Przedawkowanie
Witamina C

Przedawkowanie witaminy C (kwasu askorbowego)

Przedawkowanie witaminy C (kwasu askorbowego) jest stosunkowo rzadkim zjawiskiem, jednakże może prowadzić do szeregu niepożądanych objawów, których charakter i nasilenie zależą od przyjętej dawki i indywidualnych predyspozycji pacjenta. Jako substancja rozpuszczalna w wodzie, witamina C jest wydalana z organizmu drogą nerkową, co w pewnym stopniu ogranicza ryzyko ciężkiego zatrucia, jednak nie eliminuje go całkowicie.¹

W monitorowaniu bezpieczeństwa farmakoterapii preparatów zawierających witaminę C, takich jak Bioaron SYSTEM, nie odnotowano dotychczas poważnych doniesień na temat działań niepożądanych po przedawkowaniu, pojawienia się lub nasilenia objawów niepożądanych w trakcie czy po zakończeniu leczenia, ani w wyniku nadużywania.²

Mechanizm przedawkowania

Przedawkowanie witaminy C najczęściej wiąże się z przyjmowaniem wysokich dawek w formie suplementacji, często w połączeniu z innymi preparatami multiwitaminowymi. Jak podkreślono w charakterystyce produktu leczniczego elevit PRONATAL, większość, jeśli nie wszystkie raporty o przedawkowaniu witamin i związków mineralnych są związane z przyjmowaniem wysokich dawek pojedynczych lub złożonych preparatów witaminowych, a nie z dawek odżywczych stosowanych w standardowej suplementacji.³

Należy zwrócić uwagę, że preparaty zawierające witaminy rozpuszczalne w wodzie, do których należy witamina C, charakteryzują się niższym ryzykiem kumulacji w organizmie w porównaniu do witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Jak wskazuje charakterystyka produktu Soluvit N, nie ma doniesień o działaniach niepożądanych związanych z przedawkowaniem witamin rozpuszczalnych w wodzie, z wyjątkiem pozajelitowego podania bardzo dużych dawek.⁴

Objawy przedawkowania

Przy przyjmowaniu dawek zgodnych z zaleceniami nie istnieje ryzyko przedawkowania witaminy C. Jednak dawkowanie wyższe niż zalecane, szczególnie w przypadku równoczesnego przyjmowania innych produktów zawierających tę witaminę, może prowadzić do wystąpienia objawów niepożądanych.⁵

W przypadku przedawkowania witaminy C najczęściej obserwuje się łagodne zaburzenia dyspeptyczne, które mają charakter przemijający.⁶

W szczególnych przypadkach przedawkowanie witaminy C w dawkach przekraczających 15 g może prowadzić do poważniejszych konsekwencji, takich jak anemia hemolityczna z niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej.⁷

Nietypowe objawy pojawiające się po zastosowaniu preparatów z witaminą C mogą obejmować:

• Ból głowy o nagłym początku⁸
• Dezorientację⁹
• Zaburzenia żołądkowo-jelitowe:
  • Zaparcia¹⁰
  • Biegunka¹¹
  • Nudności¹²
  • Wymioty¹³

Szczególne grupy ryzyka

Niektóre grupy pacjentów są bardziej narażone na negatywne konsekwencje przedawkowania witaminy C. Szczególne ryzyko dotyczy osób z:

• Niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej – u tych pacjentów wysokie dawki witaminy C (powyżej 15 g) mogą wywołać anemię hemolityczną¹⁴
• Uszkodzeniem wątroby – osoby z upośledzoną funkcją wątroby mogą być bardziej podatne na kumulację witamin w organizmie¹⁵
• Upośledzeniem czynności nerek – pacjenci z niewydolnością nerek, szczególnie poddawani dializie, mogą mieć zmniejszoną zdolność wydalania rozpuszczalnych w wodzie witamin¹⁶

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku wystąpienia objawów przedawkowania witaminy C, zaleca się następujące postępowanie:

• Natychmiastowe przerwanie stosowania preparatu zawierającego witaminę C^{17 18}
• Zastosowanie leczenia objawowego – odpowiedniego do występujących dolegliwości¹⁹
• W ciężkich przypadkach (np. anemia hemolityczna u pacjentów z niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej) konieczna może być hospitalizacja i leczenie specjalistyczne²⁰

W większości przypadków przedawkowania witaminy C nie jest wymagane specyficzne leczenie, a objawy ustępują samoistnie po odstawieniu preparatu.²¹

Tabela objawów przedawkowania witaminy C

Profilaktyka przedawkowania

Aby zapobiec przedawkowaniu witaminy C, należy stosować następujące zasady postępowania:

• Przestrzegać zalecanego dawkowania preparatów zawierających witaminę C²²
• Unikać jednoczesnego stosowania wielu preparatów zawierających witaminę C²³
• Szczególną ostrożność zachować u pacjentów z grup ryzyka, jak osoby z niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, chorobami nerek czy wątroby²⁴
• Zwracać uwagę na nietypowe objawy podczas suplementacji i w razie ich wystąpienia przerwać stosowanie preparatu²⁵

Warto podkreślić, że stosowanie witaminy C w dawkach odżywczych, zgodnych z zaleceniami, nie wiąże się z ryzykiem przedawkowania.^{26 27}