Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Arnika

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania arniki

Arnika (Arnica montana L. i Arnica chamissonis Less.) jest substancją stosowaną w kilku produktach leczniczych, takich jak Arnithei, Nalewka z koszyczka arniki oraz jako składnik złożonych preparatów jak Dentosept. Dostępne dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania tej substancji są ograniczone, jednak pozwalają na określenie podstawowego profilu bezpieczeństwa.¹

Badania mutagenności

W zakresie oceny potencjału mutagennego dla preparatów zawierających arnikę przeprowadzono test Amesa, który jest standardowym testem stosowanym do wykrywania potencjalnych właściwości mutagennych substancji. Dostępne dane wskazują, że test Amesa dla preparatu Arnithei nie wykazał oznak mutagenności, co sugeruje brak potencjału genotoksycznego tej substancji.² Podobnie, badania preparatu Dentosept, który zawiera w swoim składzie ziele arniki, również nie wskazały na działanie mutagenne substancji czynnej w teście Amesa.³

Toksyczność reprodukcyjna i rakotwórczość

Należy podkreślić, że dla preparatów zawierających arnikę nie przeprowadzono odpowiednich badań toksyczności reprodukcyjnej ani badań oceniających potencjał rakotwórczy.⁴ Taka sama sytuacja dotyczy preparatu Dentosept, gdzie również nie prowadzono badań w zakresie toksyczności reprodukcyjnej i właściwości rakotwórczych.⁵ W przypadku Nalewki z koszyczka arniki dokumentacja charakterystyki produktu leczniczego nie zawiera szczegółowych danych przedklinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania.⁶

Biodostępność składników

W kontekście preparatów złożonych zawierających arnikę, jak Dentosept, przeprowadzono dodatkowe badania bezpieczeństwa. Szczególną uwagę zwrócono na biodostępność potencjalnie toksycznych składników. Przeprowadzono badanie biodostępności β-azaronu (związku zawartego w tataraku, który jest jednym ze składników preparatu Dentosept) po podaniu leku na śluzówkę jamy ustnej królików. Wyniki wykazały, że podawanie dawki 92,44 μg/kg masy ciała β-azaronu prowadziło do stężenia w osoczu (Cmax) nieprzekraczającego 20 ng/ml, co stanowi biodostępność na poziomie 0,6-1,1%.⁷

Ocena bezpieczeństwa klinicznego

W odniesieniu do preparatu Dentosept, który zawiera ziele arniki, przeprowadzono analizę bezpieczeństwa klinicznego w kontekście zawartości β-azaronu. W kontekście klinicznym dawka dobowa 30 ml nierozcieńczonego preparatu Dentosept prowadziłaby do wychwytu β-azaronu w ilości 23,4 μg – 42,9 μg na osobę na dzień. Zgodnie z wytycznymi HMPC (Komitetu ds. Produktów Leczniczych Roślinnych) wartość ta nie przekracza maksymalnego dopuszczalnego poziomu β-azaronu na dobę, który wynosi 115 μg na osobę na dobę i 2 μg/kg masy ciała.⁸

Wymagania regulacyjne dotyczące danych przedklinicznych

Warto podkreślić, że zgodnie z dyrektywą 2001/83/EC z późniejszymi zmianami, a dokładnie art. 16c(1)(a)(iii), dla niektórych produktów leczniczych roślinnych dane przedkliniczne nie są obligatoryjnie wymagane, chyba że jest to konieczne do udokumentowania bezpiecznego stosowania produktu. Odnosi się to do preparatu Arnithei, który zawiera nalewkę z kwiatów arniki.⁹

Podsumowanie dostępnych danych bezpieczeństwa

Dostępne dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania arniki są ograniczone. Przeprowadzone testy mutagenności (test Amesa) nie wykazały potencjału genotoksycznego. Brak jest jednak kompleksowych badań dotyczących toksyczności reprodukcyjnej i rakotwórczości. W przypadku preparatów złożonych zawierających arnikę, jak Dentosept, przeprowadzono dodatkowe badania biodostępności potencjalnie toksycznych składników (β-azaron), które potwierdziły bezpieczeństwo stosowania w zalecanych dawkach.^{10 11}