Leki w grupie
„surfaktanty”

Surfaktanty to grupa substancji leczniczych stosowanych głównie w leczeniu zespołu zaburzeń oddychania u wcześniaków (RDS – respiratory distress syndrome). Są to złożone mieszaniny fosfolipidów i białek, które zmniejszają napięcie powierzchniowe w pęcherzykach płucnych, zapobiegając ich zapadaniu się podczas wydechu, co znacząco ułatwia oddychanie.

Surfaktanty działają poprzez tworzenie warstwy na granicy powietrze-ciecz w pęcherzykach płucnych, co obniża napięcie powierzchniowe i zwiększa podatność płuc. W efekcie zmniejsza się wysiłek oddechowy pacjenta i poprawia wymiana gazowa. Są podawane bezpośrednio do dróg oddechowych przez rurkę dotchawiczą.

Do najważniejszych preparatów surfaktantów dostępnych w Polsce należą: beraktant (Survanta), poraktant alfa (Curosurf), boraktant (Alveofact) oraz surfaktant naturalny wieprzowy (Newfactant). Wszystkie te leki zawierają naturalne surfaktanty pozyskiwane z płuc zwierzęcych (najczęściej bydlęcych lub wieprzowych) lub są ich syntetycznymi odpowiednikami.

Największymi zaletami stosowania surfaktantów są: szybka poprawa utlenowania krwi, zmniejszenie zapotrzebowania na tlenoterapię i wentylację mechaniczną, skrócenie czasu pobytu na oddziale intensywnej terapii, a przede wszystkim znaczące zmniejszenie śmiertelności wśród wcześniaków z zespołem zaburzeń oddychania.

Wśród potencjalnych zagrożeń związanych ze stosowaniem surfaktantów należy wymienić: możliwość wystąpienia bradykardii i desaturacji podczas podawania leku, ryzyko krwawienia do płuc, zatkanie rurki intubacyjnej oraz zwiększone ryzyko wystąpienia dysplazji oskrzelowo-płucnej. Rzadko mogą również wystąpić reakcje alergiczne na białka zwierzęce zawarte w preparatach.

Surfaktanty można podzielić na dwie główne podgrupy: naturalne i syntetyczne. Surfaktanty naturalne są pozyskiwane z płuc zwierzęcych i zawierają zarówno fosfolipidy, jak i białka surfaktantowe SP-B i SP-C. Należą do nich poraktant alfa i beraktant. Surfaktanty syntetyczne (np. kolfosceril palmitynian) zawierają głównie fosfolipidy bez białek lub z dodatkiem syntetycznych peptydów naśladujących działanie białek surfaktantowych. Obecnie w Polsce częściej stosuje się preparaty naturalne ze względu na ich większą skuteczność kliniczną.