Leki w grupie
„modulatory receptora estrogenowego”

Modulatory receptora estrogenowego (SERM – Selective Estrogen Receptor Modulators) to grupa leków, które wybiórczo oddziałują na receptory estrogenowe w różnych tkankach organizmu. SERMy wykazują działanie agonistyczne (podobne do estrogenów) w jednych tkankach, a antagonistyczne (blokujące działanie estrogenów) w innych. Ta selektywność działania pozwala na wykorzystanie korzystnych efektów estrogenów przy jednoczesnym uniknięciu ich niepożądanych skutków.

Główne zastosowania kliniczne SERM-ów obejmują leczenie i profilaktykę osteoporozy pomenopauzalnej (dzięki korzystnemu wpływowi na gęstość kości), leczenie raka piersi zależnego od receptorów estrogenowych (poprzez blokowanie receptorów estrogenowych w tkance nowotworowej) oraz leczenie objawów menopauzalnych. W tkance kostnej i układzie sercowo-naczyniowym działają jak agoniści estrogenów, natomiast w tkance piersiowej i endometrium wykazują działanie antagonistyczne.

Do najważniejszych leków z grupy SERM należą: tamoksyfen (Nolvadex, Tamoxifen-EGIS), raloksyfen (Evista), toremifen (Fareston), bazedoksyfen (stosowany w połączeniu z estrogenami skoniugowanymi jako Duavive) oraz klomifen (Clostilbegyt). Nowszym przedstawicielem tej grupy jest ospemifen (Senshio), stosowany w leczeniu atrofii urogenitalnej.

Największą zaletą modulatorów receptora estrogenowego jest ich zdolność do selektywnego działania w różnych tkankach. Tamoksyfen i raloksyfen zmniejszają ryzyko złamań osteoporotycznych, a tamoksyfen dodatkowo zmniejsza ryzyko nawrotu raka piersi u pacjentek z nowotworem hormononależnym. Klomifen jest skuteczny w indukcji owulacji u kobiet z zaburzeniami płodności, a ospemifen poprawia komfort życia kobiet z atrofią urogenitalną w okresie pomenopauzalnym.

Stosowanie SERM-ów wiąże się jednak z pewnymi zagrożeniami. Tamoksyfen zwiększa ryzyko rozwoju raka endometrium oraz żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej. Raloksyfen również zwiększa ryzyko zakrzepicy żylnej i może nasilać uderzenia gorąca. Wszystkie leki z tej grupy mogą powodować efekt zaostrzenia objawów (flare effect) na początku terapii nowotworów hormononależnych oraz mogą wchodzić w interakcje z innymi lekami, szczególnie z inhibitorami CYP2D6 i CYP3A4.

Modulatory receptora estrogenowego można podzielić na podgrupy: pierwsza generacja (tamoksyfen, toremifen), druga generacja (raloksyfen), trzecia generacja (bazedoksyfen, ospemifen) oraz modulatory stosowane w leczeniu niepłodności (klomifen). Każda kolejna generacja charakteryzuje się bardziej selektywnym działaniem i lepszym profilem bezpieczeństwa, szczególnie w odniesieniu do tkanki endometrium.

Lista leków w tej grupie

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl