Przerost bakteryjny jelita cienkiego – Rokowania, prognozy i postęp choroby

Przerost bakteryjny jelita cienkiego
Rokowania, prognozy i postęp choroby

Rokowanie w przerostu bakteryjnego jelita cienkiego (SIBO) jest ściśle związane z etiologią choroby podstawowej oraz skutecznością jej leczenia. W większości przypadków rokowanie jest dobre, a hospitalizacja i powikłania są rzadkie, jednak przewlekła i ciężka postać SIBO może prowadzić do znacznej utraty masy ciała, niedożywienia oraz niewydolności jelit, co pogarsza rokowanie. U pacjentów z marskością wątroby obecność SIBO (p = 0,028; HR = 4,2 (1,2-14,9)) oraz obniżony poziom albuminy w surowicy (p = 0,027) stanowią niezależne czynniki ryzyka zgonu. Nawrót SIBO po leczeniu ryfaksyminą występuje u 44% pacjentów w ciągu 9 miesięcy, a czynniki ryzyka nawrotu obejmują starszy wiek (OR 1,1), appendektomię (OR 5,9) oraz długotrwałe stosowanie inhibitorów pompy protonowej (OR 3,5).

Przerost bakteryjny jelita cienkiego (SIBO) – Prognoza (rokowanie)

Rokowanie w ciężkiej postaci SIBO
SIBO a współistniejące choroby
Nawroty SIBO
SIBO a objawy kliniczne – implikacje dla rokowania
Wnioski dotyczące rokowania
Kolejne rozdziały

Przerost bakteryjny jelita cienkiego (SIBO) – Prognoza (rokowanie)

Rokowanie w przypadku przerostu bakteryjnego jelita cienkiego (SIBO) jest ściśle uzależnione od etiologii schorzenia podstawowego, które doprowadziło do rozwoju SIBO. W większości przypadków rokowanie jest dobre, rzadko wymagana jest hospitalizacja, a powikłania nie są powszechne.¹ Należy jednak podkreślić, że całkowite rokowanie zależy od skuteczności leczenia choroby podstawowej. Jeśli etiologia nie jest dobrze kontrolowana, ogólne rokowanie może być niekorzystne.² W literaturze medycznej podkreśla się, że rokowanie w SIBO jest zazwyczaj poważne i determinowane głównie przez chorobę podstawową, która doprowadziła do rozwoju SIBO.³

Rokowanie w ciężkiej postaci SIBO

Ciężka, przewlekła postać przerostu bakteryjnego jelita cienkiego może prowadzić do znacznej utraty masy ciała i ciężkiego niedożywienia, co wiąże się z istotną zachorowalnością i śmiertelnością.¹ Wczesne rozpoznanie SIBO pozwala na leczenie zaburzeń trawienia składników odżywczych i zapobieganie niedożywieniu. Nieleczone SIBO może prowadzić do niewydolności jelit, co znacząco pogarsza rokowanie.¹

SIBO a współistniejące choroby

Przerost bakteryjny jelita cienkiego wiąże się z nadmierną produkcją amoniaku, co może wywoływać encefalopatię wątrobową u pacjentów z chorobami wątroby. SIBO wynikający z zespołu krótkiego jelita lub zespolenia omijającego jelito czcze może prowadzić do kwasicy D-mleczanowej (objawiającej się splątaniem i ataksją wynikającymi z bakteryjnej fermentacji niewchłoniętych węglowodanów).¹

Szczególnie istotne są obserwacje dotyczące rokowania u pacjentów z marskością wątroby. Badania wykazały, że obecność SIBO jest związana z gorszym rokowaniem w marskości wątroby. W zdekompensowanej marskości wątroby SIBO wpływa na rokowanie tylko w pierwszym roku obserwacji, podczas gdy w przypadku wyrównanej marskości – w kolejnych latach.⁴ Obecność SIBO (p = 0,028; HR = 4,2 (1,2-14,9)) oraz poziom albuminy w surowicy (p = 0,027) okazały się istotnymi niezależnymi czynnikami ryzyka zgonu u pacjentów z marskością wątroby.⁴

Nawroty SIBO

Wskaźnik nawrotów SIBO po skutecznym leczeniu jest wysoki. Lauritano i współpracownicy stwierdzili nawrót SIBO u 44% (35/80) pacjentów dziewięć miesięcy po skutecznym leczeniu ryfaksyminą. Poza podstawową chorobą podstawową zidentyfikowano dodatkowe czynniki ryzyka nawrotu SIBO, w tym:³

Starszy wiek (OR 1,1)
Appendektomia w wywiadzie (OR 5,9)
Długotrwałe leczenie inhibitorami pompy protonowej (OR 3,5)

SIBO a objawy kliniczne – implikacje dla rokowania

Wyniki badań dotyczących korelacji między SIBO a objawami klinicznymi są niejednoznaczne, co ma wpływ na określenie rokowania. Badania wskazują na wysoką częstość występowania SIBO u pacjentów z objawami, którzy przeszli badania oddechowe. Ból brzucha, wzdęcia, palenie tytoniu i anemia są silnie związane z SIBO.⁵ Jednocześnie, poprawa kliniczna po leczeniu antybiotykami była podobna u pacjentów leczonych z powodu SIBO w porównaniu z nieleczonymi pacjentami.⁵

Inne badania sugerują, że obecność SIBO nie korelowała z objawami takimi jak biegunka czy wzdęcie brzucha, próg bólu okrężnicy ani zwiększeniem skurczów fazowych okrężnicy w odpowiedzi na rozciąganie wewnątrzświatłowe.⁶ Brak korelacji między SIBO a objawami żołądkowo-jelitowymi lub składem mikrobiologicznym oraz obecność SIBO u zdrowych osób rodzi pytanie, czy SIBO jest podstawowym czynnikiem powodującym objawy w czynnościowych zaburzeniach żołądkowo-jelitowych, czy też reprezentuje wpływ środowiskowy.⁶

Badania wykazały również, że skład mikrobiologiczny jelita cienkiego jest znacząco zmieniony u pacjentów z objawami żołądkowo-jelitowymi, w tym znaczne zmniejszenie liczby bakterii z rodzaju Prevotella i wzbogacenie mikrobiologicznego metabolizmu askorbinianu i aldaratu.⁷ Ustalenia te sugerują, że charakterystyka składu mikrobiologicznego jelita cienkiego jest istotna, ponieważ może umożliwić bardziej ukierunkowane podejście antybiotykowe u pacjentów z objawami, co potencjalnie mogłoby poprawić rokowanie.⁷

Wnioski dotyczące rokowania

Podsumowując, rokowanie w SIBO jest złożone i zależy od wielu czynników:¹³

Przyczyny podstawowej prowadzącej do SIBO
Wczesnego rozpoznania i wdrożenia odpowiedniego leczenia
Występowania chorób współistniejących, szczególnie marskości wątroby
Czynników ryzyka nawrotu (wiek, appendektomia, stosowanie inhibitorów pompy protonowej)
Skuteczności leczenia choroby podstawowej

¹³⁴

Leczenie antybiotykowe SIBO wymaga dalszych badań w celu określenia jego skuteczności w łagodzeniu objawów żołądkowo-jelitowych i lepszej charakterystyki typu pacjentów, którzy mogliby odnieść z niego korzyści, co mogłoby poprawić długoterminowe rokowanie.⁵ Charakterystyka składu mikrobiologicznego jelita cienkiego jest istotna, ponieważ może umożliwić bardziej ukierunkowane podejście terapeutyczne.⁷

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

Materiały źródłowe

#1 Small Intestinal Bacterial Overgrowth – StatPearls – NCBI Bookshelf
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK546634/
The prognosis depends on the etiology of the underlying condition, which is causing small intestinal bacterial overgrowth. Most cases have a good prognosis, rarely require hospital admissions, and are associated with complications. […] Severe chronic small intestinal bacterial overgrowth can result in significant weight loss and severe malnutrition, leading to substantial morbidity and mortality. Early recognition of SIBO can treat the maldigestion of nutrients and prevent malnourishment. If left untreated, SIBO can lead to intestinal failure. […] SIBO is associated with excess ammonia production and precipitate hepatic encephalopathy in patients with underlying liver disease. SIBO from short bowel syndrome or jejunal bypass can present with D-lactic acidosis (confusion and ataxia from bacterial fermentation of unabsorbed carbohydrates). […] The overall outcome depends on the underlying condition’s management. If the etiology is not well managed, the overall prognosis is grave.
#2 Small Intestinal Bacterial Overgrowth – StatPearls – NCBI Bookshelf
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK546634/
The prognosis depends on the etiology of the underlying condition, which is causing small intestinal bacterial overgrowth. Most cases have a good prognosis, rarely require hospital admissions, and are associated with complications. […] Severe chronic small intestinal bacterial overgrowth can result in significant weight loss and severe malnutrition, leading to substantial morbidity and mortality. Early recognition of SIBO can treat the maldigestion of nutrients and prevent malnourishment. If left untreated, SIBO can lead to intestinal failure. […] SIBO is associated with excess ammonia production and precipitate hepatic encephalopathy in patients with underlying liver disease. SIBO from short bowel syndrome or jejunal bypass can present with D-lactic acidosis (confusion and ataxia from bacterial fermentation of unabsorbed carbohydrates). […] The overall outcome depends on the underlying condition’s management. If the etiology is not well managed, the overall prognosis is grave.
#3 Small intestinal bacterial overgrowth syndrome
https://www.wjgnet.com/1007-9327/full/v16/i24/2978.htm
SIBO is defined as an increase in the number and/or alteration in the type of bacteria in the upper gastrointestinal tract. […] Prognosis is usually serious, determined mostly by the underlying disease that led to SIBO. […] The relapse rate of SIBO after successful treatment is high. Lauritano et al found recurrence of SIBO in 44% (35/80) of patients nine months after successful treatment with rifaximin. Apart from the basic underlying disease, further risk factors for recurrence of SIBO have been identified including older age (OR 1.1), appendectomy in the patients history (OR 5.9) and long-term treatment with proton pump inhibitors (OR 3.5).
#4 Small Intestinal Bacterial Overgrowth Is Associated with Poor Prognosis in Cirrhosis
https://www.mdpi.com/2076-2607/11/4/1017
Small intestinal bacterial overgrowth (SIBO) is associated with numerous manifestations of cirrhosis. […] To determine whether the presence of SIBO affects the prognosis in cirrhosis was the aim of the study. […] SIBO affects the prognosis only in the first year of follow-up in decompensated cirrhosis, and only in subsequent years in compensated cirrhosis. […] Presence of SIBO (p = 0.028; HR = 4.2(1.2â14.9)) and serum albumin level (p = 0.027) were significant independent risk factors for death in cirrhosis. […] SIBO is associated with poor prognosis in cirrhosis.
#5 Predictors of Small Intestinal Bacterial Overgrowth in Symptomatic Patients Referred for Breath Testing
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7524565/
The prevalence of SIBO is high in symptomatic patients who underwent breath testing. Abdominal pain, bloating, smoking, and anemia are strongly associated with SIBO. […] A positive BT was strongly associated with the presence of abdominal pain, bloating, smoking, and anemia. […] Clinical improvement after antibiotic treatment was similar in patients treated for SIBO compared to untreated patients. […] Antibiotic treatment of SIBO needs to be further investigated to determine its efficacy on gastrointestinal symptoms and to better characterize the type of patients who would benefit from it.
#6 Small intestinal microbial dysbiosis underlies symptoms associated with functional gastrointestinal disorders | Nature Communications
https://www.nature.com/articles/s41467-019-09964-7
Our findings are consistent with previous reports that found the presence of SIBO did not correlate with symptoms such as diarrhea or abdominal distention, pain threshold of the colon or increases in phasic contractions in colon in response to intraluminal distension. […] The absence of correlation between SIBO and GI symptoms or microbial composition and the presence of SIBO in healthy individuals raises the question if SIBO is a primary driver of symptoms in FGIDs or represents an environmental influence. […] We acknowledge that there are limitations that need to be addressed in future studies.
#7 Small intestinal microbial dysbiosis underlies symptoms associated with functional gastrointestinal disorders | Nature Communications
https://www.nature.com/articles/s41467-019-09964-7
Small intestinal bacterial overgrowth (SIBO) has been implicated in symptoms associated with functional gastrointestinal disorders (FGIDs), though mechanisms remain poorly defined and treatment involves non-specific antibiotics. […] SIBO is implicated in driving GI symptoms such as diarrhea, abdominal pain, and bloating; the gold standard test for SIBO is a duodenal aspirate culture to measure microbial density in the duodenum. […] SIBO, however, did not correlate with patient symptoms and was also seen in healthy individuals consuming a high-fiber diet. […] Our findings suggest that characterizing the small intestinal microbial composition is important as it may allow a more-targeted antibiotic approach in symptomatic patients. […] We found that small intestinal microbial composition was significantly altered in patients with GI symptoms, including significant decreases in members of genus Prevotella and enrichment of microbial ascorbate and aldarate metabolism.