Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Ketokonazol wykazuje znaczącą liczbę interakcji z innymi lekami ze względu na jego zdolność do hamowania enzymów cytochromu P450. Interakcje te mogą prowadzić do zwiększenia stężenia wielu leków w osoczu, co powoduje nasilenie ich działania farmakologicznego oraz potencjalnie zwiększa ryzyko wystąpienia działań niepożądanych ¹.

Interakcje z lekami metabolizowanymi przez cytochrom P450

Szczególnie istotne są interakcje ketokonazolu z lekami metabolizowanymi przez układ cytochromu P450. Jednoczesne stosowanie ketokonazolu z takimi lekami jak terfenadyna, astemizol, mizolastyna, chinidyna, pimozyd, midazolam, triazolam czy cyzapryd znacząco zwiększa ryzyko wystąpienia groźnych dla życia zaburzeń rytmu serca, w tym arytmii komorowych z torsade de pointes włącznie ².

Ketokonazol wpływa na metabolizm następujących grup leków:

• Leki przeciwhistaminowe – astemizol, terfenadyna, ebastyna – zwiększenie stężenia w osoczu ³
• Prokinetyki przewodu pokarmowego – cyzapryd – zwiększenie stężenia w osoczu ⁴
• Leki immunosupresyjne – cyklosporyna – zwiększenie stężenia w osoczu, wymaga monitorowania stężenia i ewentualnej modyfikacji dawki ⁵
• Statyny – symwastatyna, lowastatyna – zwiększenie stężenia w osoczu ⁶
• Benzodiazepiny – midazolam, triazolam, alprazolam – nasilenie działania nasennego i uspokajającego ⁷
• Leki przeciwzakrzepowe – warfaryna – nasilenie działania przeciwzakrzepowego, konieczność monitorowania czasu protrombinowego ⁸

Interakcje wymagające szczególnej ostrożności

Szczególną ostrożność należy zachować podczas jednoczesnego stosowania ketokonazolu z następującymi lekami ⁹:

• Inhibitory proteazy HIV (indynawir, sakwinawir) – może dojść do wzajemnego wzmocnienia działania i zwiększonego ryzyka toksyczności
• Leki onkologiczne (alkaloidy barwinka, busulfan, docetaksel) – zwiększone ryzyko toksyczności
• Antagoniści kanału wapniowego pochodne dihydropirydyny oraz werapamil – nasilenie działania hipotensyjnego
• Digoksyna – ryzyko zwiększenia stężenia i toksyczności
• Buspiron – zwiększenie działania anksjolitycznego
• Alfentanyl – nasilenie i przedłużenie działania opioidowego
• Syldenafil – nasilenie działania i zwiększone ryzyko działań niepożądanych

Interakcje z lekami wpływającymi na wchłanianie ketokonazolu

Wchłanianie ketokonazolu może być znacząco zmniejszone przez jednoczesne stosowanie ¹⁰:

• Leków zobojętniających – zmniejszają kwaśność soku żołądkowego niezbędną do wchłaniania ketokonazolu
• Leków przeciwcholinergicznych – wpływają na wydzielanie kwasu żołądkowego
• Antagonistów receptora H2 (ranitydyna, famotydyna) – hamują wydzielanie kwasu żołądkowego
• Inhibitorów pompy protonowej (omeprazol, pantoprazol) – silnie hamują wydzielanie kwasu żołądkowego
• Sukralfatu – tworzy barierę ochronną w żołądku, ograniczającą wchłanianie

W przypadku konieczności jednoczesnego stosowania ketokonazolu z lekami zmniejszającymi kwaśność soku żołądkowego, ketokonazol należy przyjmować co najmniej 2 godziny przed podaniem tych leków ¹¹. Pacjentom z bezkwaśnością (np. niektórym pacjentom z AIDS) zaleca się przyjmowanie ketokonazolu z napojami typu „cola”, które obniżają pH w żołądku ¹².

Interakcje z lekami przeciwgruźliczymi

Ryfampicyna i izoniazyd zmniejszają stężenie ketokonazolu w osoczu poprzez indukcję enzymów cytochromu P450. Jednoczesne podawanie ketokonazolu z tymi lekami nie jest zalecane ze względu na możliwość znacznego obniżenia skuteczności terapii przeciwgrzybiczej ¹³.

Interakcje z lekami przeciwcukrzycowymi

Leki przeciwgrzybicze pochodne imidazolu, do których należy ketokonazol, mogą nasilać działanie doustnych leków przeciwcukrzycowych. U chorych na cukrzycę leczonych doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi, na początku leczenia ketokonazolem należy okresowo kontrolować stężenie glukozy we krwi ¹⁴.

Interakcje z fenytoiną

Ketokonazol zwiększa stężenie fenytoiny w osoczu, co może prowadzić do nasilenia jej działania przeciwpadaczkowego, ale również zwiększa ryzyko wystąpienia działań niepożądanych. Jednocześnie fenytoina zmniejsza stężenie ketokonazolu w osoczu, co może obniżyć skuteczność leczenia przeciwgrzybiczego ¹⁵.

Interakcje ketokonazolu z alkoholem

Jednoczesne spożywanie alkoholu podczas terapii ketokonazolem stanowi istotne ryzyko dla pacjenta. Alkohol w połączeniu z ketokonazolem znacząco zwiększa ryzyko uszkodzenia wątroby ¹⁶.

Szczególnie narażone na hepatotoksyczne działanie połączenia ketokonazolu z alkoholem są następujące grupy pacjentów:

• Osoby stosujące ketokonazol długotrwale
• Pacjenci z chorobami wątroby w wywiadzie
• Pacjenci jednocześnie przyjmujący inne leki o potencjalnym działaniu hepatotoksycznym

Ze względu na powyższe zagrożenia, pacjentom stosującym ketokonazol należy zdecydowanie odradzić spożywanie alkoholu w trakcie terapii. Hepatotoksyczność jest jednym z najpoważniejszych działań niepożądanych ketokonazolu, a alkohol może znacząco zwiększyć to ryzyko ¹⁷.

Tabela interakcji ketokonazolu z innymi lekami