Przedawkowanie
Szałwia

Przedawkowanie substancji szałwia

Szałwia (Salvia officinalis L.) to roślina lecznicza stosowana w wielu preparatach farmaceutycznych do stosowania w jamie ustnej. Występuje jako składnik produktów leczniczych takich jak Szałwia Fix, Dentosept oraz Tymsal-spray. Mimo licznych właściwości leczniczych, przedawkowanie szałwii może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych.¹

Przypadki przedawkowania w literaturze medycznej

Dotychczas udokumentowane przypadki przedawkowania dotyczą głównie preparatów zawierających wyłącznie szałwię jako substancję czynną. W przypadku produktu Szałwia Fix odnotowano przypadki przedawkowania po spożyciu przetworów roślinnych odpowiadających dawce przekraczającej 15 g liści szałwii.²

W odniesieniu do preparatów złożonych zawierających szałwię jako jeden z komponentów, takich jak Dentosept (wyciąg płynny złożony z koszyczka rumianku, kory dębu, liścia szałwii, ziela arniki, kłącza tataraku, ziela mięty pieprzowej, ziela tymianku) czy Tymsal-spray (zawierający nalewkę z ziela szałwii oraz wyciąg płynny z ziela tymianku), do tej pory nie stwierdzono przypadków przedawkowania.^{3 4}

Objawy kliniczne przedawkowania

Przedawkowanie preparatów zawierających szałwię może manifestować się szeregiem objawów neurologicznych i sercowo-naczyniowych. Na podstawie udokumentowanych przypadków związanych z produktem Szałwia Fix, po przekroczeniu dawki 15 g liści szałwii zaobserwowano następujące objawy kliniczne:⁵

• Objawy neurologiczne: zawroty głowy, drgawki padaczkopodobne (w postaci napadów)
• Objawy sercowo-naczyniowe: tachykardia
• Objawy ogólne: uczucie gorąca

⁶

Dawka toksyczna

Na podstawie dostępnych danych można stwierdzić, że dawka toksyczna szałwii, przy której obserwuje się objawy przedawkowania, wynosi powyżej 15 g suchych liści szałwii. W przypadku preparatów złożonych, takich jak Dentosept i Tymsal-spray, progi dawek toksycznych nie zostały jednoznacznie określone ze względu na brak udokumentowanych przypadków przedawkowania.^{7 8 9}

Tabela objawów przedawkowania szałwii

Postępowanie w przypadku przedawkowania

Chociaż w dostępnych materiałach źródłowych nie przedstawiono szczegółowych wytycznych dotyczących postępowania w przypadku przedawkowania szałwii, należy zastosować standardowe procedury postępowania w zatruciach substancjami roślinnymi. Postępowanie powinno być ukierunkowane na leczenie objawowe, ze szczególnym uwzględnieniem kontroli funkcji neurologicznych oraz sercowo-naczyniowych, które najczęściej ulegają zaburzeniu w przedawkowaniu szałwii.¹⁰

Uwagi kliniczne

Warto zaznaczyć, że preparaty złożone zawierające szałwię jako jeden z komponentów (Dentosept, Tymsal-spray) nie mają udokumentowanych przypadków przedawkowania. Może to wynikać z mniejszej zawartości szałwii w tych preparatach w porównaniu do preparatów monokomponentowych, jak Szałwia Fix, lub innych właściwości farmakodynamicznych wynikających z interakcji między składnikami tych preparatów.^{11 12}

Należy również pamiętać, że zarówno Dentosept, jak i Tymsal-spray zawierają znaczne ilości etanolu (Dentosept: 60-70% V/V, Tymsal-spray: 38-47% V/V), co może potencjalnie nasilać działanie neurotoksyczne w przypadku przedawkowania.^{13 14}