Angina
Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rokowanie w ostrej anginie, zwłaszcza u pacjentów bez powikłań, jest zazwyczaj bardzo dobre, gdyż większość infekcji ma charakter samoograniczający się i ustępuje w ciągu 3-4 dni. Angina wirusowa zwykle ustępuje w około tydzień, natomiast bakteryjna trwa około 10 dni i wymaga antybiotykoterapii, aby zapobiec powikłaniom. W diagnostyce i ocenie ryzyka powikłań pomocny jest wskaźnik neutrofilów do limfocytów (NLR), gdzie wartość powyżej 3,09 wskazuje na zwiększone ryzyko zakażenia głębokich przestrzeni szyi (DNI) i gorsze rokowanie, co wymaga intensywniejszego leczenia i diagnostyki obrazowej, np. tomografii komputerowej. Pacjenci hospitalizowani z ropniem okołomigdałkowym wykazują poprawę jakości życia po tonsillektomii, z wskaźnikiem użyteczności zdrowotnej wzrastającym z 0,72 do 0,95 po 6 miesiącach.
Angina (Tonsillitis) – Prognoza (Przewidywanie wyników leczenia)
Rokowanie w przypadku ostrej anginy (zapalenia migdałków) jest zazwyczaj doskonałe, szczególnie u pacjentów bez współistniejących powikłań. Większość przypadków to samoograniczające się infekcje u zdrowych pacjentów, którzy szybko się poprawiają i mają minimalne następstwa choroby. 12
Naturalny przebieg choroby
Ostra angina zwykle manifestuje się szybko pojawiającym się obrzękiem i zaczerwienieniem migdałków po inwazji patogenu. Rokowanie w przypadku ostrej anginy bez leczenia jest zazwyczaj dobre, ponieważ choroba ma zwykle charakter samoograniczający się i ustępuje samoistnie w ciągu 3-4 dni. 2 Większość przypadków wirusowego zapalenia migdałków ustępuje w ciągu kilku dni przy odpowiednim nawodnieniu i odpoczynku. 3
Czasowy przebieg infekcji różni się w zależności od etiologii:
- Angina wirusowa – typowo ustępuje samoistnie w ciągu około tygodnia 3
- Angina bakteryjna – pełny przebieg trwa około 10 dni, jednak zwykle wymaga antybiotykoterapii w celu zmniejszenia ryzyka powikłań 3
Wskaźniki prognostyczne
Stosunek neutrofilów do limfocytów (NLR) może być użytecznym prognostykiem przebiegu anginy. Wartość NLR jest wyższa u pacjentów z angina powikłaną zakażeniem głębokich przestrzeni szyi (Deep Neck Infection – DNI) w porównaniu do pacjentów bez tego powikłania. 4
- Punkt odcięcia NLR dla przewidywania rozwoju DNI wynosi 3,09 4
- U pacjentów z NLR powyżej 3,09 hospitalizacja jest zwykle przedłużona, a rokowanie gorsze 4
- Nawet przy prawidłowej temperaturze ciała, NLR ≥3,09 wymaga bardziej agresywnego i szybkiego leczenia 4
U pacjentów z zapaleniem migdałków i wysokim NLR zaleca się dalszą diagnostykę obrazową, np. tomografię komputerową, w celu oceny rozległości zakażenia głębokich przestrzeni szyi. 4
Jakość życia
Hospitalizowani pacjenci z ostrym zapaleniem migdałków i ropniem okołomigdałkowym zgłaszają wskaźnik użyteczności zdrowotnej na poziomie 0,72. Sześć miesięcy po tonsillektomii wartość ta wzrasta znacząco do 0,95. 5 Potwierdza to, że angina i jej powikłania obniżają jakość życia pacjenta, szczególnie w zakresie snu, codziennych aktywności, dyskomfortu i witalności. Tonsilektomia jest szczególnie skutecznym sposobem poprawy wskaźnika użyteczności zdrowotnej w tych obszarach. 5
Rokowanie w anginach nawracających
Pacjenci z nawracającymi infekcjami mogą wymagać interwencji chirurgicznej, jednak nawet w tych przypadkach długoterminowe rokowanie jest dobre. 1 Rokowanie w przypadku nawracającego zapalenia migdałków różni się w zależności od obecności zagrażających życiu powikłań, ale przy odpowiednim leczeniu jest zazwyczaj pomyślne. 2
W przypadkach nawracającego zapalenia migdałków zaleca się postępowanie wyczekujące, jeśli:
- Wystąpiło mniej niż 7 epizodów w ciągu ostatniego roku 6
- Mniej niż 5 epizodów rocznie w ciągu ostatnich dwóch lat 6
- Mniej niż 3 epizody rocznie w ciągu ostatnich trzech lat 6
Należy zauważyć, że tonsillektomia zapewnia głównie krótkoterminowe korzyści, takie jak zmniejszenie nieobecności w szkole i liczby dni z bólem gardła, przy czym korzyści te zmniejszają się po upływie roku. 6
Powikłania i ich wpływ na rokowanie
W erze antybiotyków nawet pacjenci z powikłaniami, w tym z ropniem okołomigdałkowym i zespołem Lemierre’a, mają doskonałe długoterminowe rokowanie. 1 Dzięki postępom w leczeniu medycznym i chirurgicznym, powikłania związane z zapaleniem migdałków, w tym zgony, są rzadkie. 7
W przypadkach z powikłaniami wywołanymi przez paciorkowce beta-hemolityczne grupy A (GABHS), takimi jak gorączka reumatyczna i kłębuszkowe zapalenie nerek, pacjenci mogą mieć długoterminowe następstwa, w tym choroby zastawek serca i zmniejszoną funkcję nerek. 1 Te jednostki chorobowe są bardzo rzadkie w krajach rozwiniętych, a ich częstość występowania spadła wraz z zastosowaniem leczenia penicyliną. 1
Historycznie, płonica była główną przyczyną zgonów na początku XX wieku, a gorączka reumatyczna była główną przyczyną chorób serca i śmiertelności. Mimo że częstość występowania gorączki reumatycznej znacznie spadła, przypadki, które wystąpiły w latach 80. i na początku lat 90. XX wieku, budzą obawy przed odrodzeniem się tej choroby. 7
Konieczność rozszerzenia diagnostyki
Jeśli objawy nie ustępują, należy rozważyć inne rozpoznanie, w tym:
- Choroby infekcyjne: HIV, gruźlica, rzeżączka, chlamydia, kiła, mononukleoza 1
- Inne stany: choroba Kawasakiego, ropień, zespół Lemierre’a 1
Ogólne rokowanie w tych przypadkach jest związane z chorobą podstawową. 1 Jeśli objawy anginy utrzymują się dłużej niż 3-4 dni, zalecana jest wizyta u lekarza w celu wykluczenia innych, poważniejszych problemów. 3
Brak poprawy lub wystąpienie nieadekwatnej odpowiedzi na antybiotykoterapię w przypadku podejrzenia bakteryjnej anginy powinno skłonić do poszerzenia diagnostyki i rozważenia alternatywnych rozpoznań. 13
Czynniki etiologiczne i prognoza
Zapalenie migdałków stanowi około 0,4% wizyt ambulatoryjnych w Stanach Zjednoczonych. W zdecydowanej większości przypadków (70-95%) przyczyną anginy jest infekcja wirusowa. Jednak zakażenia bakteryjne wywołane przez paciorkowce beta-hemolityczne grupy A (Streptococcus pyogenes) odpowiadają za zapalenie migdałków u 5-15% dorosłych i 15-30% pacjentów w wieku od 5 do 15 lat. 6
Znajomość czynnika etiologicznego ma istotne znaczenie prognostyczne i terapeutyczne, gdyż pozwala na ukierunkowanie leczenia oraz przewidywanie potencjalnych powikłań charakterystycznych dla konkretnego patogenu. 61
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
Materiały źródłowe
- #1 Tonsillitis – StatPearls – NCBI Bookshelfhttps://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK544342/
The prognosis of acute tonsillitis in the absence of complications is excellent. Most cases are self-limiting infections in healthy patient populations who improve and have minimal sequela. Those with recurrent infections may require surgery; however, even these patients have good long term prognosis. In the age of antibiotics, even patients with complications, including peritonsillar abscess and Lemierre syndrome, have excellent long-term outcomes. In cases with GABHS complications, including rheumatic fever and glomerulonephritis, patients can have long-term sequela, including cardiac valvular disease and decreased renal function. These entities are very rare in the developed world, and incidence has dropped with the advent of penicillin treatment. If symptoms do not improve, another diagnosis should be considered, including HIV, TB, gonorrhea, chlamydia, syphilis, mononucleosis, Kawasaki disease, abscess, and Lemierre syndrome. Overall prognosis in these cases is related to the underlying condition.
- #2 Tonsillitis natural history, complications and prognosis – wikidochttps://www.wikidoc.org/index.php/Tonsillitis_natural_history,_complications_and_prognosis
Acute tonsillitis will usually present with erythema and edema of the tonsils rapidly upon infiltration of the pathogen. […] The prognosis for acute tonsillitis without treatment is usually good; the disease is usually self-limited and will resolve itself within 3-4 days. […] The prognosis for recurrent tonsillitis varies based on the presence of life-threatening complications. […] With treatment, the prognosis of acute and recurrent tonsillitis is usually good.
- #3 Tonsillitis: Symptoms, Causes & Treatmenthttps://my.clevelandclinic.org/health/diseases/21146-tonsillitis
Most cases of viral tonsillitis clear up in a few days with fluids and plenty of rest. Antibiotics typically eliminate bacterial tonsillitis in about 10 days. Tonsillitis usually doesn’t cause any serious or lasting health problems. […] In most cases, tonsillitis symptoms go away in three to four days. But if symptoms last longer, you should schedule a visit with your healthcare provider to rule out other, more serious issues. […] Viral tonsillitis typically goes away on its own in about one week. Bacterial tonsillitis takes about 10 days to run its course, but you’ll likely need antibiotics to reduce your risk of complications.
- #4 Predictive Performance Neutrophil-to-Lymphocyte Ratio of Acute Tonsillitis with Deep Neck Space Infection in Adult Patientshttps://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10545454/
The NLR of patients with tonsillitis, especially those with normal body temperature, can be used to predict their prognosis. […] If the inflammation spread because of inaccurate diagnoses due to the inability to distinguish between DNI and simple tonsillitis, mediastinitis, pericarditis, pneumonia, meningitis, and sepsis may occur. […] The NLR value was higher in tonsillitis patients with DNI than in those without DNI. […] Thus, NLR levels are suitable for predicting the prognosis, and if those levels exceed 3.09, the hospital length is prolonged and the prognosis is poor. […] The cutoff NLR that could predict DNI development was 3.09. […] In patients with tonsillitis and high NLR, further evaluation including imaging such as CT should be performed to determine the extension of DNI. Even with normal body temperature, if NLR 3.09, more aggressive and prompt treatment is required.
- #5 Quality of Life Assessment for Tonsillar Infections and Their Treatmenthttps://www.mdpi.com/1648-9144/58/5/589
Hospitalized patients with acute tonsillitis and peritonsillar abscess reported a health utility of 0.72. […] Six months post-tonsillectomy, this health utility increased significantly to 0.95. […] Thus, this study confirms that tonsillitis and its complications lower a patientâs health utility. Tonsillectomy is a particularly effective means of improving health utility for limitations in sleep, usual activities, discomfort and vitality.
- #6 Tonsillitis and Tonsilloliths: Diagnosis and Management | AAFPhttps://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2023/0100/tonsillitis-tonsilloliths.html
Tonsillitis, or inflammation of the tonsils, makes up approximately 0.4% of outpatient visits in the United States. Tonsillitis is caused by a viral infection in 70% to 95% of cases. However, bacterial infections caused by group A beta-hemolytic streptococcus (Streptococcus pyogenes) account for tonsillitis in 5% to 15% of adults and 15% to 30% of patients five to 15 years of age. […] In cases of recurrent tonsillitis, watchful waiting is strongly recommended if there have been less than seven episodes in the past year, less than five episodes per year for the past two years, or less than three episodes per year for the past three years. […] Watchful waiting is typically preferred over tonsillectomy for recurrent tonsillitis if there have been less than seven episodes in the past year, less than five episodes per year in the past two years, or less than three episodes per year in the past three years. […] Tonsillectomy has been shown to provide mostly short-term benefits such as a decrease in absence from school and number of days with sore throat, with those benefits diminishing after one year.
- #7 Tonsillitis and Peritonsillar Abscess: Practice Essentials, Background, Pathophysiology and Etiologyhttps://emedicine.medscape.com/article/871977-overview
Because of improvements in medical and surgical treatments, complications associated with tonsillitis, including death, are rare. […] Historically, scarlet fever was a major killer at the beginning of the 20th century, and rheumatic fever was a major cause of cardiac disease and mortality. Although the incidence of rheumatic fever has declined significantly, cases that occurred in the 1980s and early 1990s support concern over a resurgence of this condition.