Właściwości farmakodynamiczne neomycyny

Neomycyna należy do grupy farmakoterapeutycznej antybiotyków aminoglikozydowych, oznaczonej kodem ATC: A01AB08. Jest antybiotykiem produkowanym przez szczepy bakterii Streptomyces fradiae i charakteryzuje się działaniem bakteriobójczym o szerokim spektrum aktywności przeciwbakteryjnej.¹

Mechanizm działania

Bakteriobójczy efekt neomycyny wynika z jej zdolności do wiązania się z podjednostką 30S rybosomu bakteryjnego. Takie połączenie prowadzi do zakłócenia prawidłowego odczytu informacji zawartej w mRNA podczas procesu translacji, co skutkuje syntezą nieprawidłowych białek. Ostatecznie ten łańcuch zdarzeń prowadzi do śmierci komórki bakteryjnej.²

Spektrum przeciwbakteryjne

Neomycyna wykazuje szerokie spektrum działania przeciwbakteryjnego, obejmujące zarówno bakterie Gram-ujemne, jak i Gram-dodatnie. Skuteczność tego antybiotyku została potwierdzona wobec następujących drobnoustrojów:³

Aktywność wobec bakterii Gram-ujemnych

Neomycyna wykazuje aktywność przeciwbakteryjną wobec szerokiego zakresu bakterii Gram-ujemnych, do których należą:⁴

• Escherichia coli – jeden z głównych patogenów jelitowych oraz czynnik etiologiczny zakażeń układu moczowego
• Enterobacter aerogenes – patogen oportunistyczny, często związany z zakażeniami szpitalnymi
• Klebsiella pneumoniae – istotny czynnik etiologiczny zapaleń płuc oraz zakażeń układu moczowego
• Pasteurella spp. – drobnoustroje często związane z zakażeniami ran po ukąszeniach zwierząt
• Proteus vulgaris – patogen związany z zakażeniami układu moczowego oraz ran
• Salmonella spp. – bakterie odpowiedzialne za zatrucia pokarmowe oraz dur brzuszny
• Shigella spp. – czynniki etiologiczne czerwonki bakteryjnej
• Haemophilus influenzae – patogen układu oddechowego, mogący powodować zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych
• Neisseria meningitidis – czynnik etiologiczny zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych
• Vibrio cholerae – patogen odpowiedzialny za cholerę
• Bordetella pertussis – czynnik etiologiczny krztuśca

Aktywność wobec bakterii Gram-dodatnich

Neomycyna wykazuje również skuteczność przeciwko wybranym bakteriom Gram-dodatnim, w tym:⁵

• Bacillus anthracis – czynnik etiologiczny wąglika
• Corynebacterium diptheriae – patogen odpowiedzialny za błonicę
• Staphylococcus aureus – powszechny patogen odpowiedzialny za różnorodne zakażenia skóry i tkanek miękkich
• Streptococcus faecalis (obecnie klasyfikowany jako Enterococcus faecalis) – powodujący zakażenia układu moczowego i wsierdzia
• Listeria monocytogenes – patogen wywołujący listeriozę, szczególnie niebezpieczny dla kobiet w ciąży i osób z obniżoną odpornością
• Mycobacterium tuberculosis – czynnik etiologiczny gruźlicy

Ograniczenia w spektrum działania

Należy zwrócić uwagę, że pomimo szerokiego spektrum działania, neomycyna nie wykazuje aktywności przeciwko Pseudomonas aeruginosa – istotnego patogenu oportunistycznego, często związanego z zakażeniami szpitalnymi oraz zakażeniami u pacjentów z obniżoną odpornością.⁶