Leki w grupie
„leki na zaparcia”

Leki na zaparcia to grupa preparatów farmaceutycznych stosowanych w leczeniu zaburzeń wypróżniania charakteryzujących się rzadkimi, twardymi stolcami i trudnościami w ich wydalaniu. Działają one na różne sposoby, w zależności od mechanizmu – zwiększając objętość mas kałowych, zmiękczając stolec, pobudzając perystaltykę jelit lub łącząc te działania.

W grupie leków na zaparcia wyróżniamy kilka głównych podgrup: środki zwiększające objętość stolca (leki pęczniejące), środki osmotycznie czynne, środki zmiękczające stolec, leki pobudzające perystaltykę jelit (leki kontaktowe/drażniące) oraz leki prokinetyczne.

Środki zwiększające objętość stolca, takie jak metyloceluloza, babka płesznik (Plantago psyllium, Metamucil) czy otręby pszenne, wchłaniają wodę w jelitach, zwiększając masę kałową i pobudzając perystaltykę. Są najbezpieczniejsze do długotrwałego stosowania.

Środki osmotycznie czynne zatrzymują wodę w świetle jelita, zmiękczając stolec. Należą do nich: laktuloza (Duphalac, Lactulosum), makrogol (Forlax, Fortrans), sole magnezu (siarczan magnezu, mleczek magnezowy) i fosforany (Fleet Phospho-soda).

Środki zmiękczające stolec, takie jak dokuzan sodowy i parafina ciekła (Parafina Płynna), ułatwiają mieszanie się wody z masami kałowymi, zmiękczając je.

Leki pobudzające perystaltykę (kontaktowe) działają bezpośrednio na ścianę jelita, nasilając ruchy perystaltyczne. W tej grupie znajdują się: bisakodyl (Dulcobis, Bisacodyl), senes (Senefol, Xenna), aloes, olej rycynowy i pikosulfat sodowy (Dulcolax, Laxopol).

Najnowszą grupą są leki prokinetyczne, takie jak prukaloprid (Resolor) oraz selektywni agoniści receptora 5-HT4, które zwiększają motorykę przewodu pokarmowego.

Główną zaletą stosowania leków na zaparcia jest szybka i skuteczna ulga w przypadku problemów z wypróżnianiem. Prawidłowo dobrane preparaty mogą znacząco poprawić jakość życia pacjenta i zapobiec powikłaniom przewlekłych zaparć, takim jak żylaki odbytu czy szczeliny odbytu.

Wśród niebezpieczeństw należy wymienić możliwość uzależnienia (dotyczy głównie leków przeczyszczających drażniących), zaburzenia równowagi elektrolitowej (szczególnie przy nadużywaniu środków osmotycznych), osłabienie naturalnych mechanizmów defekacji przy długotrwałym stosowaniu oraz ryzyko interakcji z innymi lekami poprzez zmianę ich wchłaniania. Przewlekłe stosowanie środków przeczyszczających może również prowadzić do tzw. jelita leniwego oraz pogorszenia zaparć po odstawieniu leku.