Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Eskulina

Wpływ eskuliny na płodność, ciążę i laktację

Eskulina (6-glukozyd 6,7-dihydrokumaryny) jest substancją czynną wchodzącą w skład preparatów stosowanych w leczeniu chorób proktologicznych (Proktosedon) oraz w terapii niewydolności żylnej (Venescin). Stosowanie eskuliny u kobiet w ciąży oraz karmiących piersią wymaga szczególnej uwagi ze względu na potencjalne ryzyko dla płodu i noworodka.¹

Eskulina w ciąży

Produkty zawierające eskulinę podlegają różnym ograniczeniom w zależności od pozostałych substancji czynnych zawartych w preparacie, co ma znaczący wpływ na ich stosowanie w okresie ciąży:²

W przypadku produktu Proktosedon, zawierającego eskulinę (10 mg) w połączeniu z hydrokortyzonem, chlorowodorkiem cynchokainy i siarczanem neomycyny, należy zachować szczególną ostrożność. Badania wykazały potencjalne działanie teratogenne i embriotoksyczne hydrokortyzonu, co pośrednio wpływa na możliwość stosowania eskuliny w tym połączeniu. Niepotwierdzone dane wskazują na ryzyko powstawania rozszczepu podniebienia i wewnątrzmacicznego opóźnienia rozwoju płodów pod wpływem hydrokortyzonu, a także jego supresyjnego wpływu na oś podwzgórze-przysadka-nadnercza w organizmach płodów.³

W przypadku preparatu Venescin, zawierającego eskulinę (0,5 mg) w połączeniu z wyciągiem z nasion kasztanowca oraz rutozydą, stosowanie jest przeciwwskazane w I trymestrze ciąży ze względu na zawartość escyny. W pozostałych miesiącach ciąży preparat może być podawany wyłącznie zgodnie ze wskazaniami lekarza.⁴

Zalecenia dla lekarzy dotyczące stosowania eskuliny w ciąży

Lekarz przepisujący produkty zawierające eskulinę kobietom w ciąży powinien kierować się następującymi zasadami:^{5 6}

• Proktosedon (zawierający 10 mg eskuliny) powinien być stosowany u kobiet w ciąży wyłącznie w razie bezwzględnej konieczności, po dokonaniu dokładnej oceny stosunku ryzyka do korzyści wynikających z terapii⁷
• Venescin (zawierający 0,5 mg eskuliny) jest przeciwwskazany w I trymestrze ciąży ze względu na zawartość escyny, natomiast w pozostałych miesiącach ciąży decyzję o jego zastosowaniu podejmuje lekarz⁸
• Preparat zawierający eskulinę może zostać zastosowany wyłącznie wtedy, gdy w opinii lekarza korzyść dla matki przewyższa potencjalne zagrożenie dla płodu⁹

Eskulina podczas karmienia piersią

Stosowanie produktów zawierających eskulinę w okresie laktacji podlega podobnym ograniczeniom jak w przypadku ciąży, z uwzględnieniem specyfiki każdego preparatu:¹⁰

Preparatu Proktosedon nie należy stosować u kobiet karmiących piersią ze względu na ryzyko przenikania hydrokortyzonu do mleka matki i związane z tym niebezpieczeństwo hamowania wzrostu dziecka.¹¹

W przypadku preparatu Venescin, w okresie karmienia piersią lek może być podawany wyłącznie zgodnie ze wskazaniami lekarza, po dokładnej analizie potencjalnych korzyści dla matki i ryzyka dla karmionego dziecka.¹²

Zalecenia dla lekarzy dotyczące stosowania eskuliny podczas laktacji

Lekarz przepisujący preparaty zawierające eskulinę kobietom karmiącym piersią powinien:^{13 14}

• Bezwzględnie wykluczyć stosowanie preparatu Proktosedon (czopki i maść) u kobiet karmiących piersią z uwagi na zawartość hydrokortyzonu i ryzyko hamowania wzrostu dziecka¹⁵
• W przypadku konieczności zastosowania preparatu Venescin u kobiety karmiącej piersią, dokładnie rozważyć stosunek korzyści do ryzyka i monitorować stan kliniczny dziecka¹⁶
• Poinformować pacjentkę o potencjalnych zagrożeniach dla dziecka związanych z przenikaniem substancji czynnych do mleka matki¹⁷

Wpływ eskuliny na płodność

Dostępne dane naukowe nie dostarczają wystarczających informacji na temat wpływu eskuliny na płodność zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn.¹⁸ W przypadku preparatu Venescin, w charakterystyce produktu leczniczego wyraźnie zaznaczono brak danych odnośnie do wpływu na płodność.¹⁹

Biorąc pod uwagę ograniczone informacje dotyczące bezpośredniego wpływu eskuliny na płodność, decyzja o zastosowaniu preparatów zawierających tę substancję u pacjentów planujących potomstwo powinna być podjęta z zachowaniem szczególnej ostrożności, po dokładnej analizie potencjalnych korzyści i ryzyka związanego z terapią.²⁰

Informacje, które lekarz powinien przekazać pacjentkom

Lekarz przepisujący produkty zawierające eskulinę zobowiązany jest przekazać pacjentce kompleksowe informacje dotyczące:^{21 22}

• Bezwzględnych przeciwwskazań do stosowania preparatu Proktosedon u kobiet karmiących piersią ze względu na ryzyko hamowania wzrostu dziecka przez hydrokortyzon²³
• Przeciwwskazań do stosowania preparatu Venescin w I trymestrze ciąży ze względu na zawartość escyny²⁴
• Konieczności stosowania preparatu Proktosedon u kobiet w ciąży wyłącznie w razie bezwzględnej konieczności, po dokładnej ocenie stosunku ryzyka do korzyści²⁵
• Możliwości zastosowania preparatu Venescin w II i III trymestrze ciąży oraz w okresie karmienia piersią wyłącznie po dokładnej analizie potencjalnych korzyści i ryzyka związanego z terapią²⁶
• Potencjalnych zagrożeń dla płodu związanych ze stosowaniem preparatów zawierających eskulinę w połączeniu z hydrokortyzonem, takich jak ryzyko powstawania rozszczepu podniebienia, wewnątrzmacicznego opóźnienia rozwoju płodów oraz supresyjnego wpływu na oś podwzgórze-przysadka-nadnercza²⁷