Leki w grupie
„antagoniści receptora alfa-1-adrenergicznego”

Antagoniści receptora alfa-1-adrenergicznego (α1-adrenolityki) to grupa leków, które selektywnie blokują receptory alfa-1-adrenergiczne, hamując działanie endogennych katecholamin (adrenalina, noradrenalina). Ich główne działanie polega na rozkurczaniu mięśni gładkich naczyń krwionośnych oraz mięśni gładkich dróg wyprowadzających mocz z pęcherza moczowego, co prowadzi do obniżenia oporu naczyniowego i poprawy przepływu moczu.

Główne wskazania do stosowania α1-adrenolityków obejmują łagodny rozrost gruczołu krokowego (BPH), nadciśnienie tętnicze oraz rzadziej – guz chromochłonny nadnerczy (w połączeniu z beta-blokerami). W leczeniu BPH leki te zmniejszają napięcie mięśni gładkich szyi pęcherza moczowego, stercza i cewki moczowej, co przyczynia się do złagodzenia objawów związanych z mikcją.

Do najważniejszych leków z tej grupy należą: tamsulosyna (Omnic, Fokusin, Tanyz), alfuzosyna (Dalfaz, Alfuzostad), doksazosyna (Doxar, Kamiren, Cardura), terazosyna (Hytrin, Kornam) oraz sylodosyna (Silodyx, Urorec). Wśród tych leków można wyróżnić podgrupy w zależności od selektywności wobec podtypów receptora alfa-1 oraz czasu działania.

Antagoniści receptora alfa-1 dzielą się na dwie główne podgrupy: selektywne – działające głównie na drogi moczowe (tamsulosyna, sylodosyna, alfuzosyna) oraz nieselektywne – wywierające silniejszy wpływ na układ sercowo-naczyniowy (doksazosyna, terazosyna, prazosyna). Pierwsza podgrupa jest preferowana w leczeniu BPH, druga natomiast może być stosowana zarówno w BPH, jak i w nadciśnieniu tętniczym.

Największą zaletą stosowania α1-adrenolityków w leczeniu BPH jest szybka poprawa objawów ze strony dolnych dróg moczowych, zwykle w ciągu 2-4 tygodni od rozpoczęcia terapii. W przypadku nadciśnienia tętniczego leki te mogą być stosowane zarówno w monoterapii, jak i w terapii skojarzonej, szczególnie u pacjentów z towarzyszącym przerostem prostaty.

Najpoważniejsze działania niepożądane tej grupy leków to hipotonia ortostatyczna (zwłaszcza po pierwszej dawce), zawroty głowy, omdlenia oraz zaburzenia wytrysku (szczególnie w przypadku tamsulosyny). Ryzyko hipotonii ortostatycznej jest większe u osób starszych, pacjentów odwodnionych oraz przyjmujących jednocześnie inne leki hipotensyjne. Niektóre α1-adrenolityki mogą także powodować zespół wiotkiej tęczówki podczas operacji zaćmy, dlatego ważne jest poinformowanie okulisty o ich stosowaniu przed zabiegiem.