Leki w grupie
„leki do terapii nerkozastępczej”

Leki do terapii nerkozastępczej stosowane są u pacjentów z ostrą lub przewlekłą niewydolnością nerek, kiedy konieczne jest przejęcie funkcji niewydolnych nerek. Głównym celem tych preparatów jest usuwanie toksyn mocznicowych, korygowanie zaburzeń gospodarki wodnej, elektrolitowej i kwasowo-zasadowej oraz zapobieganie krzepnięciu krwi podczas zabiegów dializacyjnych.

Najważniejszą grupą leków stosowanych w terapii nerkozastępczej są antykoagulanty, zapobiegające wykrzepianiu krwi w obwodzie pozaustrojowym. Należą do nich: heparyna niefrakcjonowana, heparyny drobnocząsteczkowe (enoksaparyna – Clexane, dalteparyna – Fragmin, nadroparyna – Fraxiparine), a także cytrynian sodu i cytryniany wapnia. W przypadku przeciwwskazań do heparyn stosowane są alternatywnie bezpośrednie inhibitory trombiny, jak argatroban (Argatra) lub lepirudyna.

Ważnymi preparatami są również roztwory dializacyjne, zawierające elektrolity, bufory i osmotycznie czynne składniki. W hemodializie stosuje się roztwory zawierające sód, potas, wapń, magnez, chlorki, wodorowęglany lub octany. W dializie otrzewnowej używa się roztworów z glukozą (Dianeal, Gambrosol) lub ikodekstryną (Extraneal) jako czynnikiem osmotycznym oraz aminokwasami (Nutrineal).

Substytucyjne roztwory elektrolitowe stosowane w hemofiltracji i hemodiafiltracji (Multibic, Prismasol, Hemosol) zawierają zbilansowane stężenia elektrolitów i buforów, zapewniające bezpieczną wymianę dużych objętości płynów podczas zabiegu.

Do grupy leków stosowanych w terapii nerkozastępczej zaliczamy również leki wspomagające funkcje nerek u pacjentów z przewlekłą chorobą nerek, takie jak ketoanalogi aminokwasów (Ketosteril), leki wiążące fosforany (sewelamer – Renagel, Renvela; węglan lantanu – Fosrenol) oraz preparaty żelaza, erytropoetyny i witaminy D stosowane w leczeniu niedokrwistości nerkopochodnej i zaburzeń mineralnych.

Największą zaletą stosowania tych leków jest możliwość utrzymania przy życiu pacjentów z całkowitą niewydolnością nerek, zapobieganie powikłaniom mocznicy oraz poprawa jakości życia chorych dializowanych. Właściwie dobrane leki pozwalają na efektywne oczyszczanie krwi z toksyn, korygowanie zaburzeń elektrolitowych i kwasowo-zasadowych, a także minimalizację powikłań związanych z samym zabiegiem dializy.

Główne niebezpieczeństwa stosowania leków w terapii nerkozastępczej obejmują ryzyko krwawień przy niewłaściwym dawkowaniu antykoagulantów, reakcje nadwrażliwości na składniki roztworów dializacyjnych, zaburzenia elektrolitowe przy nieprawidłowym doborze roztworów, a także ryzyko infekcji przy długotrwałej dializoterapii. U pacjentów dializowanych otrzewnowo długotrwałe stosowanie roztworów zawierających glukozę może prowadzić do włóknienia otrzewnej i utraty jej funkcji dializacyjnej.

Leki do terapii nerkozastępczej można podzielić na kilka podgrup: leki stosowane w hemodializie (antykoagulanty, roztwory dializacyjne), leki do dializy otrzewnowej (roztwory z różnymi czynnikami osmotycznymi), leki do technik ciągłych (CVVH, CVVHD, CVVHDF) oraz leki wspomagające funkcje nerek u pacjentów z przewlekłą chorobą nerek (ketoanalogi aminokwasów, leki wiążące fosforany, preparaty żelaza i erytropoetyny).