Przedawkowanie
Lidocaine 2% Fresenius Kabi 20 mg/ml

Przedawkowanie leku Lidocaine 2% Fresenius Kabi

Przedawkowanie lidokainy chlorowodorku stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia i życia pacjenta. Roztwór Lidocaine 2% Fresenius Kabi zawiera 20 mg/ml lidokainy chlorowodorku (co odpowiada 16,22 mg lidokainy), a w zależności od objętości opakowania może zawierać 100 mg, 200 mg lub 400 mg substancji czynnej w całej fiolce.¹

Objawy toksyczności ogólnoustrojowej

Przedawkowanie lidokainy charakteryzuje się ostrą toksycznością ogólnoustrojową, która rozwija się w sposób progresywny, z początkowo łagodnymi objawami, które mogą szybko eskalować do zagrażających życiu powikłań. Symptomy toksycznego działania lidokainy dotyczą przede wszystkim ośrodkowego układu nerwowego oraz układu sercowo-naczyniowego.²

Objawy neurotoksyczności

Reakcje toksyczne ze strony ośrodkowego układu nerwowego narastają stopniowo i należy je dokładnie monitorować, gdyż wczesne objawy mogą szybko przejść w stany zagrażające życiu. Początkowo obserwuje się:³

• Parestezje okołoustne – nieprawidłowe odczucia w okolicy ust
• Drętwienie języka – zaburzenia czucia w obrębie języka
• Uczucie pustki w głowie – subiektywne odczucie lekkości głowy
• Nadwrażliwość na dźwięki – wzmożona reakcja na bodźce dźwiękowe
• Szumy uszne – percepcja dźwięku przy braku zewnętrznego źródła dźwięku

Następnie mogą pojawić się poważniejsze objawy, które są zwiastunem zbliżających się drgawek:⁴

• Zaburzenia widzenia – niewyraźne widzenie, podwójne widzenie
• Drżenia mięśniowe – mimowolne, rytmiczne skurcze mięśni
• Skurcze mięśni – nagłe, gwałtowne skurcze grup mięśniowych

Te objawy nie powinny być mylone z przejawami zachowania neurotycznego. W dalszej kolejności mogą wystąpić:⁵

• Utrata przytomności – całkowity brak świadomości i reakcji na bodźce
• Napady drgawek typu grand mal – uogólnione drgawki toniczno-kloniczne trwające od kilku sekund do kilkunastu minut
• Niedotlenienie – wtórne do zwiększonej aktywności mięśniowej podczas drgawek
• Hiperkapnia – zwiększenie stężenia dwutlenku węgla we krwi
• Zaburzenia czynności oddechowych – nieprawidłowy rytm i głębokość oddychania
• Utrata drożności dróg oddechowych – blokada przepływu powietrza przez drogi oddechowe
• Bezdech – zatrzymanie oddychania, występujące w ciężkich przypadkach

Warto podkreślić, że kwasica może dodatkowo nasilać toksyczne działanie lidokainy, co prowadzi do błędnego koła reakcji toksycznych.⁶

Objawy kardiotoksyczności

W ciężkich przypadkach przedawkowania lidokainy obserwuje się objawy toksyczne ze strony układu sercowo-naczyniowego. Przy wysokim stężeniu ogólnoustrojowym leku mogą wystąpić:⁷

• Niedociśnienie – obniżenie ciśnienia tętniczego krwi
• Bradykardia – zwolnienie czynności serca poniżej 60 uderzeń na minutę
• Zaburzenia rytmu serca – nieprawidłowy rytm pracy serca
• Zatrzymanie akcji serca – całkowite ustanie mechanicznej czynności serca, potencjalnie śmiertelne

Dynamika przedawkowania i zdrowienia

Poprawa stanu pacjenta po przedawkowaniu lidokainy następuje głównie w wyniku redystrybucji środka miejscowo znieczulającego z ośrodkowego układu nerwowego oraz jego metabolizmu. Poprawa może nastąpić relatywnie szybko, jeśli nie podano zbyt dużej dawki lidokainy.⁸

Postępowanie w przedawkowaniu

W przypadku wystąpienia objawów ostrej toksyczności ogólnoustrojowej, priorytetem jest natychmiastowe przerwanie podawania lidokainy.⁹

Leczenie przedawkowania lidokainy powinno być ukierunkowane na trzy główne cele:¹⁰

1. Zapewnienie odpowiedniej wentylacji – zabezpieczenie funkcji oddechowych
2. Powstrzymanie drgawek – opanowanie napadów drgawkowych
3. Wspomaganie krążenia – stabilizacja układu krążenia

Postępowanie terapeutyczne powinno obejmować:¹¹

• Zabezpieczenie drożności dróg oddechowych – podstawowy element resuscytacji
• Tlenoterapię – podawanie tlenu w celu poprawy utlenowania krwi
• Wentylację wspomaganą – przy użyciu maski i worka, jeśli konieczne
• Wspomaganie krążenia – przez wlew osocza lub dożylne podawanie płynów

W przypadku ciężkiej depresji układu krążenia można rozważyć zastosowanie środków wazopresyjnych, jednak należy pamiętać, że wiąże się to z ryzykiem pobudzenia ośrodkowego układu nerwowego.¹²

Przy utrzymujących się drgawkach:¹³

• Jeśli drgawki nie ustąpią samoistnie w ciągu 15-20 sekund, można zastosować:
  • Diazepam w dawce 0,1 mg/kg mc. dożylnie (iv.)
  • Tiopental sodu w dawce 1-3 mg/kg mc. dożylnie (iv.)
• Należy pamiętać, że leki przeciwdrgawkowe również mogą działać depresyjnie na układ oddechowy i układ krążenia.

W przypadku długotrwałych drgawek, które zagrażają prawidłowej wentylacji i natlenowaniu pacjenta, należy rozważyć wczesną intubację dotchawiczą.¹⁴

W przypadku zatrzymania akcji serca:¹⁵

• Natychmiastowe rozpoczęcie resuscytacji krążeniowo-oddechowej
• Kontynuowanie działań mających na celu zapewnienie:
  • Optymalnego natlenienia
  • Właściwej wentylacji
  • Wspomagania krążenia
  • Leczenia kwasicy

Warto podkreślić, że dializa ma znikomą wartość w leczeniu ostrego przedawkowania lidokainy i nie jest zalecana jako metoda eliminacji tego leku z organizmu.¹⁶

Tabela objawów przedawkowania lidokainy