Nadwzroczność nie jest odpowiednim tłumaczeniem dla „nearsightedness”. poprawne tłumaczenie to krótkowzroczność
Epidemiologia
Krótkowzroczność (myopia) jest obecnie jedną z najpowszechniejszych wad refrakcji na świecie, dotykającą około 28-30% populacji globalnej, co przekłada się na 1,9-2,6 miliarda osób. Prognozy wskazują na wzrost do około 50% populacji (blisko 5 miliardów) do 2050 roku. Wysoka krótkowzroczność, definiowana jako wada powyżej -6,0 dioptrii, dotyczy obecnie 4% populacji (277 milionów), z przewidywanym wzrostem do 10% (938 milionów) w tym samym okresie. Epidemiologia wykazuje znaczne zróżnicowanie geograficzne i etniczne, z najwyższą częstością w Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej (80-90% młodych dorosłych), a także istotny wzrost zachorowalności w USA (z 25% do 41,6% w latach 1971-2004). Czynniki ryzyka obejmują ograniczony czas spędzany na świeżym powietrzu, intensywną pracę wzrokową z bliska, korzystanie z urządzeń elektronicznych, urbanizację, słabe oświetlenie oraz krótki czas snu. Pandemia COVID-19 nasiliła problem, prowadząc do tzw. „kwarantannowej krótkowzroczności”. Genetyczne predyspozycje potwierdzają badania CREAM, wskazując na wieloczynnikową etiologię.
- Epidemiologia krótkowzroczności – ogólnoświatowy problem zdrowotny
- Geograficzne zróżnicowanie występowania krótkowzroczności
- Czynniki ryzyka i przyczyny wzrostu występowania krótkowzroczności
- Wpływ krótkowzroczności na zdrowie publiczne i obciążenie ekonomiczne
- Nadzór i monitorowanie epidemiologiczne krótkowzroczności
- Strategie zapobiegania i kontroli krótkowzroczności
- Klasyfikacja krótkowzroczności jako choroby
- Wnioski i przyszłe kierunki badań
Epidemiologia krótkowzroczności – ogólnoświatowy problem zdrowotny
Krótkowzroczność (myopia) stanowi jedno z najczęstszych zaburzeń wzroku na świecie i jest wiodącą przyczyną możliwych do skorygowania wad wzroku. Według aktualnych danych epidemiologicznych, krótkowzroczność dotyka obecnie około 28-30% populacji światowej (około 1,9-2,6 miliarda ludzi), a prognozy wskazują na dramatyczny wzrost tej liczby do około 50% populacji (blisko 5 miliardów ludzi) do roku 2050123. Wysoka krótkowzroczność, definiowana najczęściej jako wada przekraczająca -6,0 dioptrii, stanowi obecnie problem dla około 4% populacji światowej (277 milionów osób), a przewiduje się, że do 2050 roku liczba ta wzrośnie do około 10% (938 milionów)45.
Tempo wzrostu częstości występowania krótkowzroczności w ostatnich dekadach jest alarmujące. W Stanach Zjednoczonych odsetek osób z krótkowzrocznością wzrósł z około 25% w latach 1971-1972 do 41,6% w roku 20046. Podobne tendencje obserwowane są w innych regionach świata, co pozwala uznać krótkowzroczność za globalną epidemię wymagającą pilnej interwencji zdrowia publicznego78.
Geograficzne zróżnicowanie występowania krótkowzroczności
Częstość występowania krótkowzroczności wykazuje znaczące zróżnicowanie geograficzne i etniczne. Szczególnie wysokie wskaźniki obserwuje się w krajach Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej, gdzie krótkowzroczność dotyka nawet 80-90% młodych dorosłych910. Dla porównania, w Europie i Stanach Zjednoczonych częstość występowania szacuje się na 30-40%, a w Afryce na 10-20%11.
Wśród krajów azjatyckich, najwyższe wskaźniki krótkowzroczności zanotowano w:
- Korei Południowej – do 97% wśród 19-letnich mężczyzn12
- Tajwanie
- Singapurze
- Chinach
- Japonii
W tych krajach częstość występowania krótkowzroczności wśród młodzieży szkolnej i młodych dorosłych osiąga 80-90%13. Na przykład, w badaniu przeprowadzonym w Szanghaju wśród dzieci i młodzieży w wieku 4-14 lat, częstość występowania krótkowzroczności wynosiła 32,9%, a wysokiej krótkowzroczności 4,2%14.
W krajach europejskich i w Stanach Zjednoczonych, chociaż wskaźniki są niższe niż w Azji, również obserwuje się tendencję wzrostową. W USA krótkowzroczność dotyka obecnie około 42% populacji, co stanowi niemal dwukrotny wzrost w ciągu trzech dekad15. W regionie Bliskiego Wschodu częstość występowania krótkowzroczności wśród dzieci w wieku szkolnym wynosi około 5,23%, przy czym jest wyższa wśród dziewcząt (4,90%) niż chłopców (3,94%)16.
Różnice etniczne w występowaniu krótkowzroczności
Badania epidemiologiczne wykazały istotne różnice w częstości występowania krótkowzroczności w zależności od pochodzenia etnicznego. Krótkowzroczność jest około dwukrotnie częstsza wśród osób pochodzenia wschodnioazjatyckiego w porównaniu z osobami pochodzenia kaukaskiego w tym samym wieku17. Jest również częstsza wśród osób pochodzenia żydowskiego niż wśród osób innego pochodzenia etnicznego18.
Wśród Amerykanów w wieku od 12 do 54 lat, krótkowzroczność rzadziej występuje u osób pochodzenia afrykańskiego niż kaukaskiego19. Te różnice mogą wynikać zarówno z czynników genetycznych, jak i środowiskowych oraz stylu życia charakterystycznego dla poszczególnych grup etnicznych20.
Czynniki ryzyka i przyczyny wzrostu występowania krótkowzroczności
Dokładne mechanizmy patogenetyczne prowadzące do rozwoju krótkowzroczności pozostają niejasne, jednak badania wskazują, że jest to wynik złożonej interakcji czynników genetycznych i środowiskowych2122.
Czynniki genetyczne
Badania genetyczne, w tym największe międzynarodowe badanie genomowe CREAM (Consortium for Refractive Error and Myopia), zidentyfikowały 24 warianty genomowe związane z 10-krotnym wzrostem częstości występowania krótkowzroczności2324. Wskazuje to na wieloczynnikowy charakter krótkowzroczności, a nie wynik pojedynczego mechanizmu. Wykazano również, że krótkowzroczność u rodziców zwiększa ryzyko jej wystąpienia u dzieci25.
Czynniki środowiskowe i styl życia
Gwałtowny wzrost częstości występowania krótkowzroczności w ostatnich dekadach sugeruje istotny wpływ czynników środowiskowych i zmian stylu życia. Do najważniejszych zidentyfikowanych czynników ryzyka należą:
- Ograniczony czas spędzany na zewnątrz – wykazano, że zwiększona ilość czasu spędzanego na świeżym powietrzu chroni przed rozwojem krótkowzroczności2627
- Intensywna praca wzrokowa z bliska – długotrwałe czytanie, pisanie, praca przy komputerze28
- Zwiększony czas korzystania z urządzeń elektronicznych – badania wskazują, że dodatkowa godzina codziennego korzystania z ekranów wiąże się średnio z 21% wyższym ryzykiem wystąpienia krótkowzroczności2930
- Urbanizacja i wysoka gęstość zaludnienia – wyższa gęstość zaludnienia wydaje się być związana z ryzykiem krótkowzroczności, niezależnie od czasu spędzanego na zewnątrz i innych czynników środowiskowych31
- Ekspozycja na słabe oświetlenie, wykorzystywanie lamp LED do odrabiania lekcji32
- Krótki czas snu33
- Dystans czytania mniejszy niż 25 cm34
Badania wykazały także związek między wyższym poziomem wykształcenia, lepszymi warunkami mieszkaniowymi, wyższymi dochodami miesięcznymi i zawodami wymagającymi pracy wzrokowej z bliska a zwiększoną częstością występowania krótkowzroczności3536.
Wpływ pandemii COVID-19
Pandemia COVID-19 i związane z nią ograniczenia, w tym nauka zdalna i ograniczony dostęp do zajęć na świeżym powietrzu, przyczyniły się do nasilenia problemu krótkowzroczności wśród dzieci. Zjawisko to nazwano „kwarantannową krótkowzrocznością” (quarantine myopia)37. Badanie opublikowane w British Journal of Ophthalmology wykazało wyraźny wzrost liczby przypadków krótkowzroczności po pandemii COVID-1938.
Wpływ krótkowzroczności na zdrowie publiczne i obciążenie ekonomiczne
Krótkowzroczność, szczególnie wysoka krótkowzroczność, wiąże się z poważnymi powikłaniami, które mogą prowadzić do nieodwracalnej utraty wzroku. Do najważniejszych powikłań należą:
- Odwarstwienie siatkówki – ryzyko jest 3-krotnie wyższe u osób z krótkowzrocznością i aż 39-krotnie wyższe u osób z wysoką krótkowzrocznością w porównaniu do osób bez krótkowzroczności39
- Zwyrodnienie plamki związane z krótkowzrocznością (MMD) – ryzyko jest 13,57 razy wyższe przy niskiej krótkowzroczności, 72,74 razy wyższe przy umiarkowanej krótkowzroczności i aż 845,08 razy wyższe przy wysokiej krótkowzroczności40
- Jaskra otwartego kąta – ryzyko jest 1,59 razy wyższe przy niskiej krótkowzroczności i 2,92 razy wyższe przy umiarkowanej/wysokiej krótkowzroczności41
- Zaćma – ryzyko zaćmy podtorebkowej tylnej jest 1,56 razy wyższe przy niskiej krótkowzroczności, 2,55 razy wyższe przy umiarkowanej krótkowzroczności i 4,55 razy wyższe przy wysokiej krótkowzroczności42
Częstość występowania upośledzenia widzenia związanego z patologiczną krótkowzrocznością (PM) wynosi 7% w populacjach zachodnich i 12-27% w populacjach azjatyckich43. W niektórych regionach Azji Wschodniej, zwyrodnieniowa krótkowzroczność jest najczęstszą przyczyną upośledzenia wzroku i ślepoty wśród dorosłych w wieku 40-49 lat44.
Obciążenie ekonomiczne
Krótkowzroczność stanowi ogromne obciążenie ekonomiczne dla społeczeństwa. Globalne straty w produktywności związane z nieskorygowaną krótkowzrocznością szacuje się na około 244 miliardy dolarów amerykańskich, a z zwyrodnieniem plamki związanym z krótkowzrocznością na około 6 miliardów dolarów45. Tylko w Stanach Zjednoczonych wpływ na globalną produktywność szacuje się na 202 miliardy dolarów46.
Obciążenie ekonomiczne wynika z:
- Utraty produktywności z powodu upośledzenia wzroku spowodowanego krótkowzrocznością
- Kosztów leczenia powikłań krótkowzroczności
- Kosztów korekcji wady wzroku (okulary, soczewki kontaktowe, zabiegi chirurgiczne)47
Nadzór i monitorowanie epidemiologiczne krótkowzroczności
Mimo alarmujących danych na temat wzrostu częstości występowania krótkowzroczności, wciąż istnieją znaczące luki w systemach nadzoru epidemiologicznego. Brakuje danych z dobrze zaprojektowanych długoterminowych badań kohortowych48. Dane dotyczące zapadalności na krótkowzroczność z badań kohortowych są jeszcze bardziej ograniczone49.
Według niedawnego raportu z badania kohortowego opartego na populacji dwóch kohort australijskich dzieci w wieku szkolnym (12 i 17 lat), roczna zapadalność na krótkowzroczność wynosiła 2,2% w młodszej kohorcie i 4,1% w starszej kohorcie. Zaobserwowano znaczący wzrost częstości występowania w czasie u dzieci z obu grup wiekowych: z 1,4% do 14,4% w młodszej kohorcie i z 13,0% do 29,6% w starszej kohorcie50.
Wyzwania w monitorowaniu epidemiologicznym
Monitorowanie epidemiologiczne krótkowzroczności napotyka na szereg wyzwań, w tym:
- Brak standardowych definicji krótkowzroczności51
- Nieregularne i niespójne praktyki badań przesiewowych52
- Stosowanie różnych technik oceny53
- Zmienność w metodach testowania i gromadzenia danych, co utrudnia porównywanie częstości występowania i progresji54
Raport Narodowej Akademii Nauk, Inżynierii i Medycyny Stanów Zjednoczonych zaleca utworzenie zintegrowanego, krajowego systemu nadzoru danych do gromadzenia danych na temat badań przesiewowych wzroku, skierowań do specjalistów, danych demograficznych (wiek, rasa, płeć, lokalizacja geograficzna) i wyników skierowań5556.
Strategie zapobiegania i kontroli krótkowzroczności
W obliczu globalnej epidemii krótkowzroczności, opracowano szereg strategii mających na celu zapobieganie jej rozwojowi i kontrolę progresji, szczególnie u dzieci. Wczesna interwencja i wykrywanie krótkowzroczności u dzieci są kluczowe dla zmniejszenia jej wpływu na długoterminowe zdrowie oczu i poprawę jakości życia57.
Strategie profilaktyczne
Najskuteczniejszą, opartą na dowodach naukowych, strategią zapobiegania krótkowzroczności jest zwiększenie czasu spędzanego na świeżym powietrzu. Wytyczne WHO i badania prowadzone w Azji Wschodniej zalecają minimum 2 godziny aktywności na zewnątrz dziennie jako strategię zapobiegawczą, wskazując, że dzieci uczestniczące w takich aktywnościach mają o 20-30% mniejsze prawdopodobieństwo rozwoju krótkowzroczności58. Singapurskie Ministerstwo Zdrowia wprowadziło czas zabawy lub przerwy na świeżym powietrzu w godzinach szkolnych59.
Inne strategie profilaktyczne obejmują:
- Ograniczenie czasu spędzanego na pracy wzrokowej z bliska i korzystaniu z urządzeń elektronicznych60
- Zapewnienie odpowiedniego oświetlenia podczas czytania i pracy61
- Zachowanie odpowiedniej odległości (co najmniej 25 cm) podczas czytania i korzystania z urządzeń elektronicznych62
- Regularne przerwy podczas pracy wzrokowej z bliska (zasada 20-20-20: co 20 minut patrzenie na odległość 20 stóp przez 20 sekund)63
Strategie kontroli progresji
Dla dzieci, u których już rozwinęła się krótkowzroczność, dostępne są metody spowalniania jej progresji:
- Farmakologiczne: krople do oczu z atropiną i żel do oczu z pirenzepiną są wysoce skuteczne w kontrolowaniu progresji krótkowzroczności u dzieci64
- Optyczne: ortokeratologia, soczewki kontaktowe z peryferyjnym defokusem, okulary dwuogniskowe lub progresywne65
- Behawioralne: zwiększenie udziału w aktywnościach na świeżym powietrzu66
Skuteczne zabiegi mające na celu zmniejszenie progresji krótkowzroczności koncentrują się na redukcji hiperoptycznego defokusa, w którym światło jest skupiane za peryferyjną siatkówką67.
Klasyfikacja krótkowzroczności jako choroby
Najnowszy raport Narodowej Akademii Nauk, Inżynierii i Medycyny Stanów Zjednoczonych zaleca klasyfikację krótkowzroczności jako choroby wymagającej diagnozy medycznej, a nie tylko prostej wady refrakcji6869. Umożliwiłoby to federalnym i stanowym agencjom, a także innym zainteresowanym stronom, przeznaczenie skoncentrowanych zasobów na strategie łagodzenia krótkowzroczności.
„Krótkowzroczność jest chorobą o rosnącej częstości występowania i ciężkości na całym świecie” – zauważa K. Davina Frick, ekonomistka zdrowia i profesor w Johns Hopkins Carey Business School, współprzewodnicząca komitetu, który opracował raport. „Rozpoznanie wpływu jej powikłań na życie ludzi, wykraczających poza samą krótkowzroczność, musi być traktowane poważnie”70.
Wnioski i przyszłe kierunki badań
Krótkowzroczność stanowi globalny problem zdrowia publicznego o alarmującej skali i tempie wzrostu. Szczególnie niepokojący jest wzrost częstości występowania krótkowzroczności wśród dzieci, co zwiększa ryzyko rozwoju wysokiej krótkowzroczności i związanych z nią zagrażających wzrokowi powikłań w wieku dorosłym71.
Przyszłe badania powinny koncentrować się na:
- Lepszym zrozumieniu biologicznych i środowiskowych czynników przyczyniających się do wzrostu częstości występowania krótkowzroczności72
- Opracowaniu skutecznych strategii profilaktycznych i interwencyjnych73
- Tworzeniu standardowych definicji i metod pomiarowych do badań epidemiologicznych74
- Prowadzeniu długoterminowych badań kohortowych rozpoczynających się w młodszym wieku75
- Rozwijaniu przyjaznych dla dzieci technologii diagnostycznych76
W obliczu globalizacji problemu krótkowzroczności, pilnie potrzebne są działania na poziomie polityki zdrowotnej i społecznej, aby przeciwdziałać tej epidemii. Konieczne jest opracowanie kompleksowych programów badań przesiewowych, wczesnej interwencji i profilaktyki, szczególnie dla dzieci w wieku szkolnym, które stanowią grupę najwyższego ryzyka rozwoju i progresji krótkowzroczności7778.
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.