Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Zylena

Podczas stosowania olanzapiny, substancji czynnej zawartej w preparacie Zylena (tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej 5 mg, 10 mg, 15 mg i 20 mg), należy zachować szczególną ostrożność w wielu sytuacjach klinicznych oraz uwzględnić specyficzne ryzyko związane z leczeniem. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące potencjalnych zagrożeń oraz zalecanych środków ostrożności.¹

Psychoza i zaburzenia zachowania u pacjentów z otępieniem

Nie zaleca się stosowania olanzapiny u pacjentów z objawami psychozy i/lub zaburzeniami zachowania spowodowanymi otępieniem. Decyzja ta podyktowana jest zwiększoną śmiertelnością oraz ryzykiem występowania zdarzeń naczyniowo-mózgowych w tej grupie chorych. W badaniach klinicznych kontrolowanych placebo (trwających 6-12 tygodni) obejmujących pacjentów w podeszłym wieku (średnia wieku 78 lat) z psychozą lub zaburzeniami zachowania w przebiegu otępienia, zaobserwowano:²

• Dwukrotne zwiększenie częstości zgonów u pacjentów leczonych olanzapiną w porównaniu do grupy placebo (3,5% wobec 1,5%)
• Zwiększona śmiertelność nie była związana z dawkowaniem olanzapiny (średnia dobowa dawka 4,4 mg) ani czasem trwania leczenia

Zidentyfikowano następujące czynniki ryzyka predysponujące pacjentów do zwiększonej śmiertelności:⁴

W tych samych badaniach odnotowano także niepożądane zdarzenia naczyniowo-mózgowe (np. udar, przemijający napad niedokrwienny), w tym przypadki śmiertelne. Częstość występowania tych zdarzeń była trzykrotnie większa w grupie leczonej olanzapiną w porównaniu z placebo (1,3% wobec 0,4%). Czynnikami ryzyka wystąpienia zdarzeń naczyniowo-mózgowych zidentyfikowanymi w tej grupie pacjentów były:⁵

• Wiek powyżej 75 lat
• Otępienie naczyniowe lub mieszane

Należy podkreślić, że skuteczność olanzapiny nie została potwierdzona w tych badaniach.⁶

Choroba Parkinsona

Nie zaleca się stosowania olanzapiny w leczeniu psychozy wywołanej agonistami dopaminy u pacjentów z chorobą Parkinsona. W badaniach klinicznych u tych pacjentów bardzo często zgłaszano nasilenie objawów parkinsonizmu i omamy, występujące częściej niż w grupie placebo. Ponadto, olanzapina nie wykazywała większej skuteczności niż placebo w leczeniu objawów psychotycznych.⁷

W protokołach badań wymagano, aby:⁸

• Stan pacjentów był stabilny przy najmniejszej skutecznej dawce leków przeciwparkinsonowskich
• Pacjenci przyjmowali te same leki przeciw parkinsonizmowi w stałych dawkach przez cały czas badania
• Dawkowanie olanzapiny rozpoczynano od 2,5 mg/dobę i zwiększano maksymalnie do 15 mg/dobę

Złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN)

Złośliwy zespół neuroleptyczny jest stanem potencjalnego zagrożenia życia związanym z przyjmowaniem leków przeciwpsychotycznych, w tym olanzapiny. Podczas stosowania olanzapiny zgłaszano rzadkie przypadki ZZN.⁹

Kliniczne objawy ZZN obejmują:¹⁰

• Bardzo wysoką gorączkę
• Sztywność mięśni
• Zaburzenia świadomości
• Objawy niestabilności autonomicznego układu nerwowego:
  • Niemiarowe tętno
  • Wahania ciśnienia tętniczego krwi
  • Tachykardia
  • Obfite pocenie się
  • Zaburzenia rytmu serca

Dodatkowo mogą wystąpić:¹¹

• Zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatyninowej
• Mioglobinuria (rabdomioliza)
• Ostra niewydolność nerek

W przypadku wystąpienia objawów wskazujących na ZZN lub wysokiej gorączki o niewyjaśnionej przyczynie, nawet bez innych klinicznych objawów ZZN, należy natychmiast odstawić wszystkie leki przeciwpsychotyczne, w tym olanzapinę.¹²

Hiperglikemia i cukrzyca

Niezbyt często zgłaszano wystąpienie hiperglikemii i/lub rozwój albo nasilenie objawów cukrzycy z występującą sporadycznie kwasicą ketonową lub śpiączką, w tym kilka przypadków śmiertelnych. W niektórych przypadkach odnotowano uprzednie zwiększenie masy ciała, co może stanowić czynnik predysponujący.¹³

Zaleca się odpowiednie monitorowanie stanu klinicznego zgodnie z przyjętymi wytycznymi dotyczącymi leczenia przeciwpsychotycznego:¹⁴

• Pomiar stężenia glukozy we krwi:
  • Przed rozpoczęciem leczenia
  • 12 tygodni po rozpoczęciu leczenia olanzapiną
  • Następnie raz na rok
• Obserwacja pacjentów pod kątem objawów hiperglikemii:
  • Nadmierne pragnienie
  • Nadmierne wydzielanie moczu
  • Nadmierne łaknienie
  • Osłabienie

Pacjenci z cukrzycą lub czynnikami ryzyka predysponującymi do cukrzycy powinni być regularnie badani w celu wykrycia pogorszenia kontroli glikemii.¹⁵

Należy regularnie kontrolować masę ciała:¹⁶

• Przed rozpoczęciem leczenia
• 4 tygodnie po rozpoczęciu leczenia
• 8 tygodni po rozpoczęciu leczenia
• 12 tygodni po rozpoczęciu leczenia
• Następnie raz na kwartał

Zmiany stężenia lipidów

W badaniach klinicznych kontrolowanych placebo u pacjentów leczonych olanzapiną obserwowano niepożądane zmiany w stężeniu lipidów. W przypadku wystąpienia takich zmian należy zastosować odpowiednie leczenie, szczególnie u pacjentów z:¹⁷

• Zaburzeniami przemiany lipidów
• Czynnikami ryzyka rozwoju takich zaburzeń

U wszystkich pacjentów otrzymujących produkt Zylena należy regularnie badać stężenie lipidów zgodnie z przyjętymi wytycznymi dotyczącymi leczenia przeciwpsychotycznego:¹⁸

• Przed rozpoczęciem leczenia
• 12 tygodni po rozpoczęciu leczenia olanzapiną
• Następnie co 5 lat

Aktywność przeciwcholinergiczna

Choć badania in vitro wykazały aktywność przeciwcholinergiczną olanzapiny, doświadczenia z badań klinicznych ujawniły małą częstość występowania objawów z nią związanych. Jednakże, ze względu na ograniczone doświadczenie kliniczne u pacjentów ze współistniejącymi chorobami, należy zachować ostrożność przepisując olanzapinę pacjentom z:¹⁹

• Przerostem gruczołu krokowego
• Niedrożnością porażenną jelit
• Podobnymi chorobami

Czynność wątroby

Często obserwowano przejściowe i bezobjawowe zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych (AlAT i AspAT), zwłaszcza w początkowym etapie leczenia. Należy zachować szczególną ostrożność i wykonać badania kontrolne u pacjentów:²⁰

• Ze zwiększoną aktywnością AlAT i/lub AspAT
• Z objawami podmiotowymi i przedmiotowymi niewydolności wątroby
• Z uprzednio stwierdzoną ograniczoną czynnościową rezerwą wątrobową
• Stosujących leki o potencjalnym działaniu hepatotoksycznym

W przypadku stwierdzenia zapalenia wątroby (w tym wątrobokomórkowego i cholestatycznego uszkodzenia wątroby oraz mieszanej postaci uszkodzenia wątroby) należy przerwać leczenie olanzapiną.²¹

Neutropenia

Należy zachować ostrożność u pacjentów:²²

• Z małą liczbą leukocytów i/lub granulocytów obojętnochłonnych z jakiejkolwiek przyczyny
• Przyjmujących leki mogące wywoływać neutropenię
• Z zahamowaniem czynności i/lub toksycznym uszkodzeniem szpiku indukowanym przez leki w wywiadzie
• Z zahamowaniem czynności szpiku spowodowanym przez:
  • Współistniejącą chorobę
  • Radioterapię
  • Chemioterapię
• Z hipereozynofilią lub chorobą mieloproliferacyjną

Należy zwrócić uwagę, że u pacjentów leczonych jednocześnie olanzapiną i walproinianem często zgłaszano neutropenię.²³

Przerwanie leczenia

W przypadku nagłego przerwania stosowania olanzapiny rzadko (≥0,01% do <0,1%) zgłaszano wystąpienie ostrych objawów, takich jak:²⁴

• Pocenie się
• Bezsenność
• Drżenie
• Lęk
• Nudności lub wymioty

Odstęp QT

W badaniach klinicznych istotne klinicznie wydłużenie odstępu QTc u pacjentów leczonych olanzapiną (skorygowane wg wzoru Fridericia [QTcF] ≥ 500 milisekund [ms] w każdym momencie po rozpoczęciu badania, dla pacjentów z QTcF< 500 ms przed rozpoczęciem badania) występowało niezbyt często (0,1% do 1%). W porównaniu z placebo nie stwierdzono istotnych różnic w częstości występowania kardiologicznych zdarzeń niepożądanych.²⁵

Należy zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu olanzapiny i innych leków powodujących wydłużenie odstępu QTc, zwłaszcza u pacjentów:²⁶

• W podeszłym wieku
• Z wrodzonym zespołem wydłużonego odstępu QT
• Z zastoinową niewydolnością serca
• Z przerostem mięśnia sercowego
• Ze zmniejszonym stężeniem potasu lub magnezu we krwi

Zakrzep z zatorami

Podczas leczenia olanzapiną niezbyt często (≥0,1% do <1%) zgłaszano przejściowe występowanie zakrzepu z zatorami w układzie żylnym. Bezpośrednia przyczyna związku między leczeniem olanzapiną a zakrzepami z zatorami nie została ustalona. Jednakże, ze względu na częstsze występowanie czynników ryzyka zakrzepu z zatorami u pacjentów ze schizofrenią, należy zidentyfikować wszystkie możliwe czynniki ryzyka i podjąć odpowiednie działania prewencyjne.²⁷

Ogólna aktywność ośrodkowego układu nerwowego

Ze względu na działanie olanzapiny przede wszystkim na ośrodkowy układ nerwowy, należy zachować ostrożność przy jej stosowaniu w połączeniu z:²⁸

• Innymi lekami o działaniu ośrodkowym
• Alkoholem

Należy uwzględnić potencjalne działanie antagonistyczne olanzapiny wobec bezpośrednich i pośrednich agonistów dopaminy, ponieważ wykazano in vitro antagonizm olanzapiny z dopaminą.²⁹

Napady drgawek

Należy zachować ostrożność stosując olanzapinę u pacjentów:³⁰

• Z napadami drgawek w wywiadzie
• Poddanych czynnikom obniżającym próg drgawkowy

Niezbyt często zgłaszano napady drgawek u pacjentów leczonych olanzapiną. W większości tych przypadków w wywiadzie stwierdzano napady drgawek lub czynniki zwiększające ryzyko ich wystąpienia.³¹

Późne dyskinezy

W badaniach porównawczych trwających 1 rok lub krócej, późne dyskinezy występowały z istotnie statystycznie mniejszą częstością w przypadku stosowania olanzapiny. Ryzyko wystąpienia późnych dyskinez wzrasta wraz z czasem trwania leczenia. Dlatego, jeżeli u pacjenta przyjmującego olanzapinę wystąpią objawy podmiotowe i przedmiotowe późnych dyskinez, należy rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie leku.³²

Objawy te mogą przejściowo ulec zaostrzeniu lub dopiero wystąpić po odstawieniu leku.³³

Niedociśnienie ortostatyczne

U pacjentów w wieku podeszłym w trakcie badań klinicznych niezbyt często obserwowano niedociśnienie ortostatyczne. Zaleca się okresowe pomiary ciśnienia tętniczego u pacjentów w wieku powyżej 65 lat.³⁴

Nagły zgon sercowy

Po wprowadzeniu produktu do obrotu zgłaszano występowanie nagłych zgonów sercowych u pacjentów stosujących olanzapinę. W retrospektywnym, obserwacyjnym, kohortowym badaniu ryzyko nagłego zgonu sercowego u pacjentów leczonych olanzapiną było około dwa razy większe niż u pacjentów niestosujących leków przeciwpsychotycznych. W badaniu tym wykazano porównywalne ryzyko nagłego zgonu sercowego w przypadku stosowania olanzapiny i innych atypowych leków przeciwpsychotycznych uwzględnionych w analizie zbiorczej.³⁵

Dzieci i młodzież

Olanzapina nie jest wskazana do stosowania w leczeniu dzieci i młodzieży. W badaniach z udziałem pacjentów w wieku od 13 do 17 lat występowały różne działania niepożądane, w tym:³⁶

• Zwiększenie masy ciała
• Zmiana parametrów metabolicznych
• Zwiększenie stężenia prolaktyny

Informacje dotyczące substancji pomocniczych

Produkt leczniczy Zylena zawiera aspartam (E951), który jest źródłem fenyloalaniny. Może być szkodliwy dla pacjentów z fenyloketonurią – rzadką chorobą genetyczną, w której fenyloalanina gromadzi się w organizmie z powodu jej nieprawidłowego wydalania. Zawartość aspartamu w poszczególnych dawkach produktu Zylena wynosi:³⁷