otrzewnowej musi być starannie dobrane i kontrolowane przez lekarza prowadzącego, uwzględniając indywidualne potrzeby pacjenta oraz stan kliniczny.¹

Stężenia glukozy w roztworach do dializy otrzewnowej

Dostępne są różne stężenia glukozy jednowodnej w roztworach do dializy otrzewnowej, co pozwala na dostosowanie terapii do potrzeb pacjenta. W roztworach do dializy otrzewnowej glukoza jednowodna występuje w następujących stężeniach:²³

• Roztwory z 1,5% glukozą – zawierają 15 g glukozy w 1000 ml gotowego do użycia roztworu
• Roztwory z 2,3% glukozą – zawierają 22,73 g glukozy w 1000 ml gotowego do użycia roztworu
• Roztwory z 4,25% glukozą – zawierają 42,5 g glukozy w 1000 ml gotowego do użycia roztworu

⁴

Wyższe stężenia glukozy powodują silniejszy efekt osmotyczny, co przekłada się na większy ubytek płynów z organizmu. Roztwory o wysokim stężeniu glukozy (2,3% i 4,25%) stosuje się w przypadkach, gdy masa ciała pacjenta jest większa niż pożądana „sucha” masa ciała.⁵

Dawkowanie w ciągłej ambulatoryjnej dializie otrzewnowej (CADO)

Dawkowanie u pacjentów dorosłych

W standardowej ciągłej ambulatoryjnej dializie otrzewnowej (CADO) u pacjentów dorosłych, o ile lekarz nie zaleci inaczej, stosuje się:⁶

• 2000 ml roztworu na jedną wymianę
• 4 wymiany roztworu w ciągu doby
• Czas zalegania roztworu od 2 do 10 godzin, po którym roztwór jest zdrenowany

⁷

Należy pamiętać, że dawkowanie, objętość oraz liczba wymian powinny być dostosowane indywidualnie do potrzeb pacjenta.⁸

W szczególnych sytuacjach klinicznych stosuje się następujące modyfikacje dawkowania:⁹

• Początek leczenia z towarzyszącym bólem rozpierającym: objętość poszczególnych wymian powinna być przejściowo zmniejszona do 500-1500 ml
• Pacjenci o dużej masie ciała lub z brakiem resztkowej czynności nerek: konieczne jest zwiększenie objętości roztworu do 2500-3000 ml na jedną wymianę
• Pacjenci dobrze tolerujący większą objętość płynu: objętość można zwiększyć do 2500-3000 ml roztworu na jedną wymianę

¹⁰

Dawkowanie u dzieci i młodzieży w CADO

U dzieci i młodzieży objętość roztworu na jedną wymianę należy przepisywać indywidualnie, odpowiednio do wieku i pola powierzchni ciała.¹¹

• Dawka początkowa: 600-800 ml/m² pola powierzchni ciała na wymianę, przy 4 (czasami 3 lub 5) wymianach w ciągu doby
• Możliwe zwiększenie dawki: do 1000-1200 ml/m² pola powierzchni ciała, w zależności od tolerancji, wieku i resztkowej funkcji nerek

¹²

Dawkowanie w automatycznej dializie otrzewnowej (ADO)

W automatycznej dializie otrzewnowej (ADO) stosuje się aparat (cykler sleep•safe lub cykler PD-NIGHT) do przeprowadzania wymian roztworu. Zaleca się stosowanie większych worków zapewniających więcej niż jedną wymianę roztworu.¹³

Dawkowanie u pacjentów dorosłych w ADO

Standardowy schemat leczenia za pomocą cyklera u pacjentów dorosłych:¹⁴

• Czas leczenia: 8-10 godzin w ciągu nocy
• Objętości zalegania: 1500-3000 ml
• Liczba cykli: zwykle 3-10 w ciągu nocy
• Całkowita ilość użytego płynu: typowo 10-18 litrów, ale może wynosić od 6 do 30 litrów
• Uzupełnienie terapii: zwykle 1-2 wymiany w ciągu dnia

¹⁵

Dawkowanie u dzieci i młodzieży w ADO

Schemat dawkowania w automatycznej dializie otrzewnowej u dzieci i młodzieży:¹⁶

• Objętość standardowa: 800-1000 ml/m² pola powierzchni ciała na wymianę
• Liczba wymian: 5-10 w ciągu doby
• Maksymalna objętość: do 1400 ml/m² pola powierzchni ciała (w zależności od tolerancji, wieku i resztkowej funkcji nerek)

¹⁷

Warto zaznaczyć, że nie ma szczególnych zaleceń dotyczących dawkowania u osób w podeszłym wieku.¹⁸

Dobór stężenia glukozy w zależności od stanu klinicznego

Wybór stężenia glukozy w roztworze do dializy otrzewnowej powinien być uzależniony od stanu klinicznego pacjenta, w szczególności od bilansu płynów i masy ciała.¹⁹

• Roztwory o wyższym stężeniu glukozy (2,3% lub 4,25%) stosuje się, gdy masa ciała pacjenta przekracza pożądaną „suchą” masę ciała
• Siła działania osmotycznego wzrasta wraz ze stężeniem glukozy, co zwiększa ubytek płynów z organizmu
• Roztwory o wysokim stężeniu glukozy należy stosować ostrożnie, aby chronić błonę otrzewnową, zapobiegać odwodnieniu oraz ograniczać obciążenie metaboliczne glukozą

²⁰

W zależności od potrzeb klinicznych pacjenta, roztwory o różnym stężeniu glukozy mogą być stosowane naprzemiennie:²¹

• Roztwór z 1,5% glukozą można stosować naprzemiennie z roztworami o wyższej zawartości glukozy, jeśli wymagane jest większe ciśnienie osmotyczne
• Roztwór z 2,3% glukozą można stosować naprzemiennie z roztworami o mniejszej lub większej zawartości glukozy, w zależności od wymaganego ciśnienia osmotycznego
• Roztwór z 4,25% glukozą można stosować naprzemiennie z roztworami o mniejszej zawartości glukozy, jeśli wymagane jest mniejsze ciśnienie osmotyczne

²²

Szczegółowa tabela dawkowania glukozy jednowodnej w dializie otrzewnowej

* Rzeczywista dobowa dawka glukozy zależy od indywidualnego schematu leczenia, objętości i liczby wymian.

Dawkowanie w ADO – szczegółowa tabela

Dawkowanie u dzieci i młodzieży – szczegółowa tabela

Sposób podawania roztworu z glukozą jednowodną

Podawanie roztworu do dializy otrzewnowej zawierającego glukozę jednowodną wymaga określonego sposobu postępowania i przygotowania.

Szkolenie pacjenta

Przed samodzielnym wykonywaniem zabiegów dializy otrzewnowej w domu, pacjent musi przejść odpowiednie szkolenie i osiągnąć biegłość w przeprowadzaniu tej procedury.²³

• Szkolenie prowadzi wykwalifikowany personel medyczny
• Pacjent musi samodzielnie przeprowadzać procedurę i wykazać biegłość w jej wykonywaniu
• Lekarz prowadzący musi upewnić się, że pacjent opanował technikę zabiegu przed zezwoleniem na wykonywanie dializy w domu
• W przypadku jakichkolwiek trudności lub wątpliwości, pacjent powinien skontaktować się z lekarzem prowadzącym

²⁴

Procedura w ciągłej ambulatoryjnej dializie otrzewnowej (CADO)

Przy użyciu worka stay•safe:²⁵

1. Worek należy najpierw ogrzać do temperatury ciała
2. Odpowiednią dawkę podaje się do jamy otrzewnowej w ciągu 5-20 minut za pomocą cewnika otrzewnowego
3. Roztwór powinien pozostać w jamie brzusznej przez okres od 2 do 10 godzin (czas równoważenia otrzewnowego), według zaleceń lekarza
4. Po upływie zaleconego czasu zalegania, roztwór zostaje zdrenowany

²⁶

Procedura w automatycznej dializie otrzewnowej (ADO)

Przy użyciu worka sleep•safe:²⁷

1. Łączniki (końcówki) worków sleep•safe z roztworem umieszcza się w wolnych rowkach tacy ładowania cyklera
2. Cykler automatycznie łączy worki z zestawem drenów sleep•safe
3. Urządzenie przeprowadza kontrolę kodów paskowych worków z roztworem i generuje alarm w przypadku niezgodności z przepisem dializy zapisanym w cyklerze
4. Po tej kontroli zestaw drenów może być połączony z drenem łączącym pacjenta i zabieg może się rozpocząć
5. Roztwór jest automatycznie podgrzewany przez cykler sleep•safe do temperatury ciała w czasie wpływu do jamy brzusznej
6. Dobór czasów zalegania i stężeń glukozy następuje zgodnie z przepisem lekarza zapisanym w cyklerze

²⁸

Przy użyciu worka Safe•Lock:²⁹

1. Łączniki (końcówki) worków Safe•Lock z roztworem łączy się ręcznie z zestawem drenów cyklera PD-NIGHT
2. Jeden worek z roztworem Safe•Lock umieszcza się na płycie podgrzewacza cyklera w celu podgrzania całego roztworu
3. Podgrzany roztwór zostaje podany do jamy brzusznej pacjenta podczas zabiegu
4. Dobór czasów zalegania i stężeń glukozy jest zgodny z przepisem lekarza zapisanym w cyklerze

³⁰

Okres stosowania terapii

Dializa otrzewnowa z wykorzystaniem roztworów zawierających glukozę jednowodną jest leczeniem długotrwałym, polegającym na powtarzanych wymianach roztworów.³¹ Terapię powinno się wykonywać codziennie i kontynuować tak długo, jak długo wskazana jest terapia nerkozastępcza.³²