osteodystrofia mocznicowa
Wskazanie

Osteodystrofia mocznicowa to zespół zaburzeń mineralno-kostnych występujących u pacjentów z przewlekłą chorobą nerek (PChN). Patogeneza tego schorzenia jest złożona i obejmuje zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej, niedobór aktywnej witaminy D, wtórną nadczynność przytarczyc oraz zaburzenia metabolizmu kostnego. W zależności od dominującego mechanizmu patofizjologicznego, osteodystrofia mocznicowa może przybierać różne formy kliniczne: od zwiększonego obrotu kostnego (osteitis fibrosa) po zwolniony obrót kostny (adynamiczna choroba kości).

Leczenie osteodystrofii mocznicowej obejmuje kilka kierunków terapeutycznych. W kontroli hiperfosfatemii stosuje się leki wiążące fosforany w przewodzie pokarmowym, takie jak węglan wapnia (Calperos), octan wapnia (Phos-Ex), sewelamer (Renvela, Sevelamer Zentiva) czy węglan lantanu (Fosrenol). W leczeniu wtórnej nadczynności przytarczyc wykorzystuje się aktywne metabolity witaminy D: kalcytriol (Rocaltrol), alfakalcydol (Alfadiol), parykalcytol (Zemplar) oraz kalcymimetyki, jak cynakalcet (Mimpara, Cinacalcet Accord) i etelkalcetyd (Parsabiv).

Największe trudności w terapii osteodystrofii mocznicowej wynikają z wąskiego okna terapeutycznego stosowanych leków oraz konieczności równoważenia wielu parametrów jednocześnie. Nadmierna suplementacja witaminy D lub wapnia może prowadzić do hiperkalcemii i zwiększonego ryzyka kalcyfikacji naczyń, podczas gdy niewystarczające leczenie skutkuje progresją wtórnej nadczynności przytarczyc i nasileniem resorpcji kostnej. Dodatkowym wyzwaniem jest niska adherencja pacjentów do zaleceń dotyczących przyjmowania licznych preparatów, często związana z działaniami niepożądanymi ze strony przewodu pokarmowego.

Monitorowanie skuteczności leczenia wymaga regularnej oceny parametrów biochemicznych (wapń, fosfor, PTH, fosfataza alkaliczna) oraz okresowej oceny gęstości mineralnej kości. U pacjentów z zaawansowaną osteodystrofią i oporną na leczenie nadczynnością przytarczyc może być konieczne chirurgiczne usunięcie przytarczyc (paratyreoidektomia). W przypadku pacjentów dializowanych kluczowe znaczenie ma również dobór odpowiedniego stężenia wapnia w płynie dializacyjnym.