Przedawkowanie – Febrisan (750 mg + 60 mg + 10 mg)/5 g

Przedawkowanie
Febrisan (750 mg + 60 mg + 10 mg)/5 g

Febrisan zawiera trzy substancje czynne: paracetamol (750 mg), kwas askorbinowy (60 mg) oraz fenylefryny chlorowodorek (10 mg), których przedawkowanie może prowadzić do poważnych, potencjalnie zagrażających życiu objawów. Największe ryzyko niesie paracetamol, którego jednorazowa dawka ≥ 150 mg/kg masy ciała lub ≥ 5 g może wywołać wielofazowe zatrucie z wczesnymi objawami (nudności, wymioty, nadmierne pocenie, senność) ustępującymi czasowo, a następnie rozwijającą się hepatotoksycznością, żółtaczką, ostrym zapaleniem trzustki oraz powikłaniami takimi jak ostra niewydolność wątroby i nerek, encefalopatia, krwotoki, hipoglikemia, obrzęk mózgu, śpiączka i zgon. Fenylefryna może powodować objawy adrenergiczne (drżenie, tachykardia, nadciśnienie) oraz reakcje paradoksalne (senność, niedociśnienie, zapaść krążeniowa), natomiast toksyczność kwasu askorbinowego ujawnia się głównie po długotrwałym stosowaniu dużych dawek, manifestując się kwasicą metaboliczną, oksalurią, kamicą nerkową i zaburzeniami hematologicznymi.

Postępowanie w przypadku przedawkowania Febrisanu powinno koncentrować się przede wszystkim na toksyczności paracetamolu. Przy jednorazowym spożyciu ≥ 5 g paracetamolu i czasie od zażycia ≤ 1 godziny wskazane jest sprowokowanie wymiotów oraz podanie doustne 60-100 g węgla aktywnego. Kluczowe jest oznaczenie stężenia paracetamolu w surowicy w celu oceny ciężkości zatrucia i decyzji o wdrożeniu leczenia odtrutkami – metioniną (2,5 g) oraz acetylocysteiną, które są skuteczne zwłaszcza w ciągu pierwszych 10-12 godzin od zatrucia, z możliwą skutecznością do 24 godzin. Leczenie powinno odbywać się na oddziale intensywnej terapii z monitorowaniem funkcji wątroby, nerek i układu krążenia. W przypadku fenylefryny zaleca się płukanie żołądka oraz monitorowanie funkcji życiowych i wsparcie oddechowo-krążeniowe w ciężkich zatruciach. Ze względu na wieloskładnikowy charakter preparatu, konieczne jest uwzględnienie potencjalnych interakcji i objawów ze strony wszystkich substancji czynnych.

Pobierz ChPL PDF Febrisan – Proszek musujący – (750 mg + 60 mg + 10 mg)/5 g

Przedawkowanie leku Febrisan

Przedawkowanie paracetamolu
Przebieg zatrucia paracetamolem
Postępowanie w przedawkowaniu paracetamolu
Przedawkowanie fenylefryny
Przedawkowanie kwasu askorbowego

Tabela objawów przedawkowania
Interwencja w przypadku przedawkowania

Procedura postępowania
Kolejne rozdziały

Wskazania

Substancja czynna

Kategoria leku

Przedawkowanie leku Febrisan

Febrisan, jako produkt zawierający trzy substancje czynne (paracetamol 750 mg, kwas askorbowy 60 mg, fenylefryny chlorowodorek 10 mg), może wywołać objawy przedawkowania związane z działaniem jednej lub wszystkich tych składników jednocześnie. Niebezpieczeństwa wynikające z przedawkowania mogą być poważne i zagrażające życiu, szczególnie w przypadku paracetamolu.¹

Przedawkowanie paracetamolu

Przedawkowanie paracetamolu stanowi największe zagrożenie spośród wszystkich składników leku Febrisan. Konsekwencje mogą być skrajnie poważne, łącznie z uszkodzeniem wątroby wymagającym przeszczepu, a nawet zgonem. Uszkodzenie wątroby jest możliwe u dorosłych, którzy przyjęli jednorazowo 150 mg/kg masy ciała lub więcej paracetamolu. Należy podkreślić, że definicja przedawkowania paracetamolu nie jest jednoznaczna.²

Podczas przedawkowania zaobserwowano również przypadki ostrego zapalenia trzustki, które zwykle towarzyszą zaburzeniom czynności wątroby (w tym ostrej niewydolności wątroby) i toksycznemu uszkodzeniu tego narządu.³

Przebieg zatrucia paracetamolem

Zatrucie paracetamolem rozwija się wielofazowo. W ciągu kilku do kilkunastu godzin po przedawkowaniu mogą wystąpić następujące objawy: nudności, wymioty, nadmierne pocenie, senność i ogólne osłabienie. Charakterystyczną cechą jest możliwość ustąpienia tych objawów następnego dnia, pomimo rozwijającego się uszkodzenia wątroby. W kolejnej fazie zatrucia pojawiają się typowe objawy hepatotoksyczności: rozpieranie w nadbrzuszu, powrót nudności oraz żółtaczka.⁴

Konsekwencje przedawkowania mogą obejmować ostrą niewydolność nerek i/lub niewydolność wątroby. Niewydolność wątroby może prowadzić do poważnych powikłań takich jak: encefalopatia, krwotok, hipoglikemia, obrzęk mózgu, śpiączka, a ostatecznie śmierć. Wśród objawów niezwiązanych bezpośrednio z wątrobą raportowano również zaburzenia czynności serca.⁵

Postępowanie w przedawkowaniu paracetamolu

W każdym przypadku jednorazowego przyjęcia paracetamolu w dawce 5 g lub większej należy wdrożyć odpowiednie postępowanie. Jeśli od zażycia nie upłynęła więcej niż 1 godzina, należy sprowokować wymioty. Kluczowe jest podanie doustnie 60-100 g węgla aktywnego, najlepiej rozmieszanego z wodą.⁶

Podstawą oceny ciężkości zatrucia jest oznaczenie stężenia paracetamolu we krwi. Wartość tego stężenia w stosunku do czasu, jaki upłynął od zażycia leku, stanowi istotną wskazówkę dotyczącą konieczności leczenia odtrutkami. Jeśli oznaczenie stężenia paracetamolu we krwi nie jest możliwe, a prawdopodobna przyjęta dawka była duża, należy wdrożyć bardziej intensywne leczenie odtrutkami.⁷

W ramach leczenia należy podać 2,5 g metioniny i kontynuować terapię acetylocysteiną i/lub metioniną, które są wysoce skuteczne w pierwszych 10-12 godzinach od zatrucia. Warto zaznaczyć, że odtrutki te prawdopodobnie zachowują skuteczność nawet po 24 godzinach. Leczenie zatrucia paracetamolem powinno bezwzględnie odbywać się w warunkach szpitalnych, na oddziale intensywnej terapii.⁸

Przedawkowanie fenylefryny

Przedawkowanie fenylefryny objawia się szeregiem objawów ze strony układu nerwowego i sercowo-naczyniowego. Wśród najczęstszych należy wymienić: drżenie, niepokój, bezsenność, tachykardię, skurcze dodatkowe nadkomorowe, bóle głowy oraz mrowienie w kończynach. Charakterystycznym objawem jest też podwyższenie ciśnienia tętniczego. W cięższych przypadkach mogą występować duszności, omamy i drgawki.⁹

Warto zaznaczyć, że u niektórych osób fenylefryna może wywołać reakcje paradoksalne, takie jak: senność, depresja oddechowa, zaburzenia rytmu serca, niedociśnienie tętnicze i zapaść krążeniowa.¹⁰

Postępowanie po przedawkowaniu fenylefryny obejmuje wykonanie płukania żołądka. W ciężkich przypadkach zatrucia niezbędne jest monitorowanie funkcji życiowych pacjenta oraz wdrożenie odpowiedniego wspomagania oddechowego i krążeniowego.¹¹

Przedawkowanie kwasu askorbowego

Objawy przedawkowania kwasu askorbowego pojawiają się zazwyczaj po długotrwałym stosowaniu bardzo dużych dawek. Toksyczność witaminy C manifestuje się poprzez: kwasicę metaboliczną, oksalurię, kamicę nerkową oraz zaburzenia żołądkowo-jelitowe. Możliwe są również reakcje nadwrażliwości, wystąpienie wtórnego szkorbutu, zaburzenia krzepnięcia i gospodarki lipidowej, a nawet bezpłodność.¹²

Tabela objawów przedawkowania

Substancja czynna	Objawy przedawkowania	Niebezpieczna dawka	Komentarz kliniczny
Paracetamol	Wczesne (kilka-kilkanaście godzin): nudności, wymioty, nadmierne pocenie, senność, ogólne osłabienie	≥ 150 mg/kg mc. jednorazowo lub ≥ 5 g jednorazowo	Objawy wczesne mogą ustąpić następnego dnia mimo postępującego uszkodzenia wątroby
	Późne: rozpieranie w nadbrzuszu, nawrót nudności, żółtaczka, ostre zapalenie trzustki	Jak wyżej	Wskazują na rozwijające się uszkodzenie wątroby
	Powikłania: ostra niewydolność wątroby i/lub nerek, encefalopatia, krwotok, hipoglikemia, obrzęk mózgu, śpiączka, śmierć; zaburzenia czynności serca	Jak wyżej	Wymagają natychmiastowej interwencji w warunkach oddziału intensywnej terapii
Fenylefryna	Typowe: drżenie, niepokój, bezsenność, tachykardia, skurcze dodatkowe nadkomorowe, bóle głowy, mrowienia w kończynach, podwyższenie ciśnienia tętniczego, duszności, omamy, drgawki	Nie określono dokładnie	Objawy wynikają głównie z pobudzenia układu adrenergicznego
Fenylefryna	Paradoksalne: senność, depresja oddechowa, zaburzenia rytmu serca, niedociśnienie tętnicze, zapaść krążeniowa	Nie określono dokładnie	Występują u niektórych osób jako reakcja odwrotna
Kwas askorbowy	Kwasica metaboliczna, oksaluria, kamica nerkowa, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, reakcje nadwrażliwości, wtórny szkorbut, zaburzenia krzepnięcia i gospodarki lipidowej, bezpłodność	Długotrwałe stosowanie bardzo dużych dawek	Objawy rozwijają się zazwyczaj po przewlekłym przedawkowaniu

Interwencja w przypadku przedawkowania

Ze względu na obecność trzech substancji czynnych w preparacie Febrisan, postępowanie w przypadku przedawkowania powinno uwzględniać potencjalne zatrucie każdą z nich, ze szczególnym uwzględnieniem paracetamolu jako składnika o największym potencjale toksycznym.¹³

Procedura postępowania

W przypadku przyjęcia jednorazowo dawki ≥ 5 g paracetamolu, jeśli od zażycia nie upłynęła więcej niż godzina, należy sprowokować wymioty.¹⁴
Podanie doustnie 60-100 g węgla aktywnego rozmieszanego z wodą.¹⁵
Oznaczenie stężenia paracetamolu we krwi dla wiarygodnej oceny ciężkości zatrucia.¹⁶
Jeśli oznaczenie stężenia nie jest możliwe, a przyjęta dawka była prawdopodobnie duża, należy wdrożyć intensywne leczenie odtrutkami.¹⁷
Podanie 2,5 g metioniny z kontynuacją leczenia acetylocysteiną i/lub metioniną.¹⁸
W przypadku przedawkowania fenylefryny wykonanie płukania żołądka.¹⁹
W ciężkim zatruciu monitorowanie funkcji życiowych pacjenta oraz wspomaganie oddechowe i krążeniowe.²⁰

Należy podkreślić, że leczenie zatrucia paracetamolem powinno odbywać się w warunkach szpitalnych, na oddziale intensywnej terapii. Ma to kluczowe znaczenie dla zapewnienia właściwego monitorowania i leczenia potencjalnych powikłań wielonarządowych.²¹

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.