Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Celekoksyb

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania celekoksybu

Celekoksyb, jako selektywny inhibitor cyklooksygenazy typu 2 (COX-2), wymaga szczególnej uwagi podczas stosowania ze względu na potencjalne ryzyko wystąpienia poważnych działań niepożądanych. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące bezpiecznego stosowania tej substancji, z uwzględnieniem wszystkich istotnych aspektów klinicznych.¹

Wpływ na przewód pokarmowy

U pacjentów leczonych celekoksybem opisywano przypadki poważnych powikłań ze strony górnego i dolnego odcinka przewodu pokarmowego, w tym perforacje, owrzodzenia oraz krwawienia. Niektóre z tych przypadków kończyły się zgonem pacjenta.^{2 3}

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z grupy podwyższonego ryzyka wystąpienia działań niepożądanych w obrębie przewodu pokarmowego wywołanych stosowaniem niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ). Do grupy tej należą:^{4 5}

• pacjenci w podeszłym wieku
• pacjenci jednocześnie stosujący inne NLPZ
• pacjenci przyjmujący leki przeciwpłytkowe (takie jak kwas acetylosalicylowy)
• pacjenci przyjmujący glikokortykoidy
• pacjenci nadużywający alkoholu
• pacjenci z chorobami układu pokarmowego w wywiadzie (np. owrzodzenia, krwawienia z przewodu pokarmowego)

⁶

Istotne jest, że jednoczesne stosowanie celekoksybu i kwasu acetylosalicylowego (nawet w małych dawkach) powoduje dalsze zwiększenie ryzyka wystąpienia działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego, w tym owrzodzeń i innych zaburzeń żołądkowo-jelitowych.^{7 8}

Badania kliniczne długoterminowe nie wykazały istotnej różnicy pod względem bezpieczeństwa stosowania w odniesieniu do przewodu pokarmowego pomiędzy selektywnymi inhibitorami COX-2 w skojarzeniu z kwasem acetylosalicylowym a innymi NLPZ w skojarzeniu z kwasem acetylosalicylowym.^{9 10}

Podczas terapii celekoksybem należy unikać jednoczesnego podawania innych NLPZ, poza kwasem acetylosalicylowym.^{11 12}

Wpływ na układ sercowo-naczyniowy

W długotrwałym, kontrolowanym placebo badaniu stwierdzono zwiększoną częstość występowania ciężkich incydentów sercowo-naczyniowych, głównie zawału serca, u osób z rzadko występującymi polipami gruczolakowatymi jelita, leczonych celekoksybem w dawkach 200 mg dwa razy na dobę i 400 mg dwa razy na dobę w porównaniu do placebo.^{13 14}

Ryzyko działań niepożądanych w obrębie układu krążenia związane ze stosowaniem celekoksybu może zwiększać się wraz ze zwiększeniem dawki i długością okresu leczenia. Z tego względu produkt należy stosować:^{15 16}

• jak najkrócej
• w najmniejszej skutecznej dawce dobowej

¹⁷

Stosowanie leków z grupy NLPZ, w tym selektywnych inhibitorów COX-2, wiązało się ze zwiększonym ryzykiem zdarzeń sercowo-naczyniowych oraz zakrzepowych w przypadku dłuższego stosowania. Dokładna wielkość tego ryzyka w odniesieniu do pojedynczej dawki oraz dokładna długość trwania leczenia związana ze wzrostem ryzyka nie zostały określone.^{18 19}

Należy okresowo dokonywać ponownej oceny potrzeby stosowania produktu łagodzącego objawy oraz stopnia odpowiedzi na leczenie, zwłaszcza u pacjentów z chorobą zwyrodnieniową stawów.^{20 21}

Pacjenci z istotnymi czynnikami ryzyka wystąpienia incydentów sercowo-naczyniowych (np. z nadciśnieniem tętniczym, hiperlipidemią, cukrzycą, osoby palące tytoń) mogą być leczeni celekoksybem jedynie po dokładnym rozważeniu celowości takiej terapii.^{22 23}

Ważne jest, aby pamiętać, że selektywne inhibitory COX-2 nie mogą być stosowane jako substytut kwasu acetylosalicylowego w profilaktyce chorób zakrzepowo-zatorowych układu krążenia, ponieważ nie wykazują działania przeciwpłytkowego. Z tego względu nie należy przerywać leczenia przeciwpłytkowego.^{24 25}

Zatrzymanie płynów i obrzęki

Podobnie jak w przypadku innych produktów leczniczych hamujących syntezę prostaglandyn, u pacjentów przyjmujących celekoksyb obserwowano zatrzymywanie (retencję) płynów i obrzęki.^{26 27}

Celekoksyb należy stosować ostrożnie u pacjentów z:^{28 29}

• niewydolnością mięśnia sercowego
• zaburzeniami czynności lewej komory
• nadciśnieniem tętniczym
• istniejącymi uprzednio obrzękami z różnych przyczyn

³⁰

U tych pacjentów hamowanie prostaglandyn może spowodować pogorszenie czynności nerek i doprowadzić do dalszego zatrzymywania płynów. Z powodu ryzyka wystąpienia hipowolemii, wymagana jest ostrożność w leczeniu pacjentów przyjmujących leki moczopędne.^{31 32}

Nadciśnienie tętnicze

Podobnie jak wszystkie leki z grupy NLPZ, celekoksyb może prowadzić do wystąpienia nieobecnego dotychczas nadciśnienia tętniczego lub spowodować nasilenie już istniejącego nadciśnienia tętniczego, co może przyczynić się do zwiększonej częstości występowania zdarzeń sercowo-naczyniowych.^{33 34}

W związku z tym należy uważnie kontrolować ciśnienie tętnicze krwi w początkowym okresie stosowania celekoksybu oraz w trakcie całego leczenia tym produktem.^{35 36}

Wpływ na wątrobę i nerki

Zaburzenia czynności nerek, wątroby, a szczególnie serca są bardziej prawdopodobne u pacjentów w podeszłym wieku, których należy objąć odpowiednią opieką medyczną.^{37 38}

Leki z grupy NLPZ, w tym celekoksyb, mogą działać toksycznie na nerki. Badania kliniczne celekoksybu wykazały, że wywiera on podobne działanie na nerki jak inne leki z grupy NLPZ, z którymi był porównywany.^{39 40}

Do grupy największego ryzyka wystąpienia toksycznego działania na nerki należą:^{41 42}

• pacjenci z zaburzoną czynnością nerek
• pacjenci z niewydolnością serca
• pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby
• pacjenci stosujący diuretyki
• pacjenci stosujący inhibitory konwertazy angiotensyny (ACE)
• pacjenci stosujący antagonistów receptora angiotensyny II
• pacjenci w podeszłym wieku

⁴³

Pacjentów z tych grup ryzyka należy uważnie kontrolować w trakcie leczenia celekoksybem.^{44 45}

W czasie stosowania celekoksybu zgłaszano przypadki ciężkich reakcji ze strony wątroby, obejmujące:^{46 47}

• piorunujące zapalenie wątroby (niekiedy zakończone zgonem)
• martwicę wątroby
• niewydolność wątroby (niekiedy zakończoną zgonem lub wymagającą przeszczepu wątroby)

⁴⁸

W tych przypadkach, w których znany był okres poprzedzający wystąpienie zdarzenia, większość ciężkich zdarzeń niepożądanych ze strony wątroby rozwijała się w ciągu miesiąca od rozpoczęcia leczenia celekoksybem.^{49 50}

Jeżeli podczas leczenia wystąpi pogorszenie czynności opisanych powyżej układów i (lub) narządów, należy podjąć właściwe leczenie lub rozważyć przerwanie leczenia celekoksybem.^{51 52}

Hamowanie cytochromu CYP2D6

Celekoksyb hamuje cytochrom CYP2D6. Mimo że nie jest on silnym inhibitorem tego enzymu, może okazać się konieczne zmniejszenie indywidualnie ustalanej dawki produktów leczniczych metabolizowanych przez CYP2D6.^{53 54}

Pacjenci z zaburzonym metabolizmem zależnym od cytochromu CYP2C9

Należy zachować ostrożność u pacjentów, u których stwierdza się zmniejszoną aktywność cytochromu CYP2C9.^{55 56}

Objawy skórne i reakcje nadwrażliwości układowej

Bardzo rzadko zgłaszano ciężkie, niektóre zakończone zgonem pacjenta, objawy skórne obejmujące:^{57 58}

• złuszczające zapalenie skóry
• zespół Stevensa-Johnsona
• toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka

⁵⁹

Ryzyko wystąpienia tych działań jest prawdopodobnie największe na początku terapii – większość powikłań notowano w ciągu pierwszego miesiąca leczenia.^{60 61}

U pacjentów przyjmujących celekoksyb obserwowano objawy ciężkiej nadwrażliwości (w tym reakcję anafilaktyczną, obrzęk naczynioruchowy i wysypkę polekową z eozynofilią i objawami uogólnionymi – DRESS lub zespół nadwrażliwości).^{62 63}

U pacjentów z nadwrażliwością na sulfonamidy lub inne leki w wywiadzie może występować większe ryzyko wystąpienia ciężkich objawów skórnych lub reakcji uczuleniowej.^{64 65}

Należy przerwać stosowanie celekoksybu w przypadku wystąpienia pierwszych objawów wysypki skórnej, zmian na błonach śluzowych lub jakichkolwiek innych objawów nadwrażliwości.^{66 67}

Informacje ogólne

Celekoksyb może maskować gorączkę lub inne objawy stanu zapalnego.^{68 69}

Stosowanie z doustnymi lekami przeciwzakrzepowymi

U pacjentów leczonych jednocześnie warfaryną zgłaszano przypadki poważnych krwawień, niekiedy prowadzących do zgonu.^{70 71}

W przypadkach jednoczesnego leczenia warfaryną zgłaszano zwiększenie czasu protrombinowego (INR). Z tego powodu należy uważnie obserwować wskaźnik INR u pacjentów przyjmujących warfarynę lub doustne leki przeciwzakrzepowe będące pochodnymi kumaryny, zwłaszcza w momencie rozpoczęcia leczenia celekoksybem lub zmiany dawki celekoksybu.^{72 73}

Jednoczesne stosowanie leków przeciwzakrzepowych z lekami z grupy NLPZ może zwiększać ryzyko krwawienia. Należy zachować ostrożność podczas stosowania celekoksybu jednocześnie z warfaryną lub innymi lekami przeciwzakrzepowymi, w tym lekami przeciwzakrzepowymi nowej generacji (np. apiksabanem, dabigatranem i rywaroksabanem).^{74 75}

Informacje dotyczące substancji pomocniczych

Produkty lecznicze zawierające celekoksyb zawierają laktozę. Leki te nie powinny być stosowane u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.^{76 77}

Produkty zawierające celekoksyb zawierają mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na kapsułkę, to znaczy uznaje się je za „wolne od sodu”.^{78 79}

Zawartość laktozy w poszczególnych produktach zawierających celekoksyb

^{80
81
82
83
84}