Właściwości farmakodynamiczne glimepirydu

Glimepiryd jest doustnym lekiem przeciwcukrzycowym należącym do grupy farmakoterapeutycznej sulfonamidów, pochodnych sulfonylomocznika. Według klasyfikacji ATC przypisano mu kod A10B B12. Jest stosowany w leczeniu cukrzycy insulinoniezależnej (typu 2). ¹

Mechanizm działania

Główny mechanizm działania glimepirydu opiera się na stymulacji wydzielania insuliny z komórek beta trzustki. Podobnie jak inne pochodne sulfonylomocznika, glimepiryd wzmacnia reakcję tych komórek na fizjologiczny bodziec, jakim jest glukoza. Wykazuje również działanie pozatrzustkowe, co jest charakterystyczne również dla innych leków z tej grupy. ²

Uwalnianie insuliny

Mechanizm uwalniania insuliny pod wpływem glimepirydu polega na zamykaniu ATP-zależnego kanału potasowego w komórkach beta trzustki, co jest typowe dla wszystkich pochodnych sulfonylomocznika. Zamknięcie tego kanału prowadzi do depolaryzacji błony komórkowej, co skutkuje otwarciem kanałów wapniowych i zwiększonym napływem jonów wapnia do wnętrza komórki. Wzmożony napływ wapnia inicjuje proces egzocytozy, prowadząc do uwolnienia insuliny. Warto podkreślić, że glimepiryd wiąże się nietrwale z określonym białkiem błonowym komórek beta, które jest związane z ATP-zależnym kanałem potasowym. Miejsce to różni się od standardowego miejsca wiązania innych pochodnych sulfonylomocznika. ³

Działanie pozatrzustkowe

Glimepiryd wykazuje także istotne działania poza trzustką, które przyczyniają się do jego efektu przeciwcukrzycowego. Do najważniejszych efektów pozatrzustkowych należą:

• Zwiększenie wrażliwości tkanek obwodowych na insulinę – glimepiryd poprawia insulinowrażliwość tkanek docelowych
• Zmniejszenie wychwytu insuliny przez wątrobę – prowadzi to do utrzymania wyższego stężenia insuliny w krwiobiegu

Transport glukozy do tkanek obwodowych (mięśniowej i tłuszczowej) zachodzi przy udziale specjalnych białek transportujących, zlokalizowanych w błonie komórkowej. Transport ten stanowi etap limitujący szybkość wykorzystania glukozy. Glimepiryd bardzo szybko zwiększa liczbę aktywnych cząsteczek transportujących glukozę w błonach komórkowych tkanek mięśniowych i tłuszczowych, co stymuluje wychwyt glukozy. ⁴

Ponadto glimepiryd zwiększa aktywność fosfolipazy C specyficznej dla glikozylofosfatydyloinozytolu, co prawdopodobnie jest powiązane z jego zdolnością do stymulacji lipogenezy i glikogenezy w izolowanych komórkach mięśniowych i tłuszczowych. Lek hamuje również wytwarzanie glukozy w wątrobie poprzez zwiększenie wewnątrzkomórkowego stężenia fruktozo-2,6-difosforanu, który hamuje proces glukoneogenezy. ⁵

Działanie ogólne

Minimalna skuteczna dawka doustna glimepirydu u osób zdrowych wynosi około 0,6 mg. Efekt farmakologiczny leku jest zależny od dawki i charakteryzuje się dobrą powtarzalnością. Ważną cechą glimepirydu jest zachowanie fizjologicznej odpowiedzi organizmu na intensywny wysiłek fizyczny, która polega na zmniejszeniu wydzielania insuliny. ⁶

Nie zaobserwowano istotnych różnic w działaniu terapeutycznym glimepirydu podawanego 30 minut przed posiłkiem w porównaniu z podaniem bezpośrednio przed jedzeniem. U pacjentów z cukrzycą, po zastosowaniu pojedynczej dawki dobowej, dobra kontrola metaboliczna utrzymuje się przez 24 godziny. ⁷

Hydroksymetabolit glimepirydu powoduje niewielkie, ale istotne zmniejszenie stężenia glukozy w surowicy osób zdrowych. Przyjmuje się jednak, że stanowi to jedynie niewielką część całkowitego działania przeciwcukrzycowego leku. ⁸

Zastosowanie w leczeniu skojarzonym

Leczenie skojarzone z metforminą

Badania kliniczne wykazały poprawę kontroli metabolicznej przy zastosowaniu terapii skojarzonej glimepirydu z metforminą u pacjentów, u których kontrola metaboliczna przy zastosowaniu maksymalnej dawki dobowej metforminy była niewystarczająca. W porównaniu z monoterapią metforminą, terapia skojarzona z glimepirydem pozwala osiągnąć lepsze wyniki w kontrolowaniu glikemii. ⁹

Leczenie skojarzone z insuliną

Dostępne dane dotyczące jednoczesnego stosowania glimepirydu z insuliną są ograniczone. U pacjentów, u których kontrola glikemii przy stosowaniu maksymalnej dawki glimepirydu jest niewystarczająca, możliwe jest równoległe rozpoczęcie insulinoterapii. Przeprowadzone badania wskazują, że leczenie skojarzone pozwala osiągnąć poprawę kontroli metabolicznej w stopniu porównywalnym do monoterapii insuliną, ale z zastosowaniem mniejszej średniej dawki insuliny. ¹⁰

Skład i postać farmaceutyczna

Produkt leczniczy GLITOPREL dostępny jest w formie tabletek zawierających 1 mg, 2 mg, 3 mg lub 4 mg substancji czynnej – glimepirydu. ¹¹

Tabletki GLITOPREL zawierają również substancję pomocniczą o znanym działaniu – laktozę jednowodną, której zawartość różni się w zależności od dawki substancji czynnej, jak przedstawiono w powyższej tabeli. ¹²