Interakcje leku
5-Fluorouracil-Ebewe 50 mg/ml

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Fluorouracyl (5-FU) jako lek przeciwnowotworowy z grupy antymetabolitów wchodzi w liczne interakcje z innymi produktami leczniczymi. Znajomość tych interakcji jest kluczowa dla zapewnienia bezpieczeństwa i skuteczności terapii pacjentów onkologicznych. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis istotnych klinicznie interakcji 5-fluorouracylu.¹

Interakcje o znaczeniu krytycznym

Brywudyna wchodzi w potencjalnie śmiertelną interakcję z fluorouracylem poprzez hamowanie dehydrogenazy pirymidynowej. Mechanizm ten prowadzi do zwiększonej toksyczności 5-FU, która może skutkować zgonem. Absolutnie nie należy podawać brywudyny pacjentom, którzy niedawno przyjmowali, obecnie przyjmują lub w ciągu najbliższych 4 tygodni będą poddawani chemioterapii zawierającej fluorouracyl. Wymagany jest odstęp minimum 4 tygodni między zakończeniem terapii brywudyną a rozpoczęciem leczenia 5-FU. Leczenie brywudyną można rozpocząć dopiero po 24 godzinach od podania ostatniej dawki fluorouracylu.²

W przypadku przypadkowego podania brywudyny pacjentom otrzymującym 5-FU, należy natychmiast przerwać stosowanie wszystkich leków i zastosować środki mające na celu zmniejszenie toksyczności fluoropirymidyn. Do podjętych działań powinny należeć: natychmiastowa hospitalizacja, zapobieganie zakażeniom ogólnoustrojowym i odwodnieniu oraz kontakt ze specjalistycznymi ośrodkami zatruć. Typowe objawy toksyczności fluoropirymidyn obejmują: nudności, wymioty, biegunkę, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zapalenie błon śluzowych, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, neutropenię i zahamowanie czynności szpiku kostnego.³

Interakcje z lekami modulującymi efekt terapeutyczny

Folinian wapnia (kwas folinowy) znacząco wzmacnia działanie fluorouracylu, co może prowadzić do ciężkiej, czasami śmiertelnej biegunki. Szczególnie niebezpieczny jest schemat leczenia obejmujący fluorouracyl podawany raz na tydzień dożylnie w bolusie w dawce 600 mg/m² pc. w połączeniu z folinianem wapnia, w przypadku którego odnotowano przypadki zgonów.⁴

Cymetydyna, metronidazol i interferony mogą zwiększać stężenie fluorouracylu w osoczu, co prowadzi do nasilenia toksyczności leku.⁵

Allopurynol może zmniejszać zarówno toksyczność, jak i skuteczność terapeutyczną 5-fluorouracylu.⁶

Leki takie jak chlorodiazepoksyd, disulfiram, gryzeofulwina i izoniazyd mogą zwiększać skuteczność 5-fluorouracylu.⁷

Interakcje z innymi cytostatykami

Wszystkie metody leczenia pogarszające status fizyczny pacjenta lub upośledzające czynność szpiku kostnego mogą zwiększać toksyczność fluorouracylu. Dotyczy to zwłaszcza innych leków cytostatycznych.⁸

Jednoczesne stosowanie 5-FU z innymi lekami cytotoksycznymi (cyklofosfamidem, winkrystyną, metotreksatem, cisplatyną, doksorubicyną) lub interferonem-α może nasilić zarówno skuteczność, jak i toksyczność fluorouracylu.⁹

Winorelbina podawana jednocześnie z 5-FU i kwasem folinowym może spowodować ciężkie zapalenie błon śluzowych, które w skrajnych przypadkach może prowadzić do zgonu.¹⁰

Gemcytabina może nasilać układowe działanie 5-fluorouracylu.¹¹

Po długotrwałym stosowaniu 5-fluorouracylu jednocześnie z mitomycyną odnotowano przypadki wystąpienia zespołu hemolityczno-mocznicowego.¹²

5-Fluorouracyl może nasilić toksyczne działanie antracyklin na serce.¹³

Interakcje z lekami wpływającymi na parametry laboratoryjne

Przy stosowaniu fenytoiny jednocześnie z 5-fluorouracylem obserwowano zwiększenie stężenia fenytoiny w osoczu, co prowadziło do objawów zatrucia fenytoiną.¹⁴

U pacjentów leczonych warfaryną sporadycznie obserwowano zmniejszenie wartości wskaźnika Quicka po podaniu fluorouracylu lub fluorouracylu z lewamizolem.¹⁵

Fluorouracyl może powodować zwiększone lub fałszywie dodatnie wyniki oznaczeń bilirubiny i kwasu 5-hydroksyindolowego w moczu.¹⁶

Interakcje ze szczepionkami

5-Fluorouracyl osłabia naturalny mechanizm odporności i odpowiedź immunologiczną organizmu. Stosowanie szczepionek zawierających żywe drobnoustroje może prowadzić do nasilonego namnażania wirusa, a tym samym do rozwoju infekcji.¹⁷

Leki cytostatyczne, w tym fluorouracyl, mogą osłabiać wytwarzanie przeciwciał po szczepieniu przeciwko grypie oraz zwiększać ryzyko zakażenia po zastosowaniu szczepionek zawierających żywe drobnoustroje.¹⁸

Interakcje z lekami wpływającymi na czynność wątroby i nerek

Lewamizol może zwiększać toksyczne działanie 5-fluorouracylu na wątrobę. Podczas jednoczesnego stosowania tych leków często obserwowano działania hepatotoksyczne, takie jak zwiększenie aktywności fosfatazy zasadowej, aminotransferaz czy stężenia bilirubiny.¹⁹

Leki tiazydowe mogą zwiększać toksyczne działanie leków przeciwnowotworowych na szpik kostny. U kobiet otrzymujących oprócz cyklofosfamidu, metotreksatu i fluorouracylu również tiazydowy lek moczopędny, obserwowano mniejszą liczbę granulocytów w porównaniu z pacjentkami, które otrzymywały leki cytostatyczne bez diuretyku.²⁰

Interakcje z radioterapią

Fluorouracyl może nasilać toksyczne działanie radioterapii na skórę, co jest istotne w przypadku pacjentów poddawanych jednocześnie chemio- i radioterapii.²¹

Podczas jednoczesnego stosowania innych leków hamujących czynność szpiku kostnego konieczne jest dostosowanie dawkowania. Jednoczesne lub uprzednie napromienianie może wymagać zmniejszenia dawek 5-FU.²²

Interakcje związane z ryzykiem powikłań zakrzepowych

U pacjentów z rakiem piersi otrzymujących leczenie skojarzone cyklofosfamidem, metotreksatem, fluorouracylem i tamoksyfenem zwiększone jest ryzyko zaburzeń zakrzepowo-zatorowych.²³

Leki przeciwwskazane podczas stosowania 5-fluorouracylu

Przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia 5-fluorouracylem nie należy stosować aminofenazonu, fenylobutazonu i sulfonamidów.²⁴

Interakcje 5-fluorouracylu z alkoholem

Chociaż w charakterystyce produktu leczniczego 5-Fluorouracil-Ebewe nie opisano bezpośrednich interakcji z alkoholem, należy wziąć pod uwagę, że spożywanie alkoholu przez pacjentów poddawanych chemioterapii może mieć niekorzystny wpływ na przebieg leczenia i jego skuteczność.

Alkohol etylowy może nasilać niektóre działania niepożądane związane z leczeniem 5-fluorouracylem, szczególnie:

• Zwiększenie ryzyka wystąpienia nudności i wymiotów
• Potencjalne nasilenie hepatotoksyczności – wątroba jest narządem metabolizującym zarówno fluorouracyl, jak i alkohol
• Nasilenie odwodnienia organizmu, co może być szczególnie niebezpieczne w przypadku występowania objawów toksyczności ze strony przewodu pokarmowego (biegunka, wymioty)
• Osłabienie odpowiedzi immunologicznej, co w połączeniu z immunosupresyjnym działaniem 5-fluorouracylu może zwiększać ryzyko infekcji
• Możliwe interakcje na poziomie metabolizmu, gdyż alkohol wpływa na aktywność enzymów wątrobowych

Z uwagi na powyższe ryzyko, zaleca się unikanie spożywania alkoholu podczas leczenia 5-fluorouracylem oraz bezpośrednio przed i po terapii. Pacjenci powinni skonsultować z lekarzem prowadzącym kwestię spożywania alkoholu podczas leczenia onkologicznego.

Tabela interakcji 5-fluorouracylu