Właściwości farmakodynamiczne zolpidemu

Zolpidem winian, substancja czynna leku Onirex, należy do grupy farmakoterapeutycznej leków działających podobnie do benzodiazepin, oznaczonej kodem ATC: N05CF02. Jest pochodną imidazopirydyny wykazującą działanie nasenne, zbliżone do efektów obserwowanych przy stosowaniu benzodiazepin.¹

Mechanizm działania

Zolpidem działa poprzez selektywne wiązanie się z receptorami należącymi do kompleksu GABA, wykazując szczególne powinowactwo do podjednostek typu omega (określanych również jako BZ1 i BZ2). Mechanizm działania opiera się na modulacji kanału chlorkowego, co prowadzi do efektu nasennego. Co istotne, substancja ta działa głównie na podjednostkę BZ1, chociaż kliniczne znaczenie tej selektywności nie zostało w pełni wyjaśnione.²

Szczegółowe badania farmakologiczne wykazały, że zolpidem wywiera działanie uspokajające już w dawkach znacznie mniejszych niż te, które są wymagane do wywołania innych efektów charakterystycznych dla benzodiazepin, takich jak działanie przeciwdrgawkowe, miorelaksacyjne czy ogólnie uspokajające.³

Skuteczność kliniczna

Skuteczność terapeutyczna zolpidemu została potwierdzona w randomizowanych badaniach klinicznych, które dostarczyły przekonujących dowodów na efektywność działania przede wszystkim w dawce 10 mg.⁴

W randomizowanym, podwójnie zaślepionym badaniu z udziałem 462 młodych zdrowych ochotników cierpiących na przemijającą bezsenność, wykazano, że zolpidem w dawce 10 mg istotnie skracał średni czas zasypiania o 10 minut w porównaniu z placebo. W przypadku mniejszej dawki wynoszącej 5 mg, redukcja czasu zasypiania była mniej wyraźna i wynosiła zaledwie 3 minuty.⁵

Bardziej znaczące efekty zaobserwowano w kolejnym randomizowanym, podwójnie zaślepionym badaniu obejmującym 114 pacjentów (z wyłączeniem osób w podeszłym wieku) z przewlekłą bezsennością. W tej grupie zolpidem w dawce 10 mg powodował skrócenie średniego czasu zasypiania aż o 30 minut w porównaniu z placebo. Przy zastosowaniu dawki 5 mg uzyskano mniejszą, ale nadal istotną redukcję – o 15 minut.⁶

Warto zaznaczyć, że u niektórych pacjentów mniejsza dawka wynosząca 5 mg może wykazywać wystarczającą skuteczność terapeutyczną, co należy uwzględnić przy indywidualizacji leczenia.⁷

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Bezpieczeństwo stosowania oraz skuteczność zolpidemu u dzieci i młodzieży poniżej 18. roku życia nie zostały ustalone. Przeprowadzono randomizowane badanie kliniczne kontrolowane placebo z udziałem 201 dzieci w wieku od 6 do 17 lat, cierpiących na bezsenność współwystępującą z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD). Badanie to nie wykazało przewagi terapeutycznej zolpidemu stosowanego w dawce 0,25 mg/kg/dobę (przy maksymalnej dawce dobowej 10 mg) w porównaniu do placebo.⁸

Co istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa, zaburzenia psychiatryczne i zaburzenia układu nerwowego stanowiły najczęściej obserwowane działania niepożądane podczas terapii zolpidemem w populacji pediatrycznej. Obejmowały one:

• zawroty głowy (23,5% w grupie zolpidemu vs 1,5% w grupie placebo)
• ból głowy (12,5% w grupie zolpidemu vs 9,2% w grupie placebo)
• omamy (7,4% w grupie zolpidemu vs 0% w grupie placebo)

Powyższe dane wskazują na niekorzystny profil bezpieczeństwa w tej grupie wiekowej, co uzasadnia brak rekomendacji do stosowania zolpidemu u dzieci i młodzieży.⁹