Wpływ leku na płodność, ciążę i laktację

Stosowanie preparatu Demezon (deksametazon w postaci sodu fosforanu) u kobiet w okresie reprodukcyjnym wymaga szczególnej uwagi lekarza. Należy przekazać pacjentce dokładne informacje dotyczące potencjalnego wpływu tego glikokortykosteroidu na płodność, przebieg ciąży oraz okres karmienia piersią, aby umożliwić świadomą decyzję dotyczącą leczenia.¹

Stosowanie w okresie ciąży

Dane kliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania deksametazonu u kobiet ciężarnych są bardzo ograniczone lub nie istnieją. Lekarz powinien poinformować pacjentkę, że długotrwałe lub wielokrotne stosowanie glikokortykosteroidów o działaniu ogólnoustrojowym w okresie ciąży wiąże się z istotnymi ryzykami dla płodu i późniejszego rozwoju dziecka.²

Do głównych zagrożeń związanych ze stosowaniem glikokortykosteroidów w ciąży należą:

• Zahamowanie wzrostu wewnątrzmacicznego – może prowadzić do niskiej masy urodzeniowej
• Zwiększone ryzyko chorób metabolicznych u dziecka w przyszłości – w tym nadciśnienia tętniczego
• Podwyższone ryzyko chorób naczyniowych w późniejszym życiu
• Wzrost prawdopodobieństwa rozwoju oporności na insulinę w wieku dorosłym³

Szczególnie istotne jest poinformowanie pacjentki, że stosowanie dużych dawek glikokortykosteroidów ogólnoustrojowych w końcowym okresie ciąży zwiększa ryzyko wystąpienia zaniku kory nadnerczy u płodu.⁴

Wyniki badań teratogenności na modelach zwierzęcych wskazują na szkodliwy wpływ deksametazonu na reprodukcję, włączając w to możliwość powstawania wad rozwojowych, takich jak rozszczep podniebienia.⁵

Mimo że Demezon jest preparatem okulistycznym podawanym miejscowo, nie można wykluczyć istotnego wchłaniania ogólnoustrojowego substancji czynnej po aplikacji do oka. W związku z tym, na podstawie dostępnych danych, nie zaleca się stosowania produktu leczniczego Demezon w okresie ciąży.⁶

Stosowanie w okresie karmienia piersią

Lekarz powinien szczegółowo omówić z pacjentką kwestię stosowania Demezonu w okresie laktacji. Glikokortykosteroidy podawane ogólnoustrojowo przenikają do mleka kobiecego, co może prowadzić do niekorzystnych następstw u dziecka karmionego piersią.⁷

Potencjalne zagrożenia dla dziecka karmionego piersią obejmują:

• Zahamowanie wzrostu niemowlęcia
• Supresję endogennego wytwarzania glikokortykosteroidów u dziecka
• Inne, niespecyficzne niekorzystne efekty zdrowotne⁸

Chociaż nie określono dokładnie, czy deksametazon z preparatu Demezon przenika do mleka ludzkiego w znaczących ilościach po podaniu ocznym, to nie można wykluczyć potencjalnego ryzyka dla karmionego piersią dziecka.⁹

W przypadku konieczności stosowania preparatu Demezon u kobiety karmiącej piersią, lekarz powinien przeprowadzić dokładną analizę korzyści i ryzyka, uwzględniającą:

1. Korzyści wynikające z karmienia piersią dla dziecka
2. Korzyści z leczenia deksametazonem dla matki

Na podstawie tej analizy należy podjąć decyzję o przerwaniu karmienia piersią lub zaprzestaniu/wstrzymaniu terapii preparatem Demezon.¹⁰

Wpływ na płodność

Istotne jest, aby lekarz przekazał pacjentkom i pacjentom w wieku reprodukcyjnym informacje dotyczące potencjalnego wpływu glikokortykosteroidów na płodność. Glikokortykosteroidy stosowane ogólnoustrojowo mogą zaburzać funkcjonowanie osi podwzgórze-przysadka, co prowadzi do zaburzeń hormonalnych.¹¹

Wpływ glikokortykosteroidów na płodność obejmuje przede wszystkim:

• Zaburzenia wydzielania hormonów przez podwzgórze
• Wpływ na funkcję przysadki mózgowej
• Zaburzenia gametogenezy w jądrach u mężczyzn
• Zaburzenia gametogenezy w jajnikach u kobiet¹²

Należy podkreślić, że dotychczas nie określono jednoznacznie, czy deksametazon podawany w postaci kropli do oczu (Demezon) wpływa na płodność. Niemniej jednak, przy podejmowaniu decyzji o stosowaniu tego preparatu u pacjentów planujących prokreację, należy uwzględnić potencjalne ryzyko związane z ogólnoustrojowym działaniem glikokortykosteroidów.¹³