Właściwości farmakodynamiczne leku Alendrogen

Alendrogen zawiera jako substancję czynną alendronian sodu trójwodny w dawce 70 mg, który należy do grupy farmakoterapeutycznej bisfosfonianów stosowanych w leczeniu chorób kości (kod ATC: M 05 BA 04). Lek ten charakteryzuje się specyficznym mechanizmem działania oraz udokumentowaną skutecznością kliniczną w leczeniu osteoporozy pomenopauzalnej.¹

Mechanizm działania

Alendronian sodu trójwodny wykazuje specyficzny mechanizm działania polegający na hamowaniu osteoklastycznej resorpcji kości. Co istotne z punktu widzenia fizjologii kości, działanie to zachodzi bez bezpośredniego wpływu na proces tworzenia tkanki kostnej. Badania przedkliniczne dostarczyły dowodów, że alendronian gromadzi się preferencyjnie w miejscach aktywnej resorpcji kostnej. Pod wpływem leku następuje zahamowanie aktywności osteoklastów, przy czym procesy ich tworzenia i wiązania do powierzchni kości pozostają niezmienione. Tkanka kostna wytwarzana podczas terapii alendronianem zachowuje prawidłową strukturę i właściwości.²

Skuteczność kliniczna w leczeniu osteoporozy pomenopauzalnej

Skuteczność kliniczna alendronianu została potwierdzona w szeregu badań klinicznych. Warto podkreślić, że osteoporoza w tych badaniach była definiowana na podstawie gęstości mineralnej kości (BMD) kręgosłupa lub szyjki kości udowej jako wartość mniejsza o 2,5 odchylenia standardowego (SD) od średniej dla zdrowej populacji ludzi młodych, lub na podstawie przebytego złamania kości wynikającego z jej kruchości, niezależnie od wartości BMD.³

Równoważność dawek alendronianu

W wieloośrodkowym badaniu klinicznym trwającym rok, z udziałem kobiet po menopauzie z osteoporozą, wykazano równoważność terapeutyczną alendronianu podawanego w schemacie 70 mg raz na tydzień (n=519) z dawkowaniem 10 mg raz na dobę (n=370). Średni wzrost gęstości mineralnej kości kręgosłupa w stosunku do wartości początkowej wyniósł po roku:

• 5,1% (95% CI: 4,8; 5,4%) w grupie otrzymującej 70 mg raz na tydzień
• 5,4% (95% CI: 5,0; 5,8%) w grupie otrzymującej 10 mg raz na dobę

Podobnie korzystne efekty zaobserwowano dla innych struktur kostnych. Średni przyrost BMD w szyjce kości udowej wyniósł odpowiednio 2,3% i 2,9% dla dawek 70 mg raz w tygodniu i 10 mg raz na dobę. Dla całej kości biodrowej wartości te wyniosły odpowiednio 2,9% i 3,1%. Obie grupy wykazały także zbliżony przyrost BMD w pozostałych strukturach kostnych.⁴

Badania skuteczności długoterminowej

Wpływ alendronianu na BMD oraz częstość występowania złamań u kobiet po menopauzie został szczegółowo zbadany w dwóch wstępnych badaniach skuteczności o identycznym schemacie (łącznie n=994) oraz w badaniu „Fracture Intervention Trial” (FIT) obejmującym znacznie większą grupę pacjentek (n=6459).⁵

We wstępnych badaniach skuteczności, trzyletnie leczenie alendronianem w dawce 10 mg na dobę przyniosło znaczący przyrost gęstości mineralnej kości w porównaniu z placebo:

• 8,8% dla kręgów
• 5,9% dla szyjki kości udowej
• 7,8% dla krętarza

Istotny wzrost BMD zaobserwowano również dla całego kośćca. Co szczególnie ważne z klinicznego punktu widzenia, w grupie pacjentek leczonych alendronianem stwierdzono 48% redukcję występowania jednego lub większej liczby złamań kręgów (3,2% w grupie alendronianu wobec 6,2% w grupie placebo). W dwuletnich badaniach kontynuacyjnych obserwowano dalszy wzrost BMD kręgosłupa i krętarza, podczas gdy BMD szyjki kości udowej i całego kośćca utrzymywały się na stałym poziomie.⁶

Badanie Fracture Intervention Trial (FIT)

Badanie FIT składało się z dwóch kontrolowanych placebo badań z zastosowaniem alendronianu, które dostarczyły kluczowych danych dotyczących jego skuteczności w zapobieganiu złamaniom:⁷

FIT 1

Trzyletnie badanie FIT 1 objęło 2027 pacjentek z przebytym co najmniej jednym złamaniem (kompresyjnym) kręgów przed rozpoczęciem badania. W tej populacji alendronian podawany raz na dobę wykazał znaczącą skuteczność kliniczną:

• Redukcja o 47% częstości występowania ≥1 nowych złamań kręgów (7,9% w grupie alendronianu w porównaniu z 15,0% w grupie placebo)
• Statystycznie istotne zmniejszenie częstości występowania złamań szyjki kości udowej o 51% (1,1% w grupie alendronianu w stosunku do 2,2% w grupie placebo)

⁸

FIT 2

Czteroletnie badanie FIT 2 objęło 4432 pacjentki z małą masą kostną, ale bez złamań kręgów przed rozpoczęciem badania. Szczególnie interesująca jest analiza podgrupy kobiet z osteoporozą (37% całkowitej populacji, spełniająca kryteria definicji osteoporozy przedstawione wcześniej). W tej podgrupie wykazano:

• Redukcję o 56% częstości występowania złamań szyjki kości udowej (1,0% w grupie alendronianu w porównaniu z 2,2% w grupie placebo)
• Zmniejszenie o 50% częstości występowania ≥1 złamań kręgów (2,9% w grupie alendronianu w stosunku do 5,8% w grupie placebo)

⁹

Wyniki badań laboratoryjnych

W badaniach klinicznych z zastosowaniem alendronianu zaobserwowano pewne zmiany w parametrach biochemicznych surowicy, które jednak miały charakter bezobjawowy, przejściowy i o niewielkim nasileniu:

• Zmniejszenie stężenia wapnia w surowicy o około 18% u pacjentek przyjmujących alendronian (w porównaniu z około 12% w grupie placebo)
• Zmniejszenie stężenia fosforanów w surowicy o około 10% u pacjentek przyjmujących alendronian (w porównaniu z około 3% w grupie placebo)

Warto podkreślić, że przypadki bardziej znaczącego obniżenia stężenia wapnia (<8,0 mg/dl czyli <2,0 mmol/l) oraz fosforanów (≤2,0 mg/dl czyli ≤0,65 mmol/l) występowały z podobną częstością w grupie aktywnie leczonej i w grupie placebo.¹⁰

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Alendronian sodu był badany u niewielkiej liczby pacjentów poniżej 18 roku życia z wrodzoną łamliwością kości. Uzyskane wyniki nie pozwalają jednak na jednoznaczne określenie skuteczności alendronianu sodu w tej grupie wiekowej, gdyż były niewystarczające do sformułowania wiążących wniosków.¹¹