Właściwości farmakodynamiczne leku Xonvea (doksylaminy wodorobursztynian + pirydoksyny chlorowodorek)

Lek Xonvea, zawierający 10 mg doksylaminy wodorobursztynianu i 10 mg pirydoksyny chlorowodorku w postaci tabletek dojelitowych, należy do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciwhistaminowych stosowanych ogólnie (kod ATC: R06AA59). Substancje czynne leku wykazują synergistyczne działanie ukierunkowane na redukcję nudności i wymiotów, szczególnie tych występujących w okresie ciąży.¹

Mechanizm działania składników aktywnych

Doksylaminy wodorobursztynian jest lekiem przeciwhistaminowym pierwszej generacji, pochodną etanoloaminy. Substancja ta działa jako kompetencyjny, odwracalny i niespecyficzny antagonista receptorów H1. Dodatkowo wykazuje właściwości blokujące wobec innych typów receptorów, w tym ośrodkowych i obwodowych receptorów muskarynowych. Działanie przeciwwymiotne doksylaminy wiąże się z blokowaniem zarówno ośrodkowych receptorów cholinergicznych, jak i receptorów H1, choć dokładny mechanizm tego efektu nie został w pełni wyjaśniony.²

Pirydoksyny chlorowodorek (witamina B6) jest związkiem rozpuszczalnym w wodzie, który w organizmie ulega biotransformacji do kilku aktywnych metabolitów, w tym pirydoksalu, pirydoksaminy, 5′-fosforanu pirydoksalu i 5′-fosforanu pirydoksaminy. Głównym aktywnym metabolitem odpowiedzialnym za działanie przeciwwymiotne jest 5′-fosforan pirydoksalu, jednakże pozostałe metabolity również przyczyniają się do ogólnej aktywności biologicznej witaminy B6.³

Pomimo udokumentowanej skuteczności klinicznej, dokładny mechanizm synergistycznego działania przeciwwymiotnego skojarzenia doksylaminy wodorobursztynianu i pirydoksyny chlorowodorku w leczeniu nudności i wymiotów występujących w ciąży nie został jeszcze w pełni wyjaśniony.⁴

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Skuteczność i bezpieczeństwo stosowania preparatu Xonvea zostały potwierdzone w podwójnie zaślepionym, randomizowanym, wieloośrodkowym badaniu klinicznym z udziałem 261 dorosłych kobiet w ciąży (w wieku co najmniej 18 lat). Średni wiek ciąży pacjentek włączonych do badania wynosił 9,3 tygodnia (zakres od 7 do 14 tygodni).⁵

Protokół dawkowania w badaniu klinicznym był następujący:⁶

• Dzień 1: dwie tabletki preparatu Xonvea przyjmowane przed snem
• Dzień 2: jeśli nudności i wymioty utrzymywały się w godzinach popołudniowych, kontynuowano dawkę dwóch tabletek przed snem
• Od dnia 3: jedna tabletka rano i dwie tabletki przed snem
• Od dnia 4 (±1 dzień): na podstawie oceny klinicznej lekarz mógł zalecić dodatkową tabletkę w godzinach popołudniowych

Maksymalna dopuszczalna dawka dobowa wynosiła cztery tabletki (jedna rano, jedna po południu i dwie przed snem). Analiza danych z badania wykazała zróżnicowanie w stosowanym schemacie dawkowania: 19% pacjentek przyjmowało dwie tabletki na dobę, 21% stosowało trzy tabletki na dobę, natomiast 60% kobiet otrzymywało maksymalną dawkę czterech tabletek na dobę.⁷

Ocena skuteczności klinicznej

Pierwszorzędowym punktem końcowym oceny skuteczności była zmiana wyniku w skali ilościowej oceny nudności/wymiotów w czasie ciąży (PUQE – Pregnancy Unique-Quantification of Emesis) w porównaniu do wartości wyjściowej w 15. dniu terapii. Skala PUQE jest kompleksowym narzędziem oceniającym:⁸

• liczbę epizodów wymiotów w ciągu doby
• liczbę epizodów odruchu wymiotnego w ciągu doby
• czas trwania nudności w godzinach w ciągu doby

Ogólny wynik w skali PUQE mieści się w zakresie od 3 punktów (brak objawów) do 15 punktów (objawy o największym nasileniu). Średnia wartość wyjściowa punktacji w skali PUQE w grupie otrzymującej Xonvea wynosiła 9,0, natomiast w grupie placebo 8,8. W 15. dniu terapii zaobserwowano średnie zmniejszenie punktacji o 0,9 punktu (wskazujące na poprawę w zakresie objawów nudności i wymiotów) w grupie leczonej preparatem Xonvea w porównaniu z grupą placebo (95% przedział ufności od 0,2 do 1,2; p=0,006).⁹

Wyniki te wykazują statystycznie istotną przewagę preparatu Xonvea nad placebo w łagodzeniu nudności i wymiotów występujących w czasie ciąży. Poprawa w zakresie objawów była klinicznie znacząca i potwierdza skuteczność skojarzenia doksylaminy wodorobursztynianu (10 mg) z pirydoksyny chlorowodorkiem (10 mg) w terapii nudności i wymiotów u kobiet ciężarnych.¹⁰