Właściwości farmakodynamiczne netylmycyny

Netylmycyna należy do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciwzakaźnych, klasyfikowanych jako antybiotyki aminoglikozydowe (kod ATC: S01AA23). Jest to antybiotyk półsyntetyczny o szerokim spektrum działania przeciwbakteryjnego, wykazujący skuteczność w niskich stężeniach wobec różnorodnych bakterii chorobotwórczych, zarówno Gram-dodatnich, jak i Gram-ujemnych, w tym szczepów wykazujących oporność na gentamycynę.¹

Mechanizm działania

Charakterystyczną cechą netylmycyny jest jej odporność na działanie enzymów bakteryjnych odpowiedzialnych za fosforylację i adenylację, które inaktywują inne aminoglikozydy, np. gentamycynę. Dzięki temu zachowuje aktywność wobec szczepów opornych na inne antybiotyki z tej grupy.²

Mechanizm bakteriobójczego działania netylmycyny polega na szybkiej indukcji mistranslacji w kodzie genetycznym mRNA bakterii. Proces ten prowadzi do wprowadzania nieprawidłowych aminokwasów do wydłużającego się łańcucha polipeptydowego, co skutkuje produkcją wadliwych białek bakteryjnych i w konsekwencji śmiercią komórki bakteryjnej.³

Spektrum działania i oporność

Należy zaznaczyć, że występowanie oporności na netylmycynę może wykazywać zmienność w zależności od regionu geograficznego oraz okresu badania dla poszczególnych gatunków drobnoustrojów. Z tego względu, szczególnie w przypadku leczenia ciężkich zakażeń, istotne jest uzyskanie lokalnych danych dotyczących wzorców oporności.⁴

Przy interpretacji wyników badań wrażliwości drobnoustrojów na netylmycynę należy wziąć pod uwagę, że wartości graniczne MIC (minimalne stężenie hamujące) określające szczepy jako wrażliwe lub oporne są ustalone dla antybiotyków stosowanych ogólnoustrojowo. W przypadku miejscowego podawania leku, jak ma to miejsce przy stosowaniu kropli do oczu, osiągane są znacznie wyższe stężenia antybiotyku bezpośrednio w miejscu zakażenia. Z tego powodu, nawet szczepy klasyfikowane jako oporne przy podaniu ogólnoustrojowym mogą być skutecznie eliminowane podczas terapii miejscowej.⁵

W niektórych krajach europejskich oporność na antybiotyki aminoglikozydowe może występować nawet u 50% bakterii z rodzaju Staphylococcus.⁶

Dane kliniczne i mikrobiologiczne

Badania in vitro potwierdziły aktywność netylmycyny przeciwko większości szczepów powszechnie występujących drobnoustrojów chorobotwórczych wywołujących zakażenia oka oraz bakterii flory skórnej.⁷

Przedstawione dane dotyczą oporności na netylmycynę na podstawie badań in vitro przeprowadzonych na 767 szczepach bakterii izolowanych z próbek materiału klinicznego z oka, pobranych w siedmiu krajach europejskich: Francji, Niemczech, Włoszech, Polsce, Słowacji, Hiszpanii i Wielkiej Brytanii. Dane te obrazują ogólny poziom oporności bakterii powszechnie występujących w oku na ten antybiotyk.⁸

Oporność krzyżowa

Zjawisko oporności krzyżowej pomiędzy antybiotykami aminoglikozydowymi (takimi jak gentamycyna, tobramycyna i netylmycyna) jest związane ze swoistością enzymów modyfikujących te antybiotyki, głównie adenylotransferazy (ANT) oraz acetylotransferazy (ACC). Jednak stopień oporności krzyżowej różni się pomiędzy poszczególnymi antybiotykami aminoglikozydowymi w zależności od specyficzności tych enzymów wobec konkretnych substancji.⁹

Najczęstszym mechanizmem nabytej oporności na aminoglikozydy jest inaktywacja antybiotyku przez enzymy modyfikujące, które są kodowane przez plazmidy i transpozony. Ten mechanizm umożliwia szybkie rozprzestrzenianie się oporności wśród różnych szczepów bakterii.¹⁰