Działania niepożądane atorwastatyny – kompleksowa analiza kliniczna

Atorwastatyna, jako inhibitor reduktazy HMG-CoA, charakteryzuje się określonym profilem bezpieczeństwa. Dane z badań klinicznych i doświadczeń po wprowadzeniu produktu leczniczego Atorvastatin Genoptim na rynek pozwalają na szczegółową ocenę ryzyka związanego z jego stosowaniem. W kontrolowanych placebo badaniach klinicznych dotyczących atorwastatyny, obejmujących 16 066 pacjentów leczonych średnio przez 53 tygodnie, 5,2% pacjentów w grupie leczonej atorwastatyną w porównaniu do 4,0% w grupie placebo przerwało leczenie z powodu działań niepożądanych.¹

Nieprawidłowości biochemiczne i parametry laboratoryjne

Podczas stosowania atorwastatyny obserwuje się charakterystyczne zmiany w parametrach laboratoryjnych. Istotne klinicznie zwiększenie aktywności aminotransferaz w surowicy (>3 razy GGN) wystąpiło u 0,8% pacjentów przyjmujących atorwastatynę. Warto podkreślić, że zmiany te były zależne od wielkości dawki i odwracalne u wszystkich pacjentów. Podobnie zwiększenie aktywności kinazy kreatynowej (CK) w surowicy (>3 razy GGN) zanotowano u 2,5% pacjentów, a znaczne zwiększenie (>10 razy GGN) wystąpiło u 0,4% pacjentów otrzymujących atorwastatynę. ^{3 razy GGN) zwiększenie aktywności aminotransferaz w surowicy wystąpiło u 0,8% pacjentów przyjmujących produkt Atorvastatin Genoptim. Było ono zależne od wielkości dawki produktu i odwracalne u wszystkich pacjentów. […] Zwiększenie aktywności kinazy kreatynowej (CK) w surowicy (> 3 razy GGN) zanotowano u 2,5% pacjentów przyjmujących produkt Atorvastatin Genoptim. Wyniki te są podobne do otrzymanych w badaniach klinicznych dla innych inhibitorów reduktazy HMG-CoA. Zwiększenie aktywności CK (>10 razy GGN) wystąpiło u 0,4% pacjentów otrzymujących produkt Atorvastatin Genoptim.”>2}

Szczególnie istotne działania niepożądane

Wśród szczególnie istotnych działań niepożądanych obserwowanych przy stosowaniu atorwastatyny należy wymienić zaburzenia mięśniowo-szkieletowe, w tym miopatię, zapalenie mięśni i w rzadkich przypadkach rabdomiolizę. Rabdomioliza jest poważnym powikłaniem, które może prowadzić do niewydolności nerek i stanów zagrażających życiu. Odnotowano również przypadki immunozależnej miopatii martwiczej, która wymaga szczególnej uwagi klinicznej.³

Bardzo istotne są również zaburzenia wątroby, jak zapalenie wątroby, cholestaza czy niewydolność wątroby. Dlatego konieczne jest monitorowanie funkcji wątroby u pacjentów przyjmujących atorwastatynę.⁴

Działania niepożądane u dzieci i młodzieży

Profil działań niepożądanych u dzieci i młodzieży w wieku od 10 do 17 lat leczonych atorwastatyną jest na ogół podobny do profilu pacjentów, którzy otrzymywali placebo. Najczęściej występującymi działaniami niepożądanymi w tej grupie wiekowej były zakażenia. Co istotne, nie stwierdzono klinicznie istotnego wpływu na wzrost i dojrzewanie płciowe w badaniu klinicznym trwającym trzy lata.⁵

Baza danych bezpieczeństwa klinicznego zawiera dane dotyczące 520 dzieci leczonych atorwastatyną, w różnych grupach wiekowych: poniżej 6 lat (7 pacjentów), 6-9 lat (121 pacjentów) oraz 10-17 lat (392 pacjentów). Dostępne dane wskazują, że częstość, rodzaj i nasilenie działań niepożądanych u dzieci są podobne jak u pacjentów dorosłych.<sup data-drug="Atorvastatin Genoptim" data-section="Działania niepożądane" title="Baza danych bezpieczeństwa klinicznego zawiera dane dotyczące 520 dzieci leczonych atorwastatyną, spośród których 7 pacjentów było w wieku 6

Działania niepożądane związane z grupą statyn

Warto zwrócić uwagę na działania niepożądane zgłaszane podczas stosowania różnych statyn, które mogą również wystąpić przy stosowaniu atorwastatyny. Obejmują one: ^{30 kg/m², zwiększone stężenia triglicerydów, nadciśnienie tętnicze w wywiadzie).”>7}

• Zaburzenia seksualne – problemy z funkcją seksualną zgłaszane przez pacjentów przyjmujących statyny
• Depresja – zaburzenia nastroju mogące wystąpić podczas terapii
• Śródmiąższowa choroba płuc – rzadkie powikłanie, występujące szczególnie podczas długotrwałego leczenia
• Cukrzyca – ryzyko jej wystąpienia zależy od obecności czynników ryzyka, takich jak: stężenie glukozy na czczo ≥5,6 mmol/L, BMI >30 kg/m², zwiększone stężenia triglicerydów, nadciśnienie tętnicze w wywiadzie

Klasyfikacja działań niepożądanych według częstości występowania

Działania niepożądane atorwastatyny klasyfikowane są według częstości występowania zgodnie z następującą skalą:<sup data-drug="Atorvastatin Genoptim" data-section="Działania niepożądane" title="Częstość występowania działań niepożądanych ustalono zgodnie z następującą zasadą: często (≥1/100, <1/10); niezbyt często (≥1/1000, <1/100); rzadko (≥1/10 000, <1/1000); bardzo rzadko (8

• Często: występujące u ≥1/100 do <1/10 pacjentów
• Niezbyt często: występujące u ≥1/1000 do <1/100 pacjentów
• Rzadko: występujące u ≥1/10 000 do <1/1000 pacjentów
• Bardzo rzadko: występujące u <1/10 000 pacjentów
• Częstość nieznana: nie może być określona na podstawie dostępnych danych

Szczegółowa tabela działań niepożądanych

Poniższa tabela przedstawia kompleksowe zestawienie działań niepożądanych atorwastatyny, z uwzględnieniem częstości występowania oraz podziału na układy narządów:⁹

Monitorowanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu szczególnie istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania leku. Wszelkie podejrzewane działania niepożądane powinny być zgłaszane do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.¹⁰

Zalecenia dotyczące monitorowania bezpieczeństwa

Ze względu na ryzyko wystąpienia działań niepożądanych związanych z funkcją wątroby i mięśni, zaleca się regularne monitorowanie aktywności enzymów wątrobowych oraz kinazy kreatynowej, szczególnie w przypadku stosowania wysokich dawek atorwastatyny. Pacjenci powinni być również poinformowani o konieczności zgłaszania lekarzowi takich objawów jak bóle mięśniowe, osłabienie, zażółcenie skóry i białkówek oczu czy ciemne zabarwienie moczu.¹¹

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z czynnikami ryzyka rozwoju cukrzycy, takimi jak podwyższony poziom glukozy na czczo, nadwaga/otyłość, hipertriglicerydemia czy nadciśnienie tętnicze w wywiadzie. ^{30 kg/m², zwiększone stężenia triglicerydów, nadciśnienie tętnicze w wywiadzie).”>12}