Przeciwwskazania stosowania
Promazyna

Przeciwwskazania stosowania promazyny – kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tej substancji?

Promazyna, jako klasyczny lek przeciwpsychotyczny z grupy pochodnych fenotiazyny, posiada szereg przeciwwskazań, które lekarz powinien uwzględnić przed zastosowaniem leczenia. Dokładna analiza przeciwwskazań jest niezbędna dla bezpiecznej farmakoterapii oraz zapobiegania potencjalnie groźnym powikłaniom u pacjentów.^{1 2}

Nadwrażliwość na promazynę i inne pochodne fenotiazyny

Podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania promazyny (Promazin Jelfa, Promazine Hasco) jest nadwrażliwość na promazynę, inne leki z grupy pochodnych fenotiazyny lub na którąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w produkcie leczniczym. Szczególnej uwagi wymagają pacjenci z historią reakcji alergicznych na leki przeciwpsychotyczne.^{3 4}

Należy wziąć pod uwagę, że preparaty promazyny (Promazin Jelfa) zawierają różne substancje pomocnicze w zależności od dawki:

• Promazin Jelfa 25 mg – laktoza jednowodna, sacharoza, żółcień chinolinowa (E 104)
• Promazin Jelfa 50 mg – laktoza jednowodna, sacharoza, żółcień pomarańczowa (E 110)
• Promazin Jelfa 100 mg – laktoza jednowodna, sacharoza, czerwień koszenilowa (E 124)

⁵

W przypadku preparatu Promazine Hasco, wszystkie dawki (25 mg, 50 mg i 100 mg) zawierają laktozę jednowodną jako substancję pomocniczą o znanym działaniu.⁶

Przeciwwskazania neurologiczne

Choroba Parkinsona stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania promazyny. Blokowanie receptorów dopaminergicznych przez promazynę może znacząco nasilić objawy parkinsonowskie i pogorszyć stan pacjenta z chorobą Parkinsona.^{7 8}

Kolejnym istotnym przeciwwskazaniem neurologicznym jest przebyty złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN). Pacjenci z historią ZZN są w grupie wysokiego ryzyka ponownego wystąpienia tego potencjalnie zagrażającego życiu powikłania po ekspozycji na promazynę lub inne leki przeciwpsychotyczne.^{9 10}

Stany śpiączkowe

Promazyna jest przeciwwskazana u pacjentów w stanach śpiączkowych ze względu na jej działanie depresyjne na ośrodkowy układ nerwowy, które mogłoby dodatkowo pogłębić zaburzenia świadomości i utrudnić ocenę stanu neurologicznego pacjenta.^{11 12}

Zaburzenia endokrynologiczne

Obecność guza chromochłonnego (phaeochromocytoma) stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do podawania promazyny. U pacjentów z tym typem nowotworu istnieje ryzyko nasilenia uwalniania katecholamin i wystąpienia przełomu nadciśnieniowego pod wpływem promazyny, co może stanowić zagrożenie życia.^{13 14}

Niewydolność narządowa

Ciężka niewydolność wątroby jest przeciwwskazaniem do stosowania promazyny ze względu na metabolizm leku głównie w wątrobie. U pacjentów z ciężką dysfunkcją wątroby może dochodzić do kumulacji leku i nasilonych działań niepożądanych.^{15 16}

Podobnie ciężka niewydolność nerek stanowi przeciwwskazanie dla stosowania promazyny z uwagi na ograniczoną eliminację leku i jego metabolitów, co może prowadzić do nasilenia działań toksycznych.^{17 18}

Ciężka niewydolność krążenia również wyklucza stosowanie promazyny. Wynika to z właściwości hipotensyjnych leku, które mogą pogorszyć funkcję układu sercowo-naczyniowego u pacjentów z niewydolnością krążenia i doprowadzić do poważnych powikłań hemodynamicznych.^{19 20}

Zaburzenia hematologiczne

Agranulocytoza stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania promazyny. Fenotiazyny, w tym promazyna, mogą powodować lub nasilać zaburzenia hematologiczne, a podanie leku pacjentom z agranulocytozą może prowadzić do pogłębienia neutropenii i zwiększenia ryzyka ciężkich infekcji, potencjalnie zagrażających życiu.^{21 22}

Przeciwwskazania związane z wiekiem i fizjologią

Promazyna jest przeciwwskazana w populacji pediatrycznej. Z uwagi na niedostateczne dane dotyczące bezpieczeństwa i skuteczności stosowania promazyny u dzieci, nie należy podawać tego leku pacjentom z tej grupy wiekowej.^{23 24}

Karmienie piersią również stanowi przeciwwskazanie do stosowania promazyny. Lek przenika do mleka matki i może wywierać niepożądane działanie na organizm karmionego dziecka.^{25 26}

Zestawienie przeciwwskazań do stosowania promazyny

Szczególne przeciwwskazania ze względu na substancje pomocnicze

Preparaty promazyny zawierają substancje pomocnicze, które mogą powodować dodatkowe przeciwwskazania u niektórych grup pacjentów. Laktoza jednowodna, obecna we wszystkich preparatach Promazin Jelfa i Promazine Hasco, może być przeciwwskazana u pacjentów z nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.^{27 28}

Sacharoza zawarta w preparatach Promazin Jelfa może być przeciwwskazana u pacjentów z nietolerancją fruktozy, zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy lub niedoborem sacharazy-izomaltazy.²⁹

Barwniki zawarte w tabletkach (żółcień chinolinowa E 104, żółcień pomarańczowa E 110, czerwień koszenilowa E 124) mogą powodować reakcje alergiczne u osób z nadwrażliwością na te składniki.³⁰