Specjalne ostrzeżenia
Olanzapina Aurobindo

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania olanzapiny

Podczas stosowania olanzapiny, podobnie jak w przypadku innych leków przeciwpsychotycznych, poprawa stanu klinicznego pacjenta może nastąpić po kilku dniach lub tygodniach. W tym czasie konieczne jest dokładne monitorowanie stanu klinicznego pacjentów w celu oceny skuteczności terapii i wczesnego wykrycia potencjalnych działań niepożądanych.¹

Stosowanie u pacjentów z otępieniem

Nie zaleca się stosowania olanzapiny u pacjentów z objawami psychozy i/lub zaburzeniami zachowania spowodowanymi otępieniem ze względu na istotne zwiększenie ryzyka zgonu oraz występowania zdarzeń naczyniowo-mózgowych w tej grupie chorych. Badania kliniczne kontrolowane placebo prowadzone przez 6-12 tygodni u pacjentów w podeszłym wieku (średni wiek 78 lat) z psychozą lub zaburzeniami zachowania w przebiegu otępienia wykazały dwukrotne zwiększenie częstości zgonów w grupie leczonej olanzapiną w porównaniu do grupy placebo (3,5% vs 1,5%).²

Zaobserwowano, że zidentyfikowanymi czynnikami ryzyka zwiększonej śmiertelności w tej populacji są: wiek powyżej 65 lat, utrudnienia w połykaniu, sedacja, niedożywienie, odwodnienie, choroby płuc (w tym zapalenie płuc z aspiracją lub bez) oraz jednoczesne stosowanie benzodiazepin. Należy jednak podkreślić, że śmiertelność była wyższa u pacjentów leczonych olanzapiną niż w grupie placebo niezależnie od występowania tych czynników ryzyka.³

W tych samych badaniach klinicznych odnotowano także trzykrotne zwiększenie częstości występowania niepożądanych zdarzeń naczyniowo-mózgowych (np. udar, przemijający napad niedokrwienny) w grupie leczonej olanzapiną w porównaniu do placebo (1,3% vs 0,4%). Czynnikami ryzyka wystąpienia tych zdarzeń były: wiek powyżej 75 lat, otępienie naczyniowe lub mieszane. Skuteczność olanzapiny w tej grupie pacjentów nie została ostatecznie potwierdzona.⁴

Choroba Parkinsona

Nie zaleca się stosowania olanzapiny w leczeniu psychozy występującej u pacjentów z chorobą Parkinsona i związanej ze stosowaniem agonistów dopaminy. W badaniach klinicznych bardzo często obserwowano nasilenie objawów parkinsonizmu i omamy występujące z większą częstością niż w grupie placebo. Olanzapina nie wykazywała większej skuteczności niż placebo w leczeniu objawów psychotycznych w tej grupie pacjentów.⁵

Złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN)

Złośliwy zespół neuroleptyczny jest stanem potencjalnego zagrożenia życia związanym z przyjmowaniem leków przeciwpsychotycznych, w tym olanzapiny. Rzadko zgłaszano przypadki ZZN w trakcie leczenia olanzapiną. Kliniczne objawy ZZN obejmują: bardzo wysoką gorączkę, sztywność mięśni, zaburzenia świadomości oraz objawy niestabilności autonomicznego układu nerwowego (niemiarowe tętno lub wahania ciśnienia tętniczego krwi, tachykardia, obfite pocenie się i zaburzenia rytmu serca). Dodatkowo może wystąpić zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatyninowej, mioglobinuria (rabdomioliza) oraz ostra niewydolność nerek.⁶

W przypadku wystąpienia u pacjenta objawów podmiotowych i przedmiotowych wskazujących na ZZN lub wysokiej gorączki o niewyjaśnionej przyczynie, bez dodatkowych objawów klinicznych ZZN, należy odstawić wszystkie leki przeciwpsychotyczne, w tym olanzapinę.⁷

Hiperglikemia i cukrzyca

Niezbyt często zgłaszano występowanie hiperglikemii i/lub rozwój lub nasilenie objawów cukrzycy, która w niektórych przypadkach była związana z kwasicą ketonową lub śpiączką, w tym kilka przypadków zakończonych zgonem. U niektórych pacjentów przed wystąpieniem tych zaburzeń odnotowano wcześniejsze zwiększenie masy ciała, co może być czynnikiem predysponującym.⁸

Zaleca się odpowiednie monitorowanie stanu klinicznego pacjentów zgodnie z przyjętymi wytycznymi dotyczącymi leczenia przeciwpsychotycznego. Należy wykonywać pomiary stężenia glukozy we krwi:

• przed rozpoczęciem leczenia olanzapiną
• 12 tygodni po rozpoczęciu leczenia
• następnie raz na rok

Pacjentów otrzymujących olanzapinę należy obserwować pod kątem wystąpienia objawów hiperglikemii takich jak: nadmierne pragnienie, nadmierne wydzielanie moczu, nadmierne łaknienie i osłabienie. Pacjenci z cukrzycą lub czynnikami ryzyka predysponującymi do jej rozwoju powinni być regularnie badani w celu wykrycia pogorszenia kontroli glikemii.⁹

Należy systematycznie kontrolować masę ciała pacjentów:

• przed rozpoczęciem leczenia
• 4, 8 i 12 tygodni po rozpoczęciu leczenia olanzapiną
• następnie raz na kwartał

¹⁰

Zaburzenia lipidowe

W badaniach klinicznych kontrolowanych placebo u pacjentów leczonych olanzapiną obserwowano niepożądane zmiany w profilu lipidowym. W przypadku wystąpienia takich zmian należy zastosować odpowiednie leczenie, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami przemiany lipidów oraz u osób, u których występują czynniki ryzyka rozwoju takich zaburzeń.¹¹

U pacjentów leczonych olanzapiną należy systematycznie kontrolować stężenie lipidów zgodnie z przyjętymi wytycznymi:

• przed rozpoczęciem leczenia
• 12 tygodni po rozpoczęciu leczenia olanzapiną
• następnie co 5 lat

¹²

Aktywność antycholinergiczna

Choć wykazano aktywność antycholinergiczną olanzapiny in vitro, doświadczenia z badań klinicznych ujawniły małą częstość występowania objawów z tym związanych. Jednakże, ze względu na ograniczone doświadczenie kliniczne u pacjentów ze współistniejącymi chorobami, należy zachować ostrożność przepisując olanzapinę pacjentom z:

• przerostem gruczołu krokowego
• niedrożnością porażenną jelit
• podobnymi schorzeniami, w których aktywność antycholinergiczna może mieć niekorzystny wpływ

¹³

Czynność wątroby

Często obserwowano przejściowe i bezobjawowe zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych (AlAT i AspAT), zwłaszcza w początkowym etapie podawania leku. Należy zachować szczególną ostrożność i wykonać badania kontrolne u pacjentów z:

• zwiększoną aktywnością AlAT i/lub AspAT
• objawami podmiotowymi i przedmiotowymi niewydolności wątroby
• uprzednio stwierdzoną ograniczoną czynnościową rezerwą wątrobową
• stosujących leki o potencjalnym działaniu hepatotoksycznym

W przypadku rozpoznania zapalenia wątroby (w tym wątrobowokomórkowego i cholestatycznego uszkodzenia wątroby oraz mieszanej postaci uszkodzenia wątroby) należy przerwać leczenie olanzapiną.¹⁴

Neutropenia

Należy zachować ostrożność u pacjentów z niską liczbą leukocytów i/lub granulocytów obojętnochłonnych z jakiejkolwiek przyczyny, a także u osób:

• przyjmujących leki mogące powodować neutropenię
• z wywiadem zahamowania czynności i/lub toksycznego uszkodzenia szpiku kostnego indukowanego przez leki
• z zahamowaniem czynności szpiku spowodowanym współistniejącą chorobą, radioterapią lub chemioterapią
• z hipereozynofilią lub chorobą mieloproliferacyjną

U pacjentów leczonych jednocześnie olanzapiną i walproinianem często zgłaszano neutropenię.¹⁵

Przerwanie leczenia

Rzadko (≥0,01% do <0,1%) w przypadku nagłego przerwania stosowania olanzapiny zgłaszano wystąpienie ostrych objawów, takich jak:

• pocenie się
• bezsenność
• drżenie
• lęk
• nudności
• wymioty

¹⁶

Odstęp QT

W badaniach klinicznych istotne klinicznie wydłużenie odstępu QTc (skorygowane wg wzoru Fridericia [QTcF] ≥500 milisekund [ms] w każdym momencie po rozpoczęciu badania, dla pacjentów z odstępem QTcF<500 ms przed rozpoczęciem badania) występowało niezbyt często (0,1% do 1%) u pacjentów leczonych olanzapiną. W porównaniu z placebo nie stwierdzono istotnych różnic w częstości występowania kardiologicznych zdarzeń niepożądanych.¹⁷

Należy zachować ostrożność zalecając jednoczesne stosowanie olanzapiny i innych leków powodujących wydłużenie odstępu QTc, zwłaszcza u następujących grup pacjentów:

• pacjenci w podeszłym wieku
• pacjenci z wrodzonym zespołem wydłużonego odstępu QT
• pacjenci z zastoinową niewydolnością serca
• pacjenci z przerostem mięśnia sercowego
• pacjenci ze zmniejszonym stężeniem potasu lub magnezu we krwi

¹⁸

Zakrzep z zatorami

Podczas leczenia olanzapiną niezbyt często (≥0,1% i <1%) zgłaszano przejściowe występowanie zakrzepu z zatorami w układzie żylnym. Związek przyczynowo-skutkowy między pojawiającymi się zakrzepami z zatorami a leczeniem olanzapiną nie został jednoznacznie ustalony. Jednakże, ponieważ u pacjentów ze schizofrenią często występują nabyte czynniki ryzyka zakrzepicy żylnej, należy rozpoznać wszystkie możliwe czynniki ryzyka zakrzepu z zatorami (np. unieruchomienie) i wdrożyć odpowiednie działania profilaktyczne.¹⁹

Ogólna aktywność ośrodkowego układu nerwowego

Ze względu na pierwotne działanie olanzapiny na ośrodkowy układ nerwowy, należy zachować ostrożność stosując ją jednocześnie z innymi lekami o działaniu ośrodkowym oraz z alkoholem. Ponieważ wykazano in vitro antagonizm olanzapiny wobec dopaminy, lek może działać antagonistycznie w stosunku do bezpośrednich i pośrednich agonistów dopaminy.²⁰

Napady drgawek

Olanzapinę należy stosować ostrożnie u pacjentów z napadami drgawek w wywiadzie lub poddanych czynnikom obniżającym próg drgawkowy. Niezbyt często zgłaszano napady drgawek u pacjentów leczonych olanzapiną. W większości tych przypadków zgłaszano w wywiadzie napady drgawek lub czynniki zwiększające ryzyko ich wystąpienia.²¹

Późne dyskinezy

W badaniach porównawczych trwających 1 rok lub krócej, późne dyskinezy występowały z istotnie statystycznie mniejszą częstością u pacjentów leczonych olanzapiną. Ryzyko wystąpienia późnych dyskinez rośnie jednak wraz z czasem trwania leczenia. Dlatego w przypadku pojawienia się objawów podmiotowych lub przedmiotowych późnych dyskinez u pacjenta leczonego olanzapiną, należy rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie leku. Objawy te mogą czasowo nasilić się lub wystąpić dopiero po odstawieniu leku.²²

Niedociśnienie ortostatyczne

U pacjentów w podeszłym wieku leczonych olanzapiną obserwowano w badaniach klinicznych niezbyt częste przypadki niedociśnienia ortostatycznego. U pacjentów powyżej 65. roku życia zaleca się okresowe pomiary ciśnienia tętniczego.²³

Nagły zgon sercowy

Po wprowadzeniu olanzapiny do obrotu zgłaszano przypadki nagłych zgonów sercowych u pacjentów stosujących ten lek. W retrospektywnym, obserwacyjnym badaniu kohortowym ryzyko nagłego zgonu sercowego u pacjentów leczonych olanzapiną było około dwukrotnie większe niż u pacjentów niestosujących leków przeciwpsychotycznych. Ryzyko to dla olanzapiny było porównywalne z ryzykiem dla innych atypowych leków przeciwpsychotycznych uwzględnionych w analizie zbiorczej.²⁴

Dzieci i młodzież

Olanzapina nie jest wskazana do stosowania w leczeniu dzieci i młodzieży. W badaniach z udziałem pacjentów w wieku od 13 do 17 lat stwierdzono różne działania niepożądane, w tym:

• zwiększenie masy ciała
• zmianę parametrów metabolicznych
• zwiększenie stężenia prolaktyny

²⁵

Laktoza

Tabletki Olanzapina Aurobindo zawierają laktozę (każda tabletka 7,5 mg zawiera 135,75 mg laktozy jednowodnej). Lek nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.^{26 27}