Właściwości farmakodynamiczne

Cylostazol należy do grupy farmakoterapeutycznej: leki przeciwzakrzepowe, inhibitory agregacji płytek krwi (bez heparyny), o kodzie ATC: B 01 AC 23. Substancja ta wykazuje złożony mechanizm działania i szereg efektów farmakodynamicznych, które przekładają się na korzyści kliniczne u pacjentów z chromaniem przestankowym.¹

Wpływ na zdolność wysiłkową

Skuteczność cylostazolu w poprawie zdolności wysiłkowej u pacjentów z chromaniem przestankowym została potwierdzona w dziewięciu kontrolowanych placebo badaniach klinicznych obejmujących 1634 pacjentów otrzymujących cylostazol. Oceniano dwa kluczowe parametry: bezwzględny dystans chromania (ACD – Absolute Claudication Distance, zwany również maksymalnym odcinkiem marszu) oraz początkowy dystans chromania (ICD – Initial Claudication Distance, definiowany jako odległość, którą pacjent jest w stanie przejść bez wystąpienia bólu).²

Po 24 tygodniach terapii cylostazol w dawce 100 mg dwa razy na dobę wykazał znaczącą poprawę zdolności wysiłkowej. Średnia wartość ACD zwiększyła się w zakresie od 60,4 do 129,1 metra, natomiast średnia wartość ICD wzrosła od 47,3 do 93,6 metra.³

Metaanaliza obejmująca dziewięć badań klinicznych, oparta na ważonej różnicy średnich, wykazała znaczącą bezwzględną ogólną poprawę od początku badania o 42 metry w odniesieniu do maksymalnego odcinka marszu (ACD) dla cylostazolu w dawce 100 mg stosowanego dwa razy na dobę w porównaniu z placebo. Wartość ta odpowiada względnej poprawie o 100% w stosunku do placebo. Warto zauważyć, że skuteczność cylostazolu wydaje się być mniejsza u pacjentów z cukrzycą w porównaniu do pacjentów bez tej choroby współistniejącej.⁴

Mechanizm działania naczyniowego

Badania na modelach zwierzęcych wykazały, że cylostazol powoduje rozszerzenie naczyń krwionośnych. Efekt ten został potwierdzony również w niewielkich badaniach z udziałem ludzi, w których mierzono przepływ krwi w obrębie stawów skokowych metodą pletyzmografii tensometrycznej (typu strain gauge).⁵

Cylostazol wykazuje również działanie antyproliferacyjne, hamując in vitro proliferację komórek mięśni gładkich zarówno u szczurów, jak i u ludzi. Ponadto substancja ta hamuje reakcję uwalniania z płytek krwi czynnika wzrostu pochodzenia płytkowego oraz PF-4 (czynnik płytkowy 4) w płytkach krwi ludzkiej.⁶

Wpływ na agregację płytek krwi

Badania przeprowadzone na zwierzętach oraz u ludzi (zarówno in vivo, jak i ex vivo) wykazały, że cylostazol powoduje odwracalne zahamowanie agregacji płytek krwi. Działanie hamujące jest skuteczne w odniesieniu do szeregu czynników wywołujących agregację, w tym:⁷

• Naprężenie ścinające
• Kwas arachidonowy
• Kolagen
• ADP (adenozynodifosforan)
• Adrenalina

U ludzi zahamowanie agregacji płytek krwi utrzymuje się do 12 godzin po podaniu leku. Po przerwaniu stosowania cylostazolu przywrócenie prawidłowej agregacji następuje w ciągu 48-96 godzin, co istotne – bez występowania nadmiernej skłonności do agregacji „z odbicia”, co świadczy o bezpieczeństwie odstawienia leku.⁸

Wpływ na profil lipidowy

Wykazano korzystny wpływ cylostazolu na profil lipidowy osocza. W badaniach klinicznych po 12 tygodniach stosowania cylostazolu w dawce 100 mg dwa razy na dobę zaobserwowano, w porównaniu z placebo:⁹

• Zmniejszenie stężenia triglicerydów o 0,33 mmol/l (15%)
• Zwiększenie stężenia cholesterolu HDL o 0,10 mmol/l (10%)

Długoterminowa skuteczność i bezpieczeństwo

Długoterminowa skuteczność i bezpieczeństwo stosowania cylostazolu zostały ocenione w randomizowanym, kontrolowanym placebo badaniu fazy IV z podwójnie ślepą próbą. Badanie to skoncentrowano szczególnie na ocenie wpływu na śmiertelność i profil bezpieczeństwa podczas długotrwałej terapii.¹⁰

W badaniu uczestniczyło łącznie 1439 pacjentów z chromaniem przestankowym bez współistniejącej niewydolności serca, którzy otrzymywali cylostazol lub placebo przez okres do trzech lat. Mediana czasu stosowania badanego leku wynosiła 18 miesięcy.¹¹

Obserwowany 36-miesięczny wskaźnik zdarzeń Kaplana-Meiera dla zgonów podczas stosowania badanego leku wynosił:¹²

Uzyskane wyniki wskazują, że długotrwałe leczenie cylostazolem nie budzi wątpliwości dotyczących bezpieczeństwa stosowania, co ma istotne znaczenie kliniczne dla pacjentów wymagających długotrwałej terapii z powodu chromania przestankowego.¹³